KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 33.
Na podstawie przedstawionych na rysunku ilustracji funkcji pracy przekaźnika czasowego wybierz tę, która zapewni trwałe uruchomienie urządzenia z nastawionym opóźnieniem.
Ilustracja przedstawia diagram funkcji pracy przekaźnika czasowego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla elektryków w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Trwałe uruchomienie z opóźnieniem oznacza, że po podaniu sygnału sterującego wyjście przekaźnika nie włącza się od razu, tylko po upływie nastawionego czasu i następnie pozostaje załączone (nie jest impulsem). Taki przebieg odpowiada funkcji przedstawionej jako "Funkcja B".

Pełne wyjaśnienie:

W przekaźnikach czasowych spotyka się kilka typowych sposobów pracy, które na wykresach pokazują zależność między sygnałem sterującym (wejściem) a stanem styków/wyjścia (wyjściem) w czasie.

"Trwałe uruchomienie urządzenia z nastawionym opóźnieniem" należy rozumieć tak, że po pojawieniu się sygnału sterującego wyjście ma zadziałać po określonej zwłoce, a następnie pozostać w stanie załączonym tak długo, jak spełniony jest warunek sterujący (czyli nie jest to krótkotrwały impuls).

Odpowiedź "Funkcja B" odpowiada właśnie takiej logice: wyjście przechodzi w stan aktywny dopiero po upływie nastawionego czasu i utrzymuje ten stan (zapewnia "trwałe uruchomienie").

Pozostałe funkcje są typowymi "pułapkami":

  • "Funkcja A" często odpowiada pracy bez opóźnienia albo innemu przebiegowi, w którym wyjście nie spełnia warunku zwłoki przed uruchomieniem.
  • "Funkcja C" bywa interpretowana jako opóźnione wyłączenie (zwłoka wyłączenia) lub funkcja, w której opóźnienie dotyczy innego zbocza sygnału niż wymagane do uruchomienia.
  • "Funkcja D" często jest funkcją impulsową lub cykliczną, gdzie po czasie pojawia się tylko impuls, a nie trwałe podtrzymanie wyjścia.

W praktyce egzaminacyjnej warto zawsze zadać sobie dwa pytania: kiedy wyjście się załącza (natychmiast czy po czasie) oraz czy po załączeniu pozostaje włączone, czy wraca do zera (impuls). Dopiero ta analiza pozwala poprawnie dopasować wykres do opisu zadania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekaźnik czasowy to element automatyki, który zmienia stan wyjścia (np. styku) po upływie zadanego czasu od wystąpienia sygnału sterującego. Stosuje się go do realizacji zwłok, opóźnionych startów, sekwencji uruchomień i prostych funkcji czasowych w układach sterowania.
Szukaj przebiegu, w którym po aktywacji wejścia wyjście pozostaje przez pewien czas nieaktywne, a następnie przechodzi w stan aktywny i utrzymuje go (nie wraca po chwili do zera). Kluczowe jest "opóźnione załączenie" oraz brak impulsu.
W opóźnionym załączeniu zwłoka dotyczy momentu włączenia wyjścia po pojawieniu się sygnału. W opóźnionym wyłączeniu wyjście włącza się od razu, a dopiero po zaniku sygnału sterującego pozostaje jeszcze aktywne przez zadany czas i dopiero potem się wyłącza.
Najczęściej spotyka się: opóźnione załączenie, opóźnione wyłączenie, pracę impulsową (impuls po czasie lub impuls od razu) oraz pracę cykliczną. Na wykresach różnią się tym, czy zwłoka dotyczy zbocza narastającego czy opadającego oraz czy wyjście jest podtrzymane, czy impulsowe.
Zwykle nie, bo oznaczenia "Funkcja A/B/C/D" zależą od konkretnego rysunku. Bez wykresów nie wiadomo, jak wyglądają przebiegi. Da się natomiast opisać, jak powinna wyglądać poprawna funkcja: wyjście włącza się po czasie i pozostaje włączone.
Częsty błąd to patrzenie tylko na słowo "opóźnienie" i wybór pierwszej funkcji z widoczną zwłoką. Drugi błąd to mylenie impulsu z podtrzymaniem: na wykresie impuls też "pojawia się po czasie", ale nie zapewnia trwałego uruchomienia, bo szybko zanika.
Na wykresie po zakończeniu odmierzania czasu wyjście powinno przejść w stan aktywny i pozostać aktywne przez dalszy czas (np. do momentu zaniku sygnału wejściowego). Jeśli po krótkiej chwili wraca do zera mimo stałego wejścia, to jest to funkcja impulsowa.
Gdy chcesz uruchomić element po stabilizacji warunków lub w określonej kolejności, np. żeby uniknąć udarów prądowych, dać czas na przewietrzenie, rozruch pomocniczych układów lub zapewnić wymagane przerwy czasowe w sekwencji sterowania.
Najczęściej pokazuje się przebieg "IN" (wejście sterujące) i "OUT" (wyjście przekaźnika) w funkcji czasu. Moment zadziałania może być liczony od pojawienia się sygnału wejściowego lub od jego zaniku. Czas nastawy jest zaznaczany jako odcinek pomiędzy zmianą IN i zmianą OUT.
1) Ustal, czy opóźnienie ma dotyczyć włączenia czy wyłączenia.
2) Sprawdź, czy po czasie wyjście ma być trwałe czy impulsowe.
3) Porównaj to z wykresem: kiedy OUT zmienia stan i czy go utrzymuje.
4) Dopiero wtedy wybierz oznaczenie funkcji.
info

Około 33% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Taki przebieg odpowiada funkcji przedstawionej jako "Funkcja B"."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw automatyki/elektrotechniki dotyczące przekaźników czasowych i ich funkcji
  • Instrukcje producentów przekaźników czasowych (sekcja: funkcje/timing diagrams)
  • Zadania treningowe z interpretacji wykresów czasowych wejść/wyjść

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego