KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 14.
Na podstawie przedstawionego schematu działania układu sterowania sekwencyjnego ramieniem robota można stwierdzić, że realizowane w kroku 1 działanie ma być
Ilustracja przedstawia schemat działania układu sterowania sekwencyjnego ramieniem robota, który jest związany z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Pamiętane" oznacza, że działanie przypisane do kroku 1 ma być podtrzymane po jego uaktywnieniu i utrzymane aż do spełnienia warunku przejścia lub sygnału kasowania.
"Opóźnione" dotyczy zwłoki czasowej, "kasowane" – resetu stanu, a "niepamiętane" – działania tylko w czasie aktywności kroku.

Pełne wyjaśnienie:

W sterowaniu sekwencyjnym (typowym dla cykli pracy ramienia robota) sekwencja składa się z kroków oraz przejść między nimi. Z krokiem mogą być powiązane działania/akcje (np. załączenie chwytaka, start ruchu osi, utrzymanie zacisku), a kluczowe jest to, jak długo dana akcja ma obowiązywać.

Określenie, że działanie w kroku 1 ma być pamiętane, oznacza podtrzymanie jego efektu: po ustawieniu stanu w kroku 1 sygnał/wyjście pozostaje aktywne także wtedy, gdy chwilowo zniknie bodziec inicjujący, i jest utrzymywane aż do spełnienia warunku przejścia do kolejnego kroku albo do zadziałania mechanizmu kasowania (resetu). W praktyce odpowiada to rozwiązaniom typu samopodtrzymanie lub zatrzask (np. przerzutnik RS) w logice sterowania.

Odpowiedź "opóźnione" byłaby właściwa wyłącznie wtedy, gdy schemat jednoznacznie wskazywał element czasowy (timer) i zwłokę w załączeniu/wyłączeniu działania. Sama potrzeba utrzymania stanu nie jest opóźnieniem.

Odpowiedź "kasowane" opisuje czynność resetowania stanu (wyzerowania kroku/akcji). To przeciwieństwo podtrzymania: zamiast utrzymywać działanie, układ je wygasza po spełnieniu warunku kasowania.

Odpowiedź "niepamiętane" oznacza akcję chwilową lub zależną wyłącznie od aktualnej aktywności kroku, bez podtrzymania. Taka akcja znika natychmiast po dezaktywacji kroku, co w wielu aplikacjach robota prowadziłoby do "gubienia" np. chwytu lub sygnału startu ruchu.

Na egzaminie warto szukać w schemacie elementów typu SET/RESET, samopodtrzymania oraz warunków przejść – to one rozstrzygają, czy akcja jest pamiętana, kasowana, czy tylko chwilowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza podtrzymanie efektu akcji po jej uaktywnieniu: sygnał/wyjście zostaje w stanie aktywnym aż do spełnienia warunku przejścia albo zadziałania resetu. W praktyce odpowiada to zatrzaskowi lub samopodtrzymaniu, a nie chwilowemu impulsowi.
Szukaj informacji, czy akcja jest podtrzymywana (np. logika SET/RESET, samopodtrzymanie) czy działa tylko, gdy krok jest aktywny. Jeśli po opuszczeniu kroku sygnał ma pozostać włączony, to jest to typowe zachowanie akcji pamiętanej.
Bo wiele czynności musi trwać stabilnie do momentu spełnienia warunku kolejnego etapu, np. utrzymanie chwytu, docisku lub załączenia napędu. Bez pamiętania akcja mogłaby zanikać przy zmianie kroku, powodując przerwanie cyklu lub błąd bezpieczeństwa.
Kasowanie to wymuszenie powrotu sygnału/akcji do stanu nieaktywnego niezależnie od wcześniejszego ustawienia. W sekwencjach realizuje się je np. przez warunek RESET, sygnał awaryjny lub logikę, która gasi krok po spełnieniu określonego zdarzenia.
Opóźnienie stosuje się, gdy akcja ma wystąpić po określonej zwłoce (np. start ruchu 0,5 s po zaciśnięciu chwytaka) lub ma trwać określony czas. Pamiętanie nie definiuje czasu trwania, tylko utrzymanie stanu do innego warunku (przejścia/resetu).
Najczęściej są to mechanizmy typu przerzutnik RS (SET/RESET), samopodtrzymanie w logice stykowej (podtrzymanie cewki własnym stykiem) albo pamięć stanu w programie. Istotne jest istnienie warunku ustawienia oraz oddzielnego warunku skasowania.
Częsty błąd to mylenie "pamiętania" z "opóźnieniem" oraz ignorowanie sygnałów resetu. Inny błąd to wybór odpowiedzi na podstawie skojarzeń słownych zamiast analizy, jak długo ma trwać akcja i co ją wyłącza w schemacie.
Nie. "Niepamiętane" zwykle oznacza, że akcja obowiązuje tylko podczas aktywności kroku i nie jest podtrzymywana. "Kasowane" dotyczy aktywnego mechanizmu wygaszania (resetu) stanu, który wcześniej mógł być podtrzymany lub ustawiony przez inną część układu.
Najprościej obserwować, czy po zniknięciu sygnału inicjującego lub po krótkim impulsie wyjście pozostaje aktywne. Jeśli utrzymuje się do spełnienia warunku przejścia lub do resetu, to zachowuje się jak akcja pamiętana. Pomaga też podgląd stanów w PLC/HMI.
Ćwicz rozpoznawanie: kroków, przejść, warunków przejść, akcji oraz sygnałów SET/RESET. Rozwiązuj krótkie przykłady (chwyt–ruch–odłożenie) i zawsze odpowiadaj na pytanie: co włącza akcję, co ją wyłącza i czy ma trwać tylko w kroku, czy do resetu.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że "Pamiętane" oznacza, że działanie przypisane do kroku 1 ma być podtrzymane po jego uaktywnieniu i utrzymane aż do spełnienia warunku przejścia lub sygnału kasowania.

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (zagadnienia języków PLC i modeli programowania, w tym zależności stanów i sekwencji)
  • IEC 60848:2013, Specification language GRAFCET for sequential function charts (pojęcia kroków, przejść oraz akcji w sterowaniu sekwencyjnym)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z automatyki/PLC: przerzutniki RS, samopodtrzymanie, logika kroków
  • Dokumentacja i przykłady IEC 61131-3 (języki PLC, podejście do sekwencji)
  • Materiały o GRAFCET/SFC (kroki, przejścia, akcje pamiętane i niepamiętane)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego