KWALIFIKACJA BUD12 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 5.
Na podstawie receptury oblicz, ile piasku potrzeba do sporządzenia jednego zarobu mieszanki betonowej w betoniarce o pojemności roboczej 200 litrów.
Ilustracja przedstawia tabelę z recepturą mieszanki betonowej klasy C12/15.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do wyliczenia ilości piasku korzysta się z receptury (proporcji składników) i przelicza ją na jeden zarób odpowiadający pojemności roboczej 200 l. Następnie z udziału piasku w mieszance oblicza się jego masę w kilogramach. Wynik odpowiada wartości 156 kg.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie polega na przeliczeniu receptury mieszanki betonowej na jeden zarób wykonywany w betoniarce o pojemności roboczej 200 litrów. Receptura (np. podana w tabeli/na rysunku) określa, ile danego składnika przypada na określoną objętość mieszanki lub na "jednostkę" odniesienia (często 1 m³ albo konkretny zarób wzorcowy).

Poprawna metoda postępowania jest zawsze podobna:

  • Krok 1: Odczytać z receptury ilość piasku przypadającą na jednostkę odniesienia (np. na 1 m³ lub na określony zarób).
  • Krok 2: Ustalić współczynnik przeliczenia na 200 l, czyli na 0,2 m³ (bo 200 l = 200 dm³ = 0,2 m³).
  • Krok 3: Pomnożyć ilość piasku z receptury przez ten współczynnik i otrzymać masę piasku na jeden zarób.

Wynik 156 kg oznacza, że po przeliczeniu proporcji z receptury na objętość roboczą betoniarki tyle piasku należy odważyć/odważyć orientacyjnie do jednego wsadu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 390 kg zwykle wynika z pomylenia współczynnika przeliczenia (np. przyjęcia większej objętości niż 200 l) albo z błędnego odczytu udziału piasku w recepturze.
  • 1560 kg to typowy błąd rzędu wielkości: pomnożenie przez 10 (np. potraktowanie 200 l jak 2 m³ lub błędne przeliczenie litrów na metry sześcienne).
  • 3900 kg wskazuje na skrajny błąd skali (×10 lub ×100) albo na zignorowanie warunku "jeden zarób" i policzenie dla wielokrotności objętości.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu warto zrobić kontrolę sensowności – dla 200 l świeżej mieszanki masa kruszywa rzędu kilku ton jest nielogiczna, natomiast kilkadziesiąt–kilkaset kilogramów jest typowe dla takiej objętości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
200 l to 200 dm³, czyli 0,2 m³ (bo 1000 l = 1 m³). Ten przelicznik jest kluczowy, gdy receptura podaje składniki na 1 m³. Najczęstszy błąd to pomylenie 0,2 m³ z 2 m³ albo z 0,02 m³.
Zarób to jedna porcja (wsad) mieszanki przygotowana jednorazowo w betoniarce. Ma znaczenie, bo recepturę trzeba przeliczyć dokładnie na objętość jednego zarobu (np. 200 l). Liczenie "na oko" prowadzi do złych proporcji i gorszych parametrów betonu.
Bez receptury nie wiadomo, jaki jest udział piasku w mieszance (ile kg przypada na jednostkę odniesienia). Sama pojemność betoniarki nie wystarcza, bo różne betony i zaprawy mają inne proporcje. Receptura jest więc danymi wejściowymi do obliczeń.
Najczęstsze błędy to: złe przeliczenie litrów na m³, policzenie dla 1 m³ zamiast dla 0,2 m³, pomylenie pojemności bębna z roboczą oraz brak kontroli rzędu wielkości. Pomaga zapis jednostek przy każdym kroku i szybka ocena sensowności wyniku.
Nie. Pojemność robocza oznacza ilość mieszanki, którą realnie można przygotować w jednym cyklu, aby była prawidłowo wymieszana. Pojemność całkowita bębna bywa większa. W obliczeniach do receptury trzeba używać pojemności roboczej podanej w zadaniu.
Warto zrobić kontrolę "na rozsądek": 200 l to 0,2 m³, więc masy składników nie powinny wychodzić w tonach. Jeśli sam piasek ma kilka tysięcy kg, to prawie na pewno jest błąd skali. Realistyczne wartości dla takiej objętości są zwykle rzędu dziesiątek lub setek kg.
Najczęściej przy robotach pomocniczych i uzupełniających: drobne fundamenty, podkłady, wylewki, osadzanie elementów, prace naprawcze. Umiejętność przeliczenia receptury na zarób pozwala dobrać ilości składników bez strat materiału i bez ryzyka zbyt "chudego" lub zbyt "tłustego" betonu.
Piasek jest kruszywem drobnym – wypełnia przestrzenie między większymi ziarnami i współtworzy szkielet mieszanki. Cement jest spoiwem, które po związaniu łączy kruszywo. Zły dobór ilości piasku pogarsza urabialność i może zwiększać skurcz albo osłabiać strukturę.
Nie w sposób ścisły. Do zamiany masy na objętość potrzebna jest gęstość nasypowa piasku (zależy m.in. od wilgotności i uziarnienia). W zadaniach egzaminacyjnych zwykle liczy się bezpośrednio w jednostkach podanych w recepturze (najczęściej w kg).
Ćwicz: przeliczanie l/dm³/m³, zadania proporcjonalne oraz czytanie receptur (na 1 m³ lub na zarób). Stosuj schemat: dane z receptury → przelicznik na 0,2 m³ → wynik w kg. Na końcu zawsze sprawdź rząd wielkości, żeby wyłapać błędy ×10 i ×100.
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Do wyliczenia ilości piasku korzysta się z receptury (proporcji składników) i przelicza ją na jeden zarób odpowiadający pojemności roboczej 200 l."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii betonu i zapraw budowlanych (działy: receptury, dozowanie, proporcje)
  • Materiały szkolne/branżowe dotyczące obliczeń materiałowych na budowie (zadania z przeliczeń na objętość betoniarki)
  • Instrukcje producentów betoniarek – pojęcia: pojemność bębna vs pojemność robocza

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego