Aby ustalić wielkość wpływów budżetowych z tytułu podatków bezpośrednich, trzeba wykonać dwa kroki: (1) poprawnie wybrać z tabeli tylko te pozycje, które należą do tej grupy, a następnie (2) zsumować ich wartości w podanej jednostce.
1) Selekcja pozycji z tabeli
Podatki bezpośrednie to takie, których ciężar ekonomiczny co do zasady ponosi ten sam podmiot, na którego nałożono obowiązek podatkowy (typowo są powiązane z dochodem lub majątkiem). W praktycznych zestawieniach budżetowych do tej grupy zalicza się pozycje opisane jako podatki bezpośrednie (np. dochodowe), natomiast do podatków pośrednich należą m.in. podatki związane z konsumpcją i obrotem. W tym zadaniu kluczowe jest więc, by nie sumować wszystkich pozycji z tabeli, tylko wyłącznie te, które są oznaczone jako bezpośrednie.
2) Sumowanie i jednostka
Po wybraniu właściwych wierszy należy dodać odpowiadające im wartości. Ponieważ tabela podaje kwoty w tys. zł, wynik końcowy również pozostaje w tysiącach złotych i powinien być zapisany w tym samym formacie.
Dlaczego poprawna jest odpowiedź "135 703 532 tys. zł"?
Jest to suma wartości z tabeli przypisanych do podatków bezpośrednich (po prawidłowej kwalifikacji pozycji) wyrażona w tysiącach złotych.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "156 801 211 tys. zł" – typowy skutek błędnej kwalifikacji: doliczenie pozycji, które nie są podatkami bezpośrednimi, albo pominięcie jednej z właściwych pozycji.
- "226 702 700 tys. zł" – często wynika z mechanicznego sumowania zbyt szerokiej grupy (np. podatków ogółem) lub zsumowania innej kolumny/zakresu w tabeli.
- "292 504 743 tys. zł" – może oznaczać zsumowanie większości lub wszystkich pozycji tabeli bez selekcji, ewentualnie błąd odczytu (podwójne zliczenie) lub wybór niewłaściwego przekroju danych.
Wskazówka egzaminacyjna: przed liczeniem zaznacz w tabeli tylko te wiersze, które należą do podatków bezpośrednich, a dopiero potem wykonaj sumowanie. Na końcu sprawdź, czy jednostka (tys. zł) zgadza się z zapisem odpowiedzi.
