KWALIFIKACJA BUD1 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 15.
Na podstawie tabeli zawierającej orientacyjne normy odpadów stali zbrojeniowej, oblicz ilość odpadów powstałych podczas obróbki 50 kg stali zbrojeniowej okrągłej o średnicy 10 mm dostarczonej w kręgach.
Ilustracja przedstawia tabelę z orientacyjnymi normami odpadów stali zbrojeniowej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stal Ø10 mm dostarczona w kręgach należy do przedziału 8–14 mm, dla którego w tabeli przyjmuje się 2,5% odpadów. Masę odpadów oblicza się jako: masa stali × procent odpadów. Zatem 50 kg × 0,025 = 1,25 kg odpadów, co odpowiada wynikowi 1,250 kg.

Pełne wyjaśnienie:

Odpady stali zbrojeniowej to straty powstające podczas przygotowania zbrojenia do wbudowania, m.in. przy cięciu na wymiar, gięciu strzemion i haków, sortowaniu oraz dopasowywaniu elementów do projektu. W praktyce i w kosztorysowaniu stosuje się orientacyjne normy odpadów, które pozwalają oszacować, ile materiału nie zostanie efektywnie wykorzystane.

W tym zadaniu kluczowe są dwa kroki:

  • Dobór właściwej normy z tabeli: materiał to "stal okrągła w kręgach" o średnicy 10 mm, więc należy wybrać wiersz dla zakresu 8–14 mm, czyli 2,5%.
  • Obliczenie masy odpadów: masę zamówioną mnoży się przez procent odpadów wyrażony jako ułamek dziesiętny.

Obliczenie:

50 kg × 2,5% = 50 × 0,025 = 1,25 kg.

Dlatego poprawny wynik to 1,250 kg (zapis z trzema miejscami po przecinku jest dopuszczalny, jeśli wynika ze sposobu podania odpowiedzi).

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • 0,350 kg odpowiadałoby znacznie mniejszemu procentowi odpadów (zbliżonemu do 0,7%), który dotyczy stali w kręgach o średnicy do 7 mm, a nie Ø10 mm.
  • 12,50 kg sugeruje pomylenie 2,5% z 25% (błąd zamiany procentów na ułamek) albo użycie niepoprawnego przelicznika.
  • 2,550 kg jest zbliżone do 5,1% z tabeli, ale ta norma dotyczy stali w prętach (8–26 mm), a w zadaniu wskazano stal w kręgach.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź jednocześnie postać stali (kręgi/pręty) i zakres średnic, a procent zamieniaj na ułamek dziesiętny (2,5% → 0,025) przed mnożeniem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Masę odpadów liczysz jako: masa stali × procent odpadów. Procent zamień na ułamek dziesiętny, np. 2,5% = 0,025. Dla 50 kg: 50 × 0,025 = 1,25 kg. Wynik podaj w kilogramach, bo pytanie dotyczy masy odpadów.
Bo Ø10 mm mieści się w zakresie 8–14 mm, a w tabeli norm odpadów dla "stali okrągłej w kręgach" ten przedział ma przypisane 2,5%. Kluczowe jest sprawdzenie jednocześnie postaci dostawy (kręgi) i przedziału średnic.
Zapis 8÷14 mm oznacza przedział średnic od 8 do 14 mm włącznie. Jeśli pręt ma np. 10 mm, należy do tego zakresu. Na egzaminie to częsty punkt pomyłek, bo łatwo przeoczyć, że inny wiersz dotyczy "do 7 mm".
Najczęściej myli się wiersze tabeli (kręgi vs pręty) albo zakresy średnic (do 7 mm vs 8–14 mm). Drugi typ błędu to zła zamiana procentu: 2,5% bywa liczone jak 25%. Pomyłki powodują wyniki wielokrotnie zawyżone lub zaniżone.
Tak, to ta sama wartość masy. Zapis 1,250 kg ma po prostu więcej miejsc po przecinku. Na egzaminie zwracaj uwagę, by nie zmienić wartości przez błędne zaokrąglenie (np. 1,25 ≠ 1,3) oraz by zachować poprawny separator dziesiętny.
Stosuje się je podczas planowania zakupów i kosztów materiału, aby uwzględnić nieuniknione straty z cięcia, gięcia i dopasowywania do projektu. Dzięki normie odpadów można oszacować, ile stali trzeba zamówić, aby po obróbce uzyskać wymaganą ilość zbrojenia w konstrukcji.
W kręgach stal jest dostarczana zwinięta, zwykle wymaga prostowania i dalszej obróbki, a tabela ma osobne wiersze dla kręgów i osobne dla prętów prostych. Na egzaminie czytaj uważnie sformułowanie "dostarczonej w kręgach", bo to kieruje do właściwego wiersza normy.
Różnice wynikają z technologii przygotowania i organizacji robót: pręty proste mają inne ograniczenia długości, transportu i składowania, co wpływa na docinki i straty. Kręgi wymagają np. prostowania, ale przy odpowiednim rozkroju mogą dawać inną (często niższą) strukturę strat niż pręty.
Prosta kontrola: 2,5% musi być mniejsze od 0,1, więc zapis dziesiętny to 0,025 (dwa miejsca po przecinku dla procentów i jeszcze przesunięcie). Dodatkowo oceń wynik "na zdrowy rozsądek": odpad z 50 kg przy 2,5% to około 1–2 kg, nie kilkanaście kg.
Optymalizacja polega na takim planowaniu długości cięć i kolejności gięcia, aby minimalizować krótkie, nieprzydatne odcinki. Choć norma odpadów jest orientacyjna, dobre rozplanowanie robót może zbliżyć rzeczywiste straty do wartości przyjętych w kalkulacjach i zmniejszyć koszt materiału.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Stal Ø10 mm dostarczona w kręgach należy do przedziału 8–14 mm, dla którego w tabeli przyjmuje się 2,5% odpadów."

Źródła:

  • Ilustracja do pytania: tabela "Orientacyjne normy odpadów stali zbrojeniowej" (wiersze: kręgi do 7 mm = 0,7%; kręgi 8–14 mm = 2,5%; pręty 8–26 mm = 5,1%)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do robót zbrojarskich i betoniarskich (dział: przygotowanie zbrojenia, cięcie i gięcie)
  • Materiały szkoleniowe z kosztorysowania robót budowlanych (temat: narzuty i odpady materiałowe)
  • Zestawy zadań z obliczeń procentowych w kontekście materiałów budowlanych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego