KWALIFIKACJA HGT10 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 18.
Na postawie danych przedstawionych w tabeli, określ najbardziej opłacalny sposób uprawy łubinu wąskolistnego.
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z opłacalnością uprawy łubinu wąskolistnego na 1 hektar.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najbardziej opłacalny wariant wybiera się przez porównanie wyników ekonomicznych z tabeli (np. zysk/ha lub nadwyżka: przychód minus koszty). Wariant z najwyższą wartością tego wskaźnika jest poprawny. W tabeli najwyższą opłacalność ma "Siew uproszczony bez orki".

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach o "najbardziej opłacalnym" sposobie uprawy kluczowe jest przyjęcie jednego kryterium i konsekwentne porównanie wariantów na podstawie danych z tabeli. Najczęściej opłacalność oznacza:

  • zysk na 1 ha (przychód ze sprzedaży plonu minus koszty), albo
  • nadwyżkę bezpośrednią, jeśli tabela pokazuje tylko koszty bezpośrednie, albo
  • rzadziej: najniższy koszt jednostkowy (np. koszt/t), jeśli to wyraźnie wskazano w danych.

Żeby wybrać poprawną odpowiedź, należy dla każdego wariantu odczytać z tabeli te same wielkości (np. koszty całkowite i przychody) oraz policzyć wynik według tej samej definicji. Następnie wskazuje się wariant o najwyższym wyniku. W tym zadaniu takim wariantem jest "Siew uproszczony bez orki", ponieważ w porównaniu przedstawionym w tabeli daje najlepszy rezultat ekonomiczny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie są właściwe? "Siew bezpośredni w ściernisko" bywa kojarzony z oszczędnością zabiegów, ale w danych może wypadać gorzej, jeśli np. spada plon lub rosną inne koszty. "Siew tradycyjny z orką" często zwiększa nakłady (paliwo, czas pracy, amortyzacja maszyn), więc mimo stabilnej technologii może dawać niższą opłacalność. "Siew częściowy" jest opisem nieprecyzyjnym i bez wskaźników z tabeli zwykle nie wygrywa porównania ekonomicznego.

Wskazówka egzaminacyjna: upewnij się, że porównujesz to samo (np. zysk/ha), nie myl przychodu z zyskiem oraz sprawdź, czy w tabeli nie ma przeliczeń na różne jednostki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zwykle chodzi o wariant dający najwyższy wynik ekonomiczny, np. zysk na hektar: przychód ze sprzedaży plonu minus koszty. Jeśli tabela podaje gotowy "wynik" lub "nadwyżkę", wybiera się najwyższą wartość. Zawsze porównuj te same jednostki.
Najczęściej porównuje się zysk/ha lub nadwyżkę bezpośrednią. Do kosztów zalicza się m.in. paliwo, robociznę, materiał siewny, środki ochrony i użytkowanie maszyn. Przychód wynika z plonu i ceny. Wariant najlepszy ma najwyższy bilans.
Ograniczenie orki zwykle zmniejsza liczbę przejazdów, zużycie paliwa i czas pracy, a więc koszty. Jeśli plon nie spada istotnie (albo spada mniej niż oszczędności kosztowe), wynik ekonomiczny może być lepszy. W praktyce decydują konkretne dane z kalkulacji.
Siew bezpośredni polega na wysiewie bez uprawy roli, w resztki pożniwne. Może się opłacać, gdy oszczędności na uprawie (paliwo, robocizna, amortyzacja) przewyższają ewentualne spadki plonu lub dodatkowe koszty (np. ochrony). Zależy od gleby i warunków.
Kluczowe są wartości pozwalające policzyć jeden wskaźnik dla wszystkich wariantów: koszty (najlepiej całkowite na ha), przychody (plon × cena) oraz ewentualnie gotowy wynik ekonomiczny. Uważaj na jednostki (ha, t, zł/ha) i na to, czy koszty są porównywalne.
Typowe błędy to: wybór wariantu z najwyższym plonem zamiast najwyższego zysku, pominięcie części kosztów, porównanie wartości w różnych jednostkach oraz czytanie niewłaściwej kolumny (np. koszt zamiast wyniku). Pomaga podkreślenie kryterium i szybkie przeliczenie.
Nie. Najniższy koszt może dać niski przychód, jeśli plon lub cena są mniejsze. Opłacalność to zwykle bilans: przychód minus koszty. Wariant może mieć wyższe koszty, ale jeszcze wyższy przychód i w efekcie większy zysk. Dlatego trzeba patrzeć na wynik końcowy.
Analiza opłacalności pomaga zdecydować, jakie uprawy i technologie wybrać, aby zapewnić dochód i stabilność finansową gospodarstwa. W agroturystyce ma to znaczenie także dla kosztów żywienia gości, sprzedaży lokalnych produktów i planowania prac sezonowych. To narzędzie do podejmowania decyzji.
Siew tradycyjny zwykle obejmuje wykonanie orki i przygotowanie łoża siewnego kilkoma zabiegami. Siew uproszczony ogranicza lub eliminuje orkę, wykorzystując płytszą uprawę lub agregaty uproszczone, co redukuje nakłady. Różnice w kosztach wynikają głównie z liczby przejazdów i czasu pracy.
Najpierw znajdź kolumnę "wynik", "zysk", "dochód" lub "nadwyżka". Jeśli jej nie ma, policz: przychód − koszty dla każdego wariantu. Zapisz wyniki obok i wybierz największą wartość. Na końcu sprawdź, czy wszystkie liczby dotyczą tej samej powierzchni (np. 1 ha).
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że najbardziej opłacalny wariant wybiera się przez porównanie wyników ekonomicznych z tabeli (np. zysk/ha lub nadwyżka: przychód minus koszty).

Materiały:

  • materiały szkolne z ekonomiki rolnictwa: kalkulacje kosztów i nadwyżki bezpośredniej
  • notatki z agrotechniki roślin strączkowych (w tym łubinu)
  • arkusze egzaminacyjne z zadaniami na interpretację tabel i wybór wariantu najkorzystniejszego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego