KWALIFIKACJA ROL10 - STYCZEŃ 2023 (test 2)

PYTANIE NR 16.
Na podstawie danych zawartych w tabeli wskaż uprawę zboża ozimego, która zapewnia najwyższą nadwyżkę bezpośrednią przy produkcji ziarna.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi upraw zbóż ozimych, które są istotne w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nadwyżka bezpośrednia to różnica między wartością produkcji (tu: ziarna) a kosztami bezpośrednimi. Z tabeli należy odczytać wartości nadwyżki dla wskazanych zbóż ozimych i wybrać pozycję z najwyższą wartością. W zestawieniu najwyższą nadwyżkę ma pszenica ozima.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie sprawdza umiejętność interpretacji danych ekonomicznych w produkcji roślinnej. Kluczowym pojęciem jest nadwyżka bezpośrednia, czyli wynik kalkulacji uproszczonej: w praktyce porównuje się wartość uzyskanego efektu produkcyjnego (w tym pytaniu: wartość produkcji ziarna) z poniesionymi kosztami bezpośrednimi przypisanymi do danej uprawy.

Aby poprawnie rozwiązać takie pytanie, należy:

  • zidentyfikować w tabeli kolumnę/wiersz dotyczącą nadwyżki bezpośredniej (a nie np. plonu, przychodu czy kosztów),
  • upewnić się, że porównywane dane dotyczą produkcji ziarna (czasem tabele mogą rozdzielać produkty lub warianty),
  • porównać wartości dla: jęczmienia ozimego, pszenżyta ozimego, żyta oraz pszenicy ozimej,
  • wybrać uprawę z najwyższą wartością wskaźnika.

Poprawna jest odpowiedź "Pszenica ozima.", ponieważ według danych w tabeli to właśnie ta uprawa osiąga największą nadwyżkę bezpośrednią w produkcji ziarna.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo w tabeli mają niższą nadwyżkę bezpośrednią. Typowe powody, dla których dana uprawa może mieć niższą nadwyżkę w porównaniu do innej, to m.in. niższa wartość produkcji (np. wynikająca z niższego plonu lub ceny) albo relatywnie wysokie koszty bezpośrednie (np. materiał siewny, nawożenie, ochrona roślin). W samym zadaniu nie trzeba jednak tych przyczyn wyjaśniać liczbowo — decyduje poprawny odczyt i porównanie danych z tabeli.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze czytaj nagłówki kolumn i jednostki miary oraz sprawdź, czy kryterium to "najwyższa", "najniższa" czy np. "dodatnia" wartość — to najczęstsze źródło pomyłek w zadaniach tabelarycznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nadwyżka bezpośrednia to wynik porównania wartości produkcji (np. ziarna) z kosztami bezpośrednimi poniesionymi na daną uprawę. Służy do szybkiej oceny opłacalności upraw w gospodarstwie i porównywania alternatywnych kierunków produkcji.
Najpierw znajdź w tabeli kolumnę/wiersz opisany jako "nadwyżka bezpośrednia". Następnie porównaj wartości dla wszystkich wskazanych upraw i wybierz tę z największą liczbą. Uważaj, by nie pomylić tej kolumny z przychodem, plonem lub kosztami.
Bo tabele ekonomiczne mogą dotyczyć różnych produktów (np. ziarno, słoma) lub wariantów kalkulacji. Nadwyżka bezpośrednia zależy od tego, co uznaje się za produkt i jak liczy się jego wartość. Dlatego trzeba porównywać dane dokładnie dla wskazanego produktu.
Zwykle nie, jeśli tabela podaje gotową nadwyżkę bezpośrednią dla każdej uprawy. Wystarczy poprawnie odczytać i porównać wartości. Obliczenia są potrzebne tylko wtedy, gdy tabela podaje osobno wartość produkcji i koszty bezpośrednie, a nadwyżkę trzeba wyliczyć.
To koszty, które da się bezpośrednio przypisać do danej uprawy, np. materiał siewny, nawozy, środki ochrony roślin oraz niektóre usługi polowe. Zakres może zależeć od metodyki kalkulacji, dlatego na egzaminie trzymaj się tego, jak koszty są opisane w tabeli.
Zboże ozime jest wysiewane zwykle jesienią i zimuje w polu, a zbierane jest w kolejnym sezonie. W praktyce wpływa to na termin agrotechniczny, ryzyko zimowania i technologię uprawy. W zadaniach egzaminacyjnych ważne jest rozróżnienie ozimin od form jarych.
W wielu kalkulacjach pszenica ozima może osiągać wysoką wartość produkcji dzięki relatywnie dobremu plonowaniu i cenie ziarna. Jednocześnie może generować wysokie koszty technologii, więc o wyniku decyduje relacja przychodów do kosztów. Na egzaminie rozstrzyga jednak tabela.
Najczęstsze błędy to: wybranie złej kolumny (np. kosztów zamiast nadwyżki), niezauważenie warunku "najwyższa", nieuwzględnienie jednostek oraz odczyt danych z niewłaściwego wiersza (np. forma jara vs ozima). Pomaga systematyczne sprawdzanie nagłówków.
Może, jeśli ma niższe koszty bezpośrednie lub korzystny stosunek wartości produkcji do nakładów. W praktyce zależy to od technologii, stanowiska i cen. W zadaniu egzaminacyjnym nie rozstrzyga się tego "z pamięci" — trzeba oprzeć się na wartościach w tabeli.
Ćwicz czytanie tabel i prostych kalkulacji: rozpoznawanie przychodu, kosztów bezpośrednich i wyniku (nadwyżki). Ucz się też terminów: ozime/jare, plon, cena, koszty. Na egzaminie kluczowa jest uważność i konsekwentne porównywanie danych, a nie pamięciowe "typowanie" upraw.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Nadwyżka bezpośrednia to różnica między wartością produkcji (tu: ziarna) a kosztami bezpośrednimi."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z ekonomiki i organizacji produkcji rolniczej (rachunek nadwyżki bezpośredniej)
  • Zadania ćwiczeniowe z interpretacji tabel i zestawień kosztów w produkcji roślinnej
  • Notatki/opracowania z technologii uprawy zbóż ozimych (dla kontekstu kosztowo-plonowego)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego