KWALIFIKACJA CHM4 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 22.
Na podstawie zamieszczonego opisu wskaż, którą metodę stosuje się do oznaczania zawartości kwasu acetylosalicylowego.
Ilustracja przedstawia fragment tekstu związanego z oznaczaniem zawartości kwasu acetylosalicylowego w preparacie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Alkacymetria to miareczkowanie kwasowo-zasadowe, stosowane wtedy, gdy oznaczenie opiera się na reakcji zobojętniania (kwas–zasada) i wyznaczeniu punktu końcowego wskaźnikiem lub pH-metrem. Pozostałe metody dotyczą innych typów reakcji: redoks (jodometria), strąceniowych (argentometria) i kompleksowania (kompleksometria).

Pełne wyjaśnienie:

W oznaczeniach ilościowych dobór metody miareczkowej zależy od typu reakcji, jaki zachodzi między analitem a titrantem. Jeżeli opis procedury wskazuje na reakcję kwas–zasada (zobojętnianie) oraz użycie roztworu mianowanego kwasu lub zasady i wyznaczanie punktu końcowego (wskaźnikiem barwnym lub pomiarem pH), właściwą metodą jest alkacymetria.

Odpowiedź "Alkacymetryczną." jest poprawna, ponieważ alkacymetria obejmuje oznaczanie związków wykazujących właściwości kwasowe lub zasadowe (albo reagujących z zasadą/kwasem w sposób stechiometryczny), a wynik wyznacza się na podstawie zużycia titranta.

Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do innych mechanizmów reakcji, więc będą błędne, jeśli w opisie nie ma dla nich przesłanek:

  • "Jodometryczną." – jodometria jest metodą oksydacyjno-redukcyjną, opartą na układzie jod/jodek i titracji związanej z przemianami redoks. Wybiera się ją, gdy analit utlenia lub redukuje jod/jodek, a nie wtedy, gdy zachodzi neutralizacja.
  • "Argentometryczną." – argentometria to miareczkowanie strąceniowe z użyciem jonów srebra (np. do chlorków, bromków). Jest właściwa, gdy powstaje trudno rozpuszczalny osad soli srebra; nie pasuje do opisu reakcji kwas–zasada.
  • "Kompleksometryczną." – kompleksometria opiera się na tworzeniu trwałych kompleksów (często z EDTA) i jest typowa dla oznaczania jonów metali. Bez informacji o kompleksowaniu jonów metali w opisie nie można jej uznać za właściwą.

Wskazówka egzaminacyjna: czytając "opis", szukaj słów-kluczy: NaOH/HCl, zobojętnianie, wskaźnik kwasowo-zasadowy, pH, miareczkowanie → alkacymetria; jod, tiosiarczan → jodometria; AgNO3, osad → argentometria; EDTA, kompleks → kompleksometria.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Alkacymetria to miareczkowanie kwasowo-zasadowe, w którym stężenie (lub zawartość) oznaczanej substancji wyznacza się z objętości zużytego roztworu mianowanego kwasu albo zasady. Punkt końcowy ustala się wskaźnikiem barwnym lub pomiarem pH.
Szukaj informacji o reakcji zobojętniania oraz użyciu roztworu mianowanego NaOH lub HCl, ewentualnie o wskaźnikach kwasowo-zasadowych (np. fenoloftaleina) albo o pomiarze pH. To typowe sygnały, że metoda jest kwas–zasada.
Jodometria należy do miareczkowań redoks i opiera się na przemianach jodu/jodków (często z użyciem tiosiarczanu). Jeśli opis mówi o neutralizacji kwasu zasadą (bez reakcji utleniania i redukcji), jodometria nie jest właściwą techniką.
"Oznaczanie zawartości" to ilościowe wyznaczenie, ile substancji czynnej znajduje się w próbce (np. w tabletce lub surowcu). Wynik podaje się zwykle jako procent, g/100 g lub mg w jednostce dawki. Metoda musi dawać reakcję stechiometryczną i mierzalny punkt końcowy.
Argentometria jest używana głównie do oznaczania jonów halogenkowych (np. chlorków) przez miareczkowanie roztworem azotanu(V) srebra, gdy tworzy się trudno rozpuszczalny osad. Jeśli w opisie nie ma mowy o strącaniu osadu soli srebra, to zwykle nie jest argentometria.
Kompleksometrię stosuje się, gdy oznaczane są przede wszystkim jony metali i zachodzi tworzenie trwałych kompleksów (często z EDTA). Alkacymetria dotyczy reakcji kwas–zasada. Jeśli procedura opisuje kompleksowanie i wskaźniki metalochromowe, to kierunek jest kompleksometryczny.
Najczęściej myli się metody na podstawie samej nazwy (np. "kwas" → odruchowo alkacymetria) bez sprawdzenia odczynników. Drugi błąd to ignorowanie słów-kluczy w opisie (np. AgNO3, EDTA, jod). Pomaga szybkie mapowanie: kwas–zasada / redoks / strącanie / kompleks.
Nie. Słowo "kwas" w nazwie związku nie wystarcza do wyboru metody. Decyduje rodzaj reakcji opisanej w zadaniu: neutralizacja → alkacymetria; utlenianie-redukcja → redoks (np. jodometria); strącanie → argentometria; kompleksowanie metali → kompleksometria.
Ucz się "po sygnałach": przypisz odczynnikom i wskaźnikom konkretne metody (NaOH/HCl → alkacymetria; AgNO3 → argentometria; EDTA → kompleksometria; jod/tiosiarczan → jodometria). Następnie rozwiązuj krótkie opisy procedur i trenuj rozpoznawanie mechanizmu reakcji.
Najważniejsze są: titrant (co jest w biurecie), typ reakcji (neutralizacja, redoks, strącanie, kompleksowanie), sposób wyznaczenia punktu końcowego (wskaźnik/pH) oraz ewentualne produkty reakcji (osad, zmiana barwy). Te elementy zwykle jednoznacznie wskazują metodę.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że alkacymetria to miareczkowanie kwasowo-zasadowe, stosowane wtedy, gdy oznaczenie opiera się na reakcji zobojętniania (kwas–zasada) i wyznaczeniu punktu końcowego wskaźnikiem lub pH-metrem.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Miareczkowanie" – opis metod miareczkowych i podział (alkacymetria, argentometria, kompleksometria, redoks), https://pl.wikipedia.org/wiki/Miareczkowanie - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (PL): "Alkacymetria" – definicja i zastosowanie miareczkowania kwasowo-zasadowego, https://pl.wikipedia.org/wiki/Alkacymetria - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (PL): "Kwas acetylosalicylowy" – charakterystyka związku i kontekst analityczny, https://pl.wikipedia.org/wiki/Kwas_acetylosalicylowy - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręcznik z chemii analitycznej: analiza miareczkowa (działy o alkacymetrii, jodometrii, argentometrii i kompleksometrii)
  • Skrypty szkolne/CKZ dla kierunku technik analityk: metody miareczkowe i dobór wskaźników
  • Ćwiczenia laboratoryjne: rozpoznawanie typu miareczkowania na podstawie opisu odczynników i reakcji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego