KWALIFIKACJA ELE5 - TEST WIEDZY NR 8

PYTANIE NR 21.
Określ, który z poniższych elementów jest częścią stojana w silniku elektrycznym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stojan to nieruchoma część silnika, w której znajduje się obwód magnetyczny wytwarzający strumień w szczelinie powietrznej. "Bieguny magnetyczne" są elementem tego obwodu stojana. "Wirnik" jest częścią wirującą, a "szczotki" należą do układu komutacji i nie są częścią stojana w sensie obwodu magnetycznego.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku elektrycznym podstawowy podział konstrukcyjny to stojan (część nieruchoma) oraz wirnik (część ruchoma). Stojan zwykle tworzy element nośny i przede wszystkim obwód magnetyczny, w którym kształtuje się pole magnetyczne potrzebne do wytworzenia momentu elektromagnetycznego. Dlatego elementy związane z tworzeniem i prowadzeniem strumienia magnetycznego po stronie nieruchomej zalicza się do stojana.

Odpowiedź "Bieguny magnetyczne" jest poprawna, ponieważ bieguny (np. nabiegunniki, bieguny wzbudzenia lub ukształtowane części obwodu magnetycznego) stanowią część stojana, która uczestniczy w wytwarzaniu i prowadzeniu strumienia magnetycznego w maszynie. W zależności od typu silnika bieguny mogą być realizowane jako magnesy trwałe lub jako elementy z uzwojeniem wzbudzenia/odpowiednio ukształtowanym pakietem blach stojana, ale funkcjonalnie pozostają elementem nieruchomym.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe:

  • "Szczotki" – występują w silnikach komutatorowych i współpracują z komutatorem, doprowadzając prąd do uzwojeń wirnika. Są elementem osprzętu komutacyjnego, a nie częścią stojana rozumianą jako obwód magnetyczny. Co ważne, nie każdy silnik w ogóle ma szczotki (np. silniki indukcyjne).
  • "Wirnik" – to z definicji część obracająca się wewnątrz stojana. Jeśli odpowiedź brzmi "wirnik", dotyczy ona drugiej podstawowej części maszyny, a nie stojana.
  • "Żerdzie" – termin nie jest powszechnie używany w standardowej terminologii budowy silników w kontekście podstawowego podziału na stojan/wirnik; w zadaniu pełni rolę dystraktora i nie wskazuje jednoznacznie typowego elementu stojana.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy części stojana, szukaj odpowiedzi opisującej element nieruchomy związany z polem magnetycznym (rdzeń stojana, bieguny, uzwojenie stojana). Jeśli dotyczy wirnika, będą to elementy związane z ruchem (wał, pakiet wirnika, klatka, uzwojenie wirnika).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stojan to nieruchoma część silnika. Zawiera elementy tworzące i prowadzące pole magnetyczne (np. rdzeń/obwód magnetyczny i często uzwojenia stojana). To wokół stojana "pracuje" wirnik, który się obraca w szczelinie powietrznej.
Wirnik to część obracająca się, zwykle osadzona na wale. Stojan jest nieruchomy i wytwarza (lub kształtuje) pole magnetyczne. Różnica jest funkcjonalna: wirnik przenosi moment i wykonuje ruch, stojan stanowi bazę i obwód magnetyczny.
Bieguny magnetyczne są elementem obwodu magnetycznego po stronie nieruchomej i odpowiadają za kształtowanie strumienia w maszynie. W typowych konstrukcjach są związane ze stojanem (jako nabiegunniki, magnesy lub elementy rdzenia), a nie z częścią wirującą.
Nie. Szczotki występują głównie w silnikach komutatorowych i współpracują z komutatorem. W wielu silnikach (np. indukcyjnych klatkowych) szczotek nie ma wcale. Nawet gdy są, traktuje się je jako element układu komutacji/osprzętu, nie jako część obwodu magnetycznego stojana.
Szukaj elementów nieruchomych: korpus, rdzeń stojana, żłobki stojana, uzwojenie stojana, bieguny/nabiegunniki. Elementy na wale i obracające się (pakiet wirnika, klatka, uzwojenie wirnika) należą do wirnika. Pomaga też opis: "stator" vs "rotor".
Typowo są to: korpus, rdzeń stojana (pakiet blach), żłobki stojana oraz uzwojenie stojana. To uzwojenie po zasileniu wytwarza wirujące pole magnetyczne. Wirnik jest oddzielnym zespołem i obraca się wewnątrz stojana.
Najczęstsze pomyłki wynikają z przenoszenia wiedzy między różnymi typami silników (np. kojarzenie szczotek ze "wszystkimi" silnikami) oraz z automatycznego wyboru pojęć "znanych z nazwy". Warto zawsze wrócić do zasady: stojan nieruchomy, wirnik obraca się.
Tak, w niektórych silnikach (np. z magnesami trwałymi) bieguny są realizowane przez magnesy. Funkcjonalnie nadal są elementem strony nieruchomej kształtującym pole w szczelinie. W innych konstrukcjach bieguny są "elektromagnetyczne" i wynikają z uzwojeń oraz rdzenia.
Komutator i szczotki są charakterystyczne dla silników prądu stałego i części silników uniwersalnych. Ich zadaniem jest przełączanie prądu w uzwojeniach wirnika (komutacja). W silnikach indukcyjnych typowo nie ma komutatora ani szczotek, co zmniejsza wymagania serwisowe.
Stosuj mapę pojęć: stojan (nieruchomy, pole magnetyczne) vs wirnik (obrót, wał, moment). Ucz się na przekrojach silników i podpisanych rysunkach. Po każdym temacie sprawdź się krótkimi testami: "Do której części należy element X i dlaczego?".
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że stojan to nieruchoma część silnika, w której znajduje się obwód magnetyczny wytwarzający strumień w szczelinie powietrznej.

Źródła:

  • IEC 60034-1:2022, Rotating electrical machines – Part 1: Rating and performance (terminologia i podstawowy podział części maszyny)
  • Stephen J. Chapman, Electric Machinery Fundamentals, 5th edition, rozdziały dot. budowy maszyn prądu stałego i indukcyjnych (stator/rotor, pole magnetyczne)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_elektryczny - dostęp: 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z przedmiotu "Maszyny elektryczne" (stojan, wirnik, obwód magnetyczny)
  • Karty katalogowe i instrukcje serwisowe producentów silników (opisy części i przekroje)
  • Normy/standardy dotyczące maszyn wirujących (dla terminologii i podstawowych definicji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego