KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2023 (test 2)

PYTANIE NR 31.
Na podstawie przedstawionego schematu SFC określ, kiedy jest możliwe przejście do kroku S8.
Ilustracja przedstawia schemat blokowy typu SFC (Sequential Function Chart), który jest wykorzystywany w automatyce i
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W SFC przejście do kolejnego kroku jest możliwe wtedy, gdy aktywny jest krok poprzedzający oraz spełniony jest warunek przejścia przypisany do danego połączenia. Dla kroku S8 oznacza to, że musi być aktywny krok S7 i jednocześnie musi być spełniony warunek e. Same stany nieaktywności lub aktywność innego kroku nie uruchamiają tego przejścia.

Pełne wyjaśnienie:

W języku SFC (Sequential Function Chart) program opisuje działanie układu jako sekwencję kroków (stany) połączonych przejściami (transitions). Każde przejście ma zwykle przypisany warunek logiczny (np. sygnał z czujnika, flaga, wynik porównania), który decyduje o tym, czy można przejść dalej.

Ogólna zasada jest następująca:

  • najpierw musi być aktywny krok źródłowy (ten, z którego wychodzi przejście),
  • następnie musi być prawdziwy warunek przejścia przypisany do tego połączenia,
  • dopiero wtedy przejście "zadziała", a krok docelowy stanie się aktywny.

Dlatego odpowiedź "Gdy krok S7 jest aktywny i spełniony jest warunek e." jest poprawna: zawiera jednocześnie dwa wymagane elementy (aktywny krok poprzedzający + spełniony warunek przejścia do S8).

Pozostałe propozycje są typowymi pułapkami:

  • Stwierdzenie o tym, że "S6 lub S7 jest nieaktywny" nie definiuje poprawnego mechanizmu przejścia w SFC. Nieaktywność kroku nie jest warunkiem uruchomienia przejścia; liczy się aktywność kroku źródłowego i prawdziwość warunku.
  • Wariant "S6 jest aktywny i spełniony jest warunek e" myli krok źródłowy przejścia. Nawet jeśli warunek e byłby spełniony, ale przejście do S8 wychodzi z S7, to aktywność S6 nie uruchomi wejścia do S8.
  • Wariant "kroki S6 i S7 są aktywne" pomija warunek przejścia. W SFC równoległa aktywność kroków może występować (np. w rozgałęzieniach), ale sama aktywność nie zastępuje warunku logicznego przypisanego do przejścia.

Wskazówka egzaminacyjna: czytając schemat SFC, zawsze najpierw ustal z jakiego kroku wychodzi strzałka do kroku docelowego, a dopiero potem sprawdź jaki warunek jest podpisany przy przejściu. Odpowiedź musi zawierać oba elementy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
SFC (Sequential Function Chart) to sposób opisu programu jako sekwencji kroków i przejść. Krok reprezentuje stan procesu, a przejście określa warunek logiczny, po którego spełnieniu sterowanie może przejść do następnego kroku.
Krok aktywny to taki, który w danej chwili "obowiązuje" w sekwencji, więc wykonywane są jego akcje (jeśli są zdefiniowane). W narzędziach PLC zwykle jest to widoczne jako podświetlenie kroku lub znacznik stanu podczas podglądu online.
Typowo muszą być spełnione dwa elementy: aktywny krok źródłowy oraz prawdziwy warunek przejścia przypisany do połączenia. Jeśli warunek jest fałszywy, sekwencja pozostaje na kroku źródłowym.
Bo przejście jest "rozważane" tylko wtedy, gdy aktywny jest krok, z którego to przejście wychodzi. Warunek może być prawdziwy, ale jeśli sekwencja nie znajduje się na właściwym kroku źródłowym, przejście do kroku docelowego nie zostanie wykonane.
To skrótowa nazwa sygnału lub wyrażenia logicznego z programu (np. wejście z czujnika, flaga, wynik porównania). Litera sama w sobie nic nie gwarantuje — liczy się to, czy w danym cyklu PLC wyrażenie e ma wartość TRUE.
Tak, może to wystąpić przy rozgałęzieniach równoległych (w zależności od implementacji i struktury grafu). Jednak nawet wtedy przejścia między krokami nadal wymagają spełnienia przypisanych warunków; sama jednoczesna aktywność kroków nie zastępuje warunku.
Najczęściej myli się krok źródłowy przejścia (z którego wychodzi strzałka) z krokiem docelowym, albo pomija warunek przejścia. Częsty jest też błąd traktowania "nieaktywności" jako warunku przejścia, mimo że w SFC kluczowa jest aktywność kroku źródłowego.
Trzeba prześledzić połączenia na grafie: przejście jest zawsze między krokiem a następnym krokiem (zwykle: krok → warunek przejścia → krok). Na egzaminie zwracaj uwagę na kierunek strzałek i podpis warunku przy przejściu.
Tak. Warunek przejścia może być wyrażeniem logicznym z operatorami AND/OR/NOT (np. czujnik1 AND (timer_done OR tryb_auto)). Wtedy przejście wykona się dopiero, gdy całe wyrażenie ma wartość TRUE przy aktywnym kroku źródłowym.
Ćwicz na prostych grafach: najpierw zaznacz aktywny krok, potem sprawdź warunek przy przejściu i dopiero wyciągnij wniosek o kroku docelowym. Pomaga też praca "od celu": dla kroku S8 zawsze szukaj, z jakiego kroku do niego prowadzi przejście i jaki ma warunek.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "W SFC przejście do kolejnego kroku jest możliwe wtedy, gdy aktywny jest krok poprzedzający oraz spełniony jest warunek przejścia przypisany do danego połączenia."

Źródła:

  • IEC 61131-3: Programmable controllers – Part 3: Programming languages (opis SFC), International Electrotechnical Commission (IEC)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do programowania PLC omawiające SFC
  • Dokumentacja środowiska PLC używanego w szkole/egzaminie (opis SFC/GRAPH)
  • Ćwiczenia: analiza prostych sekwencji SFC z warunkami przejść

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego