KWALIFIKACJA ROL10 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 20.
Na podstawie załączonego wykresu można stwierdzić, że największe przyrosty plonu uzyskuje się stosując nawozy azotowe w dawce
Ilustracja przedstawia wykres liniowy, który jest częścią pytania egzaminacyjnego dotyczącego kwalifikacji zawodowej TECHNIK
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Największy przyrost plonu na wykresie odpowiada zakresowi dawek, dla którego krzywa ma największe nachylenie (największy wzrost plonu między kolejnymi poziomami nawożenia). Z przedstawionych przedziałów jest to 50–100 kg/ha; dalsze zwiększanie dawki daje już mniejsze, malejące przyrosty.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy interpretacji wykresu reakcji plonu na dawkę azotu. W praktyce rolniczej zależność ta ma często przebieg: szybki wzrost plonu przy małych dawkach, a następnie coraz wolniejszy wzrost, aż do "spłaszczenia" krzywej. To oznacza, że kolejne dawki azotu przynoszą coraz mniejszy dodatkowy efekt (malejące przyrosty).

Sformułowanie "największe przyrosty plonu" należy rozumieć jako największy przyrost marginalny, czyli największą różnicę plonu pomiędzy sąsiednimi poziomami nawożenia przedstawionymi na wykresie. Na wykresie będzie to ten przedział dawek, w którym krzywa rośnie najbardziej stromo (ma największe nachylenie). Dlatego poprawny wybór to 50–100 kg/ha, bo w tym zakresie wzrost plonu jest największy.

Pozostałe zakresy są niepoprawne, bo odpowiadają etapowi, w którym krzywa zwykle zaczyna się spłaszczać:

  • 100–150 kg/ha – przyrost jest już mniejszy niż w początkowych dawkach; roślina coraz słabiej reaguje na dodatkowy azot.
  • 100–200 kg/ha – to bardzo szeroki przedział; nawet jeśli plon rośnie, to nie oznacza, że w całym tym zakresie przyrost jest największy.
  • 150–200 kg/ha – często jest to faza najmniejszego przyrostu (blisko plateau), gdzie dodatkowe nawożenie zwiększa koszty i ryzyko strat, a plon rośnie minimalnie.

Wskazówka egzaminacyjna: nie wybieraj przedziału z "najwyższym plonem", tylko ten, gdzie różnica plonu między kolejnymi dawkami jest największa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zwykle największy przyrost marginalny, czyli największa różnica plonu między kolejnymi dawkami azotu. Na wykresie odpowiada temu fragment krzywej o największym nachyleniu (najbardziej stromy wzrost), a niekoniecznie miejsce, gdzie plon jest najwyższy.
Porównaj wzrost plonu pomiędzy kolejnymi punktami/zakresami dawek. Największy przyrost jest tam, gdzie krzywa rośnie najszybciej (największe nachylenie). Pomaga też myślenie "ile plonu zyskuję, zwiększając dawkę o kolejny krok".
Bo zaczynają ograniczać inne czynniki: woda, fosfor, potas, stanowisko, odmiana, zdrowotność roślin. Gdy azotu jest już dużo, dodatkowa dawka nie usuwa głównego ograniczenia, więc efekt produkcyjny jest coraz mniejszy (spłaszczanie krzywej).
Nie. Często najwyższe dawki dają tylko niewielki dodatkowy wzrost lub w ogóle nie zwiększają plonu, a podnoszą koszty i ryzyko strat. W zadaniach wykresowych ważne jest rozróżnienie: "najwyższy plon" vs "największy przyrost plonu".
Najczęstsze to: wybór przedziału z najwyższym plonem zamiast największej różnicy, patrzenie na samą dawkę bez osi plonu, ignorowanie skali wykresu oraz automatyczne zakładanie, że większa dawka zawsze daje większy efekt. Warto porównać konkretne różnice.
kg/ha to kilogramy składnika (lub nawozu, zależnie od opisu) na 1 hektar. Na egzaminie trzeba uważnie czytać, czy wykres dotyczy dawki czystego składnika (np. N), czy dawki konkretnego nawozu. Błędne odczytanie jednostek zmienia wniosek.
Opłacalność zależy od tego, czy dodatkowy plon pokrywa koszt dodatkowej dawki. Gdy przyrosty maleją, może się okazać, że dalsze zwiększanie N jest nieopłacalne. W praktyce rolnik szuka dawki bliskiej optimum ekonomicznego, nie zawsze maksimum plonu.
"Plateau" to fragment, w którym krzywa prawie się nie podnosi mimo zwiększania dawki. Oznacza to, że roślina przestaje reagować na dodatkowy azot, bo ograniczają ją inne czynniki. Wtedy przyrost marginalny jest mały i łatwo o przenawożenie.
Najczęściej: niedobory P i K, odczyn gleby, dostępność wody, temperatura, presja chorób i chwastów, jakość materiału siewnego, termin zabiegów. Dlatego nawet wysoka dawka N nie zagwarantuje dużego przyrostu, jeśli inne warunki są niekorzystne.
Najpierw sprawdź osie i jednostki, potem odczytaj wartości plonu dla kolejnych dawek i porównaj różnice. Jeśli pytanie dotyczy "największego przyrostu", szukasz największej zmiany między poziomami, a nie najwyższego punktu. Zapisanie różnic obok pomaga uniknąć pomyłki.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że największy przyrost plonu na wykresie odpowiada zakresowi dawek, dla którego krzywa ma największe nachylenie (największy wzrost plonu między kolejnymi poziomami nawożenia).

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji ROL.4 z działu nawożenia roślin
  • Skrypty/lekcje o prawie malejących przyrostów i efektywności nawożenia
  • Instrukcje interpretacji wykresów i tabel w doświadczeniach polowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego