Na recepcie zastosowano zapis "Ipecacuanhae rad. inf. 180,0". Skrót "inf." pochodzi od infusum, czyli naparu. To kluczowe, bo technologia wykonania naparu i odwaru jest inna, a w zadaniu trzeba dobrać ilość surowca do preparatu wskazanego na recepcie.
Korzeń wymiotnicy (Ipecacuanhae radix) jest surowcem o działaniu zależnym od dawki. W praktyce recepturowej małe stężenia stosuje się w celu uzyskania działania wykrztuśnego, natomiast zbyt duże stężenia mogą przesunąć efekt w kierunku działania niepożądanego (np. wymiotnego). Dlatego w zadaniu przyjmuje się stężenie około 0,5% dla mieszanek wykrztuśnych.
Przeliczenie jest proste, ale wymaga uważności:
0,5% w ujęciu praktycznym oznacza 0,5 g surowca na 100 ml naparu (czyli 0,005 g/ml). Dla 180 ml obliczamy:
180 ml × 0,005 g/ml = 0,9 g.
Dlatego poprawna jest odpowiedź "0,9 g surowca na 180 ml naparu".
Pozostałe propozycje są nieprawidłowe z przyczyn praktycznych:
- "1,8 g…" odpowiadałoby dwukrotnie większemu stężeniu (około 1%), co w przypadku wymiotnicy może być już zbyt wysokie jak na typową mieszankę wykrztuśną.
- "9,0 g…" daje stężenie wielokrotnie wyższe (około 5%), co jest nieadekwatne dla tak silnie działającego surowca i zwiększa ryzyko działań niepożądanych.
- "18,0 g…" jest skrajnie zawyżone (około 10%) i w warunkach receptury aptecznej nie pasuje do zamierzonego zastosowania mieszanek wykrztuśnych.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw odczytaj skrót technologiczny (inf./dec.), a dopiero potem wykonaj obliczenia. To zmniejsza ryzyko pomylenia naparu z odwarem i złego doboru stężenia.
