KWALIFIKACJA HAN1 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 16.
Na podstawie wyników inwentaryzacji przedstawionych w tabeli ustal wartość kompensaty niedoboru nadwyżką.
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z egzaminem zawodowym dla technika księgarstwa, kwalifikacja A18.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartość kompensaty ustala się przez porównanie wartości nadwyżki i niedoboru wynikających z tabeli oraz rozliczenie niedoboru do wysokości nadwyżki (dla tej samej/porównywalnej pozycji towarowej). Po przeliczeniu danych z tabeli (ilość × cena) i odjęciu wartości kompensowanej otrzymuje się wynik 8,40 zł.

Pełne wyjaśnienie:

Kompensata niedoboru nadwyżką polega na tym, że część (albo całość) niedoboru może zostać "pokryta" nadwyżką, ale wyłącznie w ramach logicznie uzasadnionych, porównywalnych pozycji (najczęściej tej samej pozycji asortymentowej lub towarów jednorodnych rozliczanych według tych samych zasad). W praktyce ma to sens wtedy, gdy różnice mogły powstać np. przez pomyłki w przyjęciu/wydaniu lub w oznaczeniu towaru.

Aby obliczyć wartość kompensaty, wykonuje się standardowo następujące kroki:

  • Odczytuje się z tabeli wielkości niedoboru i nadwyżki (ilości) oraz ceny przyjęte do wyceny.
  • Przelicza się każdą różnicę na wartość pieniężną, czyli ilość × cena, zachowując dokładność do groszy.
  • Ustala się, jaka część niedoboru może być skompensowana: kompensata wartościowa nie może przekroczyć ani wartości niedoboru, ani wartości nadwyżki (jest to w praktyce wartość "mniejsza z dwóch").
  • Wynikiem zadania jest wartość kompensaty podana w złotych.

W tym pytaniu wynik liczbowy zależy bezpośrednio od danych z tabeli dołączonej do zadania. Zgodnie z kluczem odpowiedzi, po wykonaniu opisanych obliczeń na wartościach z tabeli otrzymuje się 8,40 zł.

Pozostałe propozycje odpowiedzi są typowymi wynikami błędów rachunkowych lub metodycznych, np. zsumowania wartości różnic zamiast ich kompensowania, przyjęcia niewłaściwej ceny z tabeli (np. ceny sprzedaży zamiast ewidencyjnej) albo błędnego zaokrąglenia groszy po mnożeniu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj pośrednio wartości (niedobór w zł, nadwyżka w zł, następnie kompensata jako minimum z tych wartości). To zmniejsza ryzyko pomyłki i ułatwia kontrolę wyniku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kompensata to rozliczenie, w którym nadwyżka może pokryć niedobór (w całości lub części) w uzasadnionych przypadkach, zwykle dla tej samej lub jednorodnej pozycji towarowej. Wartość kompensaty nie może przekroczyć ani wartości nadwyżki, ani wartości niedoboru.
Najpierw przelicz każdą różnicę na wartość: ilość × cena zgodnie z tabelą. Następnie ustal kompensatę jako kwotę, którą można "przenieść" z nadwyżki na niedobór, czyli praktycznie minimum z: wartości nadwyżki i wartości niedoboru (dla porównywalnych pozycji).
Bo kompensata ma sens tylko wtedy, gdy różnice dotyczą tej samej/jednorodnej pozycji i mogły powstać wskutek pomyłek ewidencyjnych lub identyfikacyjnych. Kompensowanie "dowolnych" towarów zafałszowałoby wynik inwentaryzacji i utrudniło ustalenie odpowiedzialności materialnej.
Potrzebujesz co najmniej: wielkości niedoboru i nadwyżki (ilości) oraz ceny przyjętej do wyceny (np. ewidencyjnej). Z tych danych liczysz wartości pieniężne. Jeśli w tabeli są już wartości, wykorzystujesz je bez ponownego mnożenia.
W zadaniach egzaminacyjnych najczęściej liczy się wartość kompensaty w zł, na podstawie danych o ilości i cenie. Ilości są potrzebne do przeliczenia na kwoty. Kluczowe jest stosowanie tej samej ceny, która została podana w tabeli.
Typowe błędy to: sumowanie niedoboru i nadwyżki zamiast kompensowania, użycie niewłaściwej ceny (np. sprzedaży zamiast ewidencyjnej), pomyłka w mnożeniu ilość × cena oraz błędne zaokrąglenia groszy. Często też kompensuje się towary nieporównywalne.
To znaczy, że nie możesz "odjąć" z nadwyżki więcej, niż jej faktyczna wartość. Jeżeli nadwyżka ma mniejszą wartość niż niedobór, kompensujesz tylko do wysokości tej nadwyżki, a pozostała część niedoboru pozostaje do dalszego rozliczenia.
Gdy wartość nadwyżki jest równa lub większa od wartości niedoboru (dla tej samej/porównywalnej pozycji). Wtedy niedobór może zostać w całości pokryty nadwyżką, a wartość kompensaty będzie równa wartości niedoboru. Nadwyżka może pozostać częściowo nierozliczona.
Bo już małe różnice w zaokrągleniach (np. po mnożeniu ilości przez cenę) mogą zmienić końcową kwotę o kilkadziesiąt groszy, co na teście może oznaczać wybór innej odpowiedzi. Najbezpieczniej liczyć w pełnej dokładności i zaokrąglać dopiero na końcu.
Szybki test: wartość kompensaty musi być dodatnia i nie może być większa niż wartość niedoboru ani większa niż wartość nadwyżki (dla kompensowanej pozycji). Jeśli wyszła większa, to znaczy, że pomyliłeś metodę (np. dodałeś kwoty zamiast wziąć mniejszą).
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wartość kompensaty ustala się przez porównanie wartości nadwyżki i niedoboru wynikających z tabeli oraz rozliczenie niedoboru do wysokości nadwyżki (dla tej samej/porównywalnej pozycji towarowej).

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji sprzedażowej dotyczące inwentaryzacji i gospodarki magazynowej
  • Instrukcja inwentaryzacyjna (procedury szkolne/firmowe) omawiana na zajęciach
  • Zadania rachunkowe z różnic inwentaryzacyjnych (arkusze ćwiczeń)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego