Kontrola prostokątności ościeżnicy polega na porównaniu długości obu przekątnych. W idealnym prostokącie przekątne są równe, a ich różnica informuje o skręceniu lub "ucieczce" naroży.
W specyfikacji (punkt 6) dopuszczalna różnica przekątnych zależy od długości przekątnej, a nie od długości boku. Dlatego najpierw trzeba obliczyć przekątną ościeżnicy o wymiarach 100 cm × 100 cm.
Krok 1 – obliczenie przekątnej
Stosujemy twierdzenie Pitagorasa:
d = √(a² + b²)
dla a = 100 cm i b = 100 cm:
d = √(100² + 100²) = √(20000) ≈ 141,4 cm
czyli 1,414 m.
Krok 2 – dobór właściwego przedziału tolerancji
Przekątna 1,414 m należy do zakresu 1–2 m. Z tego przedziału wynika dopuszczalna maksymalna różnica długości przekątnych: 3 mm.
Dlaczego pozostałe wartości są błędne?
- 2 mm – odpowiada przypadkowi, gdy przekątna ma długość do 1 m. Tu przekątna jest większa niż 1 m, więc nie wolno brać ostrzejszej tolerancji z innego przedziału tylko dlatego, że bok ma 1 m.
- 1 mm – nie wynika z podanych progów specyfikacji; to zbyt mała wartość i typowy "strzał" bez odniesienia do dokumentu.
- 4 mm – dotyczy przekątnej powyżej 2 m. Tu przekątna wynosi ok. 1,414 m, więc ten próg nie ma zastosowania.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach są progi zależne od długości przekątnej, zawsze najpierw policz przekątną (z cm na m), a dopiero potem wybierz właściwy przedział tolerancji.
