KWALIFIKACJA CES4 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 9.
Na podstawie rysunku i danych pomiarowych zamieszczonych w tabeli określ, który wyrób nie spełnia wymagań wymiarowych.
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek kieliszka oraz tabelę z danymi pomiarowymi dotyczącymi wymiarów różnych wyrobów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wskazać wyrób niespełniający wymagań porównuje się wartości z tabeli pomiarowej z wymaganiami wymiarowymi z rysunku (nominał i tolerancje graniczne). Niezgodny jest ten wyrób, dla którego co najmniej jeden kontrolowany wymiar wychodzi poza dopuszczalny zakres. W kluczu wskazano, że warunku tego nie spełnia wyrób "D".

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie polega na ocenie zgodności wymiarowej wyrobów na podstawie dwóch źródeł danych: rysunku technicznego (wymagania) oraz tabeli (wyniki pomiarów). Poprawna metodyka jest zawsze taka sama:

  • Odczytaj z rysunku wymagane wymiary oraz sposób ich tolerowania (np. tolerancja symetryczna, jednostronna, tolerancje graniczne).
  • Dla każdego wyrobu z tabeli zestaw: wymiar zmierzony vs przedział dopuszczalny wynikający z rysunku.
  • Ustal, czy choć jeden wymiar dla danego wyrobu przekracza granice tolerancji. Jeśli tak, wyrób jest niezgodny.

W tego typu pytaniach najczęstszy błąd to sprawdzanie wyłącznie jednej kolumny lub porównywanie do wartości nominalnej bez uwzględnienia tolerancji. Tymczasem o zgodności decyduje przedział dopuszczalny, a nie sam nominał. Równie często myli się znak odchyłki albo odczytuje wartość z niewłaściwego wiersza tabeli.

Dlaczego odpowiedź "D" jest poprawna? Ponieważ zgodnie z kluczem to właśnie wyrób "D" ma co najmniej jeden wynik pomiaru, który po porównaniu z wymaganiami z rysunku wypada poza dopuszczalnymi granicami. Pozostałe wskazane jako błędne odpowiedzi (pozostałe wyroby) mieszczą się w tolerancjach dla wszystkich kontrolowanych cech, więc spełniają wymagania wymiarowe.

W praktyce przemysłu szklarskiego takie porównanie służy do szybkiego wychwycenia rozregulowania procesu (np. zużycia formy lub zmiany parametrów maszyny) i zapobiega dopuszczeniu wyrobów, które nie będą pasowały do dalszego montażu lub opakowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tolerancja wymiarowa to dopuszczalny zakres zmian wymiaru względem wartości nominalnej. Na jej podstawie wyznacza się granice: minimum i maksimum, w których wymiar wyrobu może się mieścić, aby uznać go za zgodny.
Najpierw ustal przedział dopuszczalny z rysunku (nominał i odchyłki/tolerancje), a potem sprawdź, czy wartość zmierzona z tabeli mieści się w tym przedziale. Jeśli choć jedna wartość jest poza zakresem, wyrób jest niezgodny.
Najczęściej myli się: wiersze/kolumny w tabeli, znak odchyłki (+/−), jednostki (mm i miejsca po przecinku) oraz porównuje do nominału zamiast do granic tolerancji. Pomaga zapisanie sobie minimum i maksimum dla każdego wymiaru.
Wymagania wymiarowe dotyczą zwykle wszystkich wskazanych cech. Jeśli jeden wymiar jest poza tolerancją, wyrób może nie pasować do formy, opakowania lub montażu, co powoduje ryzyko awarii lub reklamacji. Dlatego uznaje się go za niezgodny.
W praktyce spotyka się m.in. suwmiarki, mikrometry, średnicówki, czujniki zegarowe oraz sprawdziany. Dobór zależy od wymaganej dokładności i geometrii wyrobu. Kluczowe jest też właściwe ustawienie i odczyt przyrządu.
Pomiary wykonuje się podczas uruchomienia partii, po przezbrojeniu, po regulacji maszyny, okresowo w trakcie pracy oraz przy podejrzeniu odchyłek jakościowych. Celem jest szybkie wykrycie trendu i zapobieganie powstawaniu braków.
Najważniejsze są wartości liczbowe pomiarów dla poszczególnych wymiarów oraz przypisanie ich do odpowiedniego wyrobu/wiersza. Na egzaminie liczy się poprawne zestawienie: wymaganie z rysunku → wynik pomiaru → decyzja zgodny/niezgodny.
Nie zawsze. Możesz porównywać bezpośrednio wartość zmierzoną do granic tolerancji (minimum i maksimum). Obliczenie odchyłki bywa pomocne, gdy łatwiej kontrolować różnicę względem nominału, ale decyzję i tak podejmuje się względem granic.
Wyrób niezgodny to ten, dla którego przynajmniej jeden pomiar nie mieści się w dopuszczalnym zakresie z rysunku. Najprościej: dla każdego wyrobu przejdź po kolei po wszystkich wymiarach i zaznacz przekroczenia. Jeden "poza" wystarcza.
Ćwicz schemat: (1) odczyt nominału i tolerancji, (2) wyznaczenie min/max, (3) porównanie z tabelą, (4) decyzja. Warto robić krótkie notatki w brudnopisie i zawsze sprawdzać jednostki oraz miejsca po przecinku.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Aby wskazać wyrób niespełniający wymagań porównuje się wartości z tabeli pomiarowej z wymaganiami wymiarowymi z rysunku (nominał i tolerancje graniczne)."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Tolerancja_(technika) - dostęp 2026-03-02
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Pomiar - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej (tolerancje, odchyłki, niepewność pomiaru)
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego maszynowego (wymiary, pasowania, tolerancje)
  • Instrukcje stanowiskowe kontroli jakości w zakładzie (karty kontrolne, protokoły pomiarów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego