KWALIFIKACJA MEC5 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 7.
Na podstawie oznaczeń na przedstawionym rysunku można stwierdzić, że wałek jest ustalony i zamocowany
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny, który jest związany z kwalifikacją zawodową TECHNIK MECHANIK,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Uchwyt tulejkowy (kolletowy) rozpoznaje się po zacisku na tulei/naciętej tulejce, dającym osiowe i powtarzalne mocowanie wałka. Kieł obrotowy oznacza podparcie od strony konika, stosowane przy dłuższych elementach, aby ograniczyć ugięcie i bicie podczas toczenia.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba odczytać z rysunku sposób zamocowania wałka oraz fakt jego podparcia. W toczeniu wałki często mocuje się w uchwycie oraz podpiera z drugiej strony kłem w koniku, zwłaszcza gdy element jest smukły lub wymagana jest dobra współosiowość.

Poprawna odpowiedź wskazuje na uchwyt pneumatyczny tulejkowy (tulejkę zaciskową/kollet). Taki uchwyt zwykle rozpoznaje się po tulei, która zaciska się sprężyście na obwodzie wałka (często przedstawianej jako tuleja z nacięciami). Zapewnia to dobre centrowanie i mniejsze bicie niż typowy uchwyt szczękowy. Element "pneumatyczny" odnosi się do sposobu uruchomienia zacisku (siłownik/powietrze), ale w samym rozpoznaniu kluczowa jest geometria zacisku tulejkowego.

Podparcie kłem obrotowym oznacza, że od strony konika zastosowano kieł z łożyskowaniem, który obraca się razem z przedmiotem. Dzięki temu zmniejsza się tarcie na czole i ryzyko przegrzania, a także stabilizuje się przedmiot w trakcie obróbki.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Uchwyt mechaniczny szczękowy – szczęki (3- lub 4-szczękowe) mocują przedmiot punktowo/na powierzchniach szczęk. Na rysunkach zwykle widać charakterystyczne szczęki, a nie tuleję zaciskową obejmującą obwód. To inne rozwiązanie niż tulejka.
  • Trzpień rozprężny – służy do mocowania od wewnątrz (w otworze) poprzez rozprężenie, więc typowo dotyczy tulei, pierścieni lub elementów z otworem, a nie klasycznego pełnego wałka mocowanego po zewnętrznej średnicy.
  • Uchwyt pneumatyczny szczękowy – może być zasilany pneumatycznie, ale nadal ma szczęki, a nie tuleję/kollet. Jeśli na rysunku wskazano zacisk tulejkowy, wariant szczękowy nie pasuje, mimo że również mógłby współpracować z kłem.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj rodzaj zacisku (tuleja vs szczęki vs rozprężanie w otworze), a dopiero potem zweryfikuj elementy dodatkowe, takie jak kieł obrotowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Uchwyt tulejkowy (kolletowy) to sposób mocowania, w którym sprężysta tulejka zaciska się na zewnętrznej średnicy pręta/wałka. Daje zwykle dobrą współosiowość i powtarzalność, bo obejmuje detal równomiernie na obwodzie, a nie punktowo jak szczęki.
Uchwyt szczękowy przedstawia się z wyraźnymi szczękami chwytającymi detal w kilku punktach. Uchwyt tulejkowy zwykle pokazuje tuleję obejmującą wałek oraz charakterystyczne nacięcia/segmenty tulejki. Kluczowe jest, czy zacisk jest punktowy (szczęki), czy obwodowy (tuleja).
Kieł obrotowy stabilizuje dłuższy lub smukły wałek podczas toczenia, ograniczając ugięcie i drgania. Ponieważ obraca się razem z detalem, zmniejsza tarcie i nagrzewanie w miejscu podparcia. To poprawia jakość powierzchni i dokładność wykonania.
Uchwyt tulejkowy wybiera się, gdy ważna jest współosiowość, małe bicie i powtarzalność mocowania, np. przy obróbce prętów o stałej średnicy lub elementów precyzyjnych. Uchwyt szczękowy jest bardziej uniwersalny, ale zwykle mniej powtarzalny w centrowaniu.
"Ustalenie" oznacza ograniczenie stopni swobody detalu (pozycjonowanie), a "zamocowanie" – dociśnięcie/utrzymanie w tej pozycji podczas działania sił skrawania. W toczeniu realizuje się to najczęściej przez uchwyt (zamocowanie) oraz ewentualne podparcie kłem (dodatkowe ustalenie i stabilizacja).
Zwykle trzpień rozprężny stosuje się do elementów z otworem, bo rozpręża się wewnątrz i mocuje detal od środka. Dla pełnego wałka typowe jest mocowanie po średnicy zewnętrznej w uchwycie szczękowym lub tulejkowym. Dlatego w pytaniach egzaminacyjnych trzpień rozprężny często jest "pułapką".
Najczęstsze błędy to automatyczne wybieranie "uchwytu szczękowego", bo jest najbardziej znany, oraz pomijanie detali graficznych tulei/kolletu. Zdarza się też, że zdający widzi kieł obrotowy i uznaje, że reszta odpowiedzi jest drugorzędna, zamiast analizować typ zacisku.
Zły dobór mocowania może zwiększyć bicie, pogorszyć współosiowość, spowodować drgania lub nawet wysunięcie detalu z uchwytu. Może też uszkodzić powierzchnię (odciski szczęk) i utrudnić utrzymanie tolerancji. W praktyce przekłada się to na braki jakościowe i ryzyko wypadku.
Nie. "Pneumatyczny" opisuje sposób sterowania zaciskiem (powietrzem), a nie samą geometrię. Uchwyt może być pneumatyczny szczękowy albo pneumatyczny tulejkowy. W zadaniach kluczowe jest rozpoznanie, czy element zaciskający to szczęki czy tuleja/kollet.
Ćwicz rozpoznawanie oprzyrządowania na rysunkach: uchwyty szczękowe, tuleje zaciskowe, kły, konik, podtrzymki. Ucz się przez porównania: co mocuje "od zewnątrz", a co "od wewnątrz". Na egzaminie czytaj rysunek metodycznie: najpierw rodzaj zacisku, potem elementy podparcia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Uchwyt tulejkowy (kolletowy) rozpoznaje się po zacisku na tulei/naciętej tulejce, dającym osiowe i powtarzalne mocowanie wałka."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do technologii obróbki skrawaniem (dział: toczenie, mocowanie w uchwytach)
  • Materiały szkolne z zakresu oprzyrządowania tokarskiego (uchwyty, tuleje zaciskowe, konik i kły)
  • Instrukcje/rysunki DTR tokarek i uchwytów (sekcje: budowa uchwytu, zasada działania, symbole na rysunkach)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego