KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2016 (test 2)

PYTANIE NR 31.
Na podstawie schematu przedstawionego na rysunku określ, który zestyk układu sterowania uległ uszkodzeniu, jeżeli układ działa tylko w przypadku ciągłego naciskania przycisku S1.
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest częścią egzaminu zawodowego dla elektryków w kwalifikacji EE5.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jeżeli układ działa wyłącznie podczas ciągłego naciskania S1, to po puszczeniu przycisku zanika zasilanie cewki. W poprawnym sterowaniu rolę "podtrzymania" przejmuje zestyk pomocniczy stycznika/przekaźnika, zwykle oznaczony jako K1. Uszkodzenie tego zestyku uniemożliwia samopodtrzymanie.

Pełne wyjaśnienie:

Objaw "układ działa tylko w przypadku ciągłego naciskania przycisku S1" jest typowy dla niesprawnego obwodu samopodtrzymania. W klasycznym układzie sterowania przycisk uruchamiający S1 chwilowo doprowadza zasilanie do cewki elementu wykonawczego (stycznika lub przekaźnika). Gdy cewka zadziała, powiązany z nią zestyk pomocniczy (często opisany tym samym oznaczeniem, np. K1) powinien się zamknąć i przejąć podawanie zasilania na cewkę po zwolnieniu S1.

Jeżeli podtrzymanie nie działa, to po puszczeniu S1 cewka zostaje odłączona, stycznik/przekaźnik отпada i układ się wyłącza. To dokładnie odpowiada sytuacji opisanej w pytaniu, dlatego poprawną diagnozą jest uszkodzenie zestyku związanego z K1.

  • Dlaczego "K1" jest poprawne? Ponieważ to właśnie zestyk K1 realizuje funkcję podtrzymania (samopodtrzymania). Uszkodzenie (np. brak zamknięcia, wypalenie, przerwa) powoduje, że po zwolnieniu S1 nie ma drogi zasilania cewki.
  • Dlaczego "S1" jest niepoprawne? Gdyby S1 był uszkodzony w typowym sensie (np. nie zwiera), układ nie zadziałałby nawet przy naciskaniu. Skoro działa podczas nacisku, S1 spełnia swoją chwilową funkcję.
  • Dlaczego "S0" jest niepoprawne? S0 bywa przyciskiem STOP (często NC). Jego uszkodzenie zwykle powoduje brak możliwości uruchomienia w ogóle (przerwa w torze sterowania) albo problemy z zatrzymaniem, a nie konieczność trzymania START.
  • Dlaczego "Q" jest niepoprawne? Oznaczenie Q często dotyczy aparatu głównego/wyłącznika. Jego uszkodzenie najczęściej skutkuje brakiem zasilania całego układu lub wyzwalaniem zabezpieczeń, a nie selektywnie brakiem podtrzymania po puszczeniu S1.

Wskazówka egzaminacyjna: przy diagnozowaniu objawów czasowych zawsze pytaj: "co ma przejąć podtrzymanie po zwolnieniu przycisku chwilowego?". W układach z samopodtrzymaniem odpowiedź zwykle prowadzi do zestyku pomocniczego stycznika/przekaźnika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Samopodtrzymanie to sposób utrzymania zasilania cewki stycznika/przekaźnika po zwolnieniu przycisku START. Realizuje je zwykle zestyk pomocniczy elementu wykonawczego, który po zadziałaniu zamyka się i "podaje" zasilanie równolegle do przycisku chwilowego.
Najczęściej oznacza to, że nie działa tor podtrzymania: po puszczeniu START znika zasilanie cewki. Przyczyną bywa uszkodzony zestyk pomocniczy stycznika/przekaźnika, przerwa w przewodzie podtrzymania lub błędne podłączenie, przez co układ nie "łapie" samopodtrzymania.
Zestyk podtrzymania jest zwykle stykiem NO (normalnie otwartym) opisanym oznaczeniem stycznika, np. K1. Na schemacie bywa wpięty równolegle do przycisku START (S1), tak aby po zadziałaniu K1 zastąpić przycisk i utrzymać zasilanie cewki.
W wielu schematach S0 i S1 oznaczają przyciski sterownicze. Często S0 to STOP (styk NC), a S1 to START (styk NO), ale zawsze trzeba sprawdzić symbol i opis na schemacie. Funkcja wynika z rodzaju styku i włączenia w obwód, nie tylko z numeru.
Zwykle nie. Jeśli S1 byłby uszkodzony tak, że nie zwiera, układ nie ruszyłby wcale. Objaw "działa tylko podczas nacisku" częściej wskazuje na brak podtrzymania po zwolnieniu S1, czyli problem w obwodzie zestyku pomocniczego stycznika/przekaźnika lub w jego okablowaniu.
Najczęstsze to wypalenie lub zabrudzenie styków, zużycie mechaniczne, poluzowane zaciski przewodów, uszkodzenie sprężyny/napędu w aparacie oraz błędny dobór obciążenia zestyku. W diagnostyce warto sprawdzić ciągłość i poprawne przełączanie zestyku podczas zadziałania cewki.
Po uruchomieniu układu sprawdza się, czy po puszczeniu START element wykonawczy nadal pracuje. Następnie mierzy się, czy na cewce utrzymuje się napięcie oraz czy zestyk pomocniczy zamyka się i ma ciągłość. Ważne jest też sprawdzenie połączeń zaciskowych w torze podtrzymania.
Podobne układy występują w sterowaniu wentylacją, napędami, sygnalizacją oraz blokadami w urządzeniach i stacjach gazowych, gdzie wymagane jest podtrzymanie pracy po krótkim impulsie START. Zrozumienie samopodtrzymania pomaga szybciej diagnozować usterki w szafkach sterowniczych.
Często myli się przyczynę z objawem: wybiera się przycisk START, bo "trzeba go trzymać", zamiast wskazać element podtrzymania. Innym błędem jest ignorowanie faktu, że STOP (NC) zwykle odcina zasilanie całego toru, więc jego awaria rzadko daje pracę tylko podczas nacisku START.
Cewka to część wykonawcza stycznika/przekaźnika, która po zasileniu zmienia położenie zestyków. Zestyk to styk elektryczny (NO/NC), który może być główny lub pomocniczy. Stycznik/przekaźnik to aparat zawierający cewkę i zestyk(i); w samopodtrzymaniu kluczowy jest zestyk pomocniczy.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Jeżeli układ działa wyłącznie podczas ciągłego naciskania S1, to po puszczeniu przycisku zanika zasilanie cewki."

Materiały:

  • Podstawy elektrotechniki: elementy obwodów sterowania (NO/NC, styczniki, przekaźniki)
  • Ćwiczenia z czytania schematów sterowania z podtrzymaniem i blokadami
  • Instrukcje producentów styczników/przekaźników (pojęcia: zestyk pomocniczy, cewka, podtrzymanie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego