KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 25.
W jaki sposób należy zamontować w układzie przekaźnik przedstawiony na rysunku?
Ilustracja przedstawia przekaźnik elektryczny, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla elektryków, w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekaźnik na rysunku ma 8 cylindrycznych pinów ułożonych na okręgu oraz klucz pozycjonujący, co jest typowe dla przekaźnika wtykowego.
Takie przekaźniki montuje się przez wciśnięcie do dedykowanego gniazda (GZ8). Szyna TH35, lutowanie lub wkręty dotyczą zwykle montażu gniazda, nie samego przekaźnika.

Pełne wyjaśnienie:

Przedstawiony element to przekaźnik elektromagnetyczny wtykowy. Rozpoznaje się go po tym, że od spodu ma metalowe piny (tu: 8) ułożone w charakterystycznym układzie oraz klucz/trzpień prowadzący, który wymusza prawidłową orientację podczas wkładania. Taka konstrukcja jest zaprojektowana do współpracy z gniazdem/podstawką o odpowiadającym układzie otworów.

Dlatego poprawny montaż przekaźnika polega na wciśnięciu go do gniazda GZ8 aż do pewnego osadzenia (często z wyczuwalnym "dociśnięciem"). Zaletą rozwiązania wtykowego jest serwis: przewody pozostają podłączone do gniazda, a w razie awarii wymienia się tylko sam przekaźnik.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Zamocować na szynie TH35 – na szynie DIN montuje się najczęściej gniazdo lub inny element pośredni (np. podstawkę, moduł), natomiast sam przekaźnik wtykowy nie jest przeznaczony do bezpośredniego mocowania na szynie.
  • Przylutować styki do płytki drukowanej – lutowanie dotyczy przekaźników w wersji PCB (z wyprowadzeniami do wlutowania). W wariancie wtykowym piny są przeznaczone do kontaktu sprężynowego w gnieździe; próba lutowania jest niefunkcjonalna i może uszkodzić element lub pogorszyć niezawodność.
  • Przykręcić wkrętami do izolacyjnego podłoża – wkrętami przykręca się zwykle podstawę/gniazdo albo inne aparaty; przekaźnik wtykowy nie ma typowych uchwytów montażowych do takiego mocowania.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać regułę: montaż przekaźnika wtykowego = wpięcie do gniazda, natomiast montaż gniazda może być realizowany na różne sposoby (DIN TH35, PCB, wkręty) zależnie od wykonania podstawki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekaźnik wtykowy to przekaźnik przeznaczony do osadzenia w podstawce (gnieździe), a nie do stałego okablowania. Rozpoznasz go po pinach na spodzie (np. 8/11/14) oraz po kluczu pozycjonującym. Wkłada się go do gniazda, co ułatwia szybką wymianę.
Klucz pozycjonujący (trzpień z wypustką) prowadzi przekaźnik w gnieździe i zapobiega włożeniu go w złej orientacji. Dzięki temu piny trafią we właściwe styki gniazda, a ryzyko pomyłki połączeń i uszkodzeń podczas montażu jest dużo mniejsze.
Szyna TH35 służy do mocowania aparatury mającej odpowiedni uchwyt/adapter. W przekaźniku wtykowym elementem montowanym na szynie jest zwykle gniazdo (podstawa), do którego podłącza się przewody. Sam przekaźnik jest tylko wymiennym wkładem i wpina się go w gniazdo.
Tak, wiele gniazd/podstawek przekaźników jest przystosowanych do montażu na szynie DIN (TH35), ale dotyczy to gniazda, nie przekaźnika. Dzięki temu okablowanie pozostaje na stałe w rozdzielnicy, a w razie awarii wymienia się tylko przekaźnik.
Najczęstszy błąd to mylenie montażu przekaźnika z montażem gniazda (DIN/PCB/wkręty). Inne pomyłki to wciskanie przekaźnika bez dopasowania klucza, użycie niewłaściwego gniazda (inna liczba pinów) oraz próby "stałego" mocowania (np. lutowanie), które utrudniają serwis.
W praktyce oznaczenie GZ8 odnosi się do gniazda (podstawki) przeznaczonego dla przekaźnika o układzie 8 pinów. Dobór gniazda musi odpowiadać liczbie i rozmieszczeniu pinów oraz obecności klucza pozycjonującego, aby przekaźnik dało się poprawnie i pewnie osadzić.
Stosuje się je wtedy, gdy liczy się szybki serwis i wymiana elementu bez rozłączania przewodów, np. w układach sterowania, sygnalizacji, blokadach i prostych automatach. Gniazdo zostaje w rozdzielnicy z okablowaniem, a przekaźnik można szybko podmienić na sprawny.
Przekaźnik do PCB jest przeznaczony do wlutowania w płytę i zwykle nie ma klucza prowadzącego jak wersje wtykowe. Przekaźnik do gniazda ma piny ułożone tak, by współpracowały z podstawką oraz często ma centralny trzpień/klucz. Wersję PCB montuje się lutując, a wtykową wciskając do gniazda.
Najpierw zapewnij bezpieczeństwo: wyłącz zasilanie obwodu, potwierdź brak napięcia i oznacz miejsce pracy. Następnie wyjmij przekaźnik z gniazda (bez szarpania przewodów, bo są w gnieździe), sprawdź zgodność nowego (liczba pinów/cewka) i wciśnij go zgodnie z kluczem pozycjonującym.
Ćwicz rozpoznawanie elementów po zdjęciach: piny, klucz, obudowa, typ podstawki. Zapamiętaj zasadę: przekaźnik wtykowy zawsze wpina się w gniazdo, a na DIN/PCB/wkręty montuje się zwykle gniazdo. W testach uważnie czytaj, czy pytanie dotyczy przekaźnika czy gniazda.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Szyna TH35, lutowanie lub wkręty dotyczą zwykle montażu gniazda, nie samego przekaźnika."

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z podstaw elektrotechniki i aparatury łączeniowej (przekaźniki, styczniki)
  • Karty katalogowe i instrukcje montażu przekaźników wtykowych oraz podstawek/gniazd (sekcje "mounting/installation")
  • Ćwiczenia praktyczne: rozpoznawanie elementów na podstawie zdjęć oraz dobór sposobu montażu w rozdzielnicy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego