KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 36.
Na podstawie zamieszczonych w tabeli danych łożysk dobierz łożysko do silnika o średnicy wału d = 12 mm, średnicy wewnętrznej tarczy łożyskowej D = 37 mm i szerokości tarczy łożyskowej B = 12 mm.
Tabela przedstawia wymiary podstawowe łożysk, które mogą być używane w kontekście egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oznaczenie 6301 należy dobrać wtedy, gdy w tabeli/katalogu łożysk po zestawieniu wymiarów granicznych d = 12 mm, D = 37 mm i B = 12 mm tylko ten typ spełnia jednocześnie warunek pasowania na wał, do gniazda tarczy łożyskowej oraz wymaganej szerokości.

Pełne wyjaśnienie:

W doborze łożyska do silnika elektrycznego kluczowe są trzy wymiary graniczne:

  • d – średnica otworu łożyska (musi pasować do średnicy wału),
  • D – średnica zewnętrzna łożyska (musi pasować do gniazda w tarczy/oprawie łożyskowej),
  • B – szerokość łożyska (musi odpowiadać dostępnej szerokości w tarczy/oprawie oraz wymaganiom konstrukcji).

W zadaniu podano: d = 12 mm, D = 37 mm, B = 12 mm. Należy więc w tabeli łożysk odszukać pozycję, w której wszystkie trzy wymiary są identyczne. Odpowiedź "6301" jest właściwa, ponieważ jest to jedyny wskazany wariant, który (zgodnie z tabelą do zadania) odpowiada temu kompletowi wymiarów.

Pozostałe oznaczenia są niepoprawne z typowych powodów spotykanych przy doborze z katalogu:

  • "6200" – reprezentuje inny zestaw wymiarów granicznych, więc nie spełni jednocześnie warunku dla d, D i B; nawet jeśli jeden parametr mógłby się kojarzyć z pasowaniem, pozostałe nie będą zgodne.
  • "6001" – oznaczenie z innej podserii, co przekłada się na inne wartości D i/lub B; częsty błąd to sugerowanie się podobnym zapisem bez sprawdzenia pełnej trójki wymiarów.
  • "6700" – należy do innej grupy łożysk o odmiennych wymiarach, więc nie będzie pasować do podanego gniazda i szerokości tarczy.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonaj kontrolę "3/3" (d, D i B). Dopasowanie tylko średnicy wału jest niewystarczające, bo łożysko może wtedy nie wejść w tarczę łożyskową albo będzie miało złą szerokość i spowoduje problemy montażowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
d to średnica otworu łożyska (pasuje na wał), D to średnica zewnętrzna (pasuje do gniazda w tarczy/oprawie), a B to szerokość łożyska. W doborze muszą zgadzać się wszystkie trzy wartości, bo decydują o montażu i osiowaniu.
To za mało do pewnego doboru. Oprócz średnicy wału (d) potrzebujesz średnicy gniazda w tarczy/oprawie (D) oraz dostępnej szerokości (B). Dopiero porównanie d, D i B z tabelą/katalogiem daje jednoznaczny wynik.
Źle dobrana szerokość powoduje problemy montażowe: łożysko może wystawać, nie dać się prawidłowo osadzić lub zmienić położenie wirnika względem stojana. To może skutkować ocieraniem, hałasem i szybszym zużyciem.
Oznaczenie jest skrótem identyfikującym serię i rozmiar łożyska. Różne serie (np. 60, 62, 63) mają inne zestawy wymiarów D i B dla podobnych średnic otworu. Dlatego nie wolno wybierać "na oko" po podobnym numerze.
Nie. Ta sama średnica otworu d oznacza tylko pasowanie do wału. Jeśli średnica zewnętrzna D albo szerokość B nie odpowiada gniazdu w tarczy/oprawie, łożysko nie wejdzie, będzie miało luz lub nie da się go poprawnie zamontować.
Najczęstsze to: sprawdzenie tylko jednego parametru (np. d), pomylenie d z D, nieuwzględnienie B oraz wybór oznaczenia "podobnego" (np. 6001 zamiast 6301) bez porównania pełnych wymiarów granicznych.
Podczas napraw i konserwacji silników: przy wymianie zużytych łożysk, po diagnozie hałasu/wibracji, po przegrzaniu lub zalaniu. Poprawny dobór skraca czas serwisu i zmniejsza ryzyko uszkodzenia wału oraz tarcz łożyskowych.
Należy porównać średnicę zewnętrzną łożyska D z wymiarem gniazda w tarczy/oprawie oraz upewnić się, że szerokość B mieści się w dostępnej przestrzeni. W praktyce korzysta się z danych katalogowych i pomiarów suwmiarką/mikrometrem.
Ponieważ oznaczenia łożysk odpowiadają konkretnym wymiarom, których nie powinno się zgadywać z pamięci. Tabela eliminuje przypadkowość i sprawdza umiejętność pracy z dokumentacją techniczną, co jest typowe w eksploatacji maszyn i urządzeń.
Ćwicz pracę na tabelach: zawsze wyszukuj po d, potem weryfikuj D i B. Utrwal nazwy wymiarów i to, gdzie występują w silniku (wał, gniazdo, szerokość). Rób krótkie powtórki z oznaczeń serii 6xxx.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • ISO 15:2011, Rolling bearings — Radial bearings — Boundary dimensions, tablice wymiarów granicznych (d, D, B)

Materiały:

  • Katalogi producentów łożysk (tabele wymiarów i oznaczeń serii 6xxx)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw budowy maszyn elektrycznych (łożyskowanie wirnika)
  • Normy dotyczące wymiarów granicznych łożysk tocznych (do nauki korzystania z tabel)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego