KWALIFIKACJA GIW2 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 3.
Na profilu geologicznym przedstawionym znakiem umownym oznacza się
Ilustracja przedstawia prostokąt podzielony na równe poziome pasy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Znak umowny na profilu geologicznym służy do identyfikacji litologii warstwy.
W tym zadaniu symbol odpowiada łupkowi ilastemu. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych typów skał osadowych (okruchowych lub węglanowych), które mają odmienne oznaczenia na profilach i przekrojach.

Pełne wyjaśnienie:

Profil geologiczny (kolumna litologiczna) przedstawia kolejność i miąższość warstw oraz ich litologię, czyli rodzaj skały budującej daną warstwę. Ponieważ na profilu nie da się każdej warstwy opisywać długim tekstem, stosuje się znaki umowne (symbolikę), które jednoznacznie przypisują warstwie określony typ skały.

W tym pytaniu rozpoznawany znak umowny odpowiada odpowiedzi "łupek ilasty". Łupek ilasty to skała drobnoziarnista związana z osadami ilastymi, zwykle o wyraźnej łupliwości. Na profilach geologicznych jest odróżniany od innych skał zarówno składem, jak i sposobem przedstawienia w legendzie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "piaskowiec" to skała okruchowa z ziarnami piasku; na profilach ma symbolikę inną niż skały ilaste (inna faktura/znakowanie, bo reprezentuje większą frakcję).
  • "dolomit" jest skałą węglanową; w dokumentacji geologicznej zwykle odróżnia się go wyraźnie od skał ilastych, aby nie mylić warstw o innych właściwościach geomechanicznych i filtracyjnych.
  • "iłowiec" bywa mylony z łupkiem ilastym, bo oba odnoszą się do materiału ilastego. Różnica polega m.in. na cechach teksturalnych (np. łupliwość) i odpowiadającej im symbolice. To typowa pułapka: wybór na podstawie brzmienia zamiast dopasowania do legendy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się podobne skały (np. iłowiec i łupek ilasty), warto w pierwszej kolejności upewnić się, czy pytanie dotyczy znaku umownego. Wtedy kluczowa jest znajomość legendy i konsekwentne kojarzenie symbolu z litologią, a nie intuicyjne zgadywanie po nazwie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Znak umowny to graficzne oznaczenie rodzaju skały lub cechy warstwy na profilu/przekroju. Umożliwia szybkie odczytanie litologii bez opisywania każdej warstwy tekstem. Kluczowa jest legenda, która przypisuje symbol do konkretnej skały.
Łupek ilasty rozpoznaje się przez dopasowanie znaku warstwy do legendy (symboliki litologicznej) stosowanej w danym profilu. Nie należy zgadywać po nazwach podobnych skał (np. iłowiec), tylko sprawdzić, jaki dokładnie symbol przypisano łupkowi.
Obie skały są drobnoziarniste i "ilaste", więc działają skojarzenia językowe. W testach rozstrzyga jednak symbol umowny i cechy tekstury (np. łupliwość). Błąd bierze się z heurystyki podobieństwa: wybierania odpowiedzi "brzmiącej" najbliżej.
Litologia wpływa na urabialność, stabilność wyrobisk, dobór obudowy i ryzyko zagrożeń (np. osuwania, spękań, zawodnienia). Warstwy ilaste mogą zachowywać się inaczej niż piaskowce czy dolomity, dlatego poprawne czytanie profili geologicznych ma znaczenie praktyczne.
Nie. Piaskowiec jest skałą osadową okruchową (zbudowaną z ziaren piasku), a dolomit należy do skał węglanowych. W dokumentacji geologicznej zwykle mają wyraźnie różne symbole, bo różnią się składem, właściwościami i zachowaniem górotworu podczas robót.
Z profili korzysta się m.in. przy planowaniu wyrobisk, ocenie warunków geologiczno-górniczych, analizie rdzeni i otworów wiertniczych oraz przy sporządzaniu dokumentacji złoża. Profil pomaga przewidzieć, jakie warstwy będą przecinane i jakie trudności mogą wystąpić.
Najczęściej: pominięcie legendy i zgadywanie, mylenie podobnych skał (iłowiec/łupek), przenoszenie symboli z innej konwencji niż ta użyta w zadaniu oraz nieuwaga na to, że pytanie dotyczy znaku umownego, a nie opisu słownego warstwy.
Najskuteczniej: pracować z legendami i wieloma przykładami profili, robić fiszki "symbol → skała" oraz "skała → symbol", a potem rozwiązywać zadania mieszane (kilka podobnych skał w odpowiedziach). Ważne jest też rozumienie typów skał, nie tylko pamięć.
Zwykle nie. Jeśli zadanie opiera się na znaku umownym, to kluczowe jest rozpoznanie symbolu z legendy lub z wyuczonych konwencji. Same nazwy odpowiedzi często są celowo dobrane tak, aby kusiły intuicją (np. iłowiec vs łupek ilasty).
Skały okruchowe (np. piaskowiec) odpowiadają większym frakcjom i mają inną symbolikę niż skały ilaste. Skały ilaste (iłowiec, łupek ilasty) są drobnoziarniste i w legendach mają odrębne oznaczenia. Na egzaminie zawsze dopasowuj symbol do właściwej grupy skał.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Znak umowny na profilu geologicznym służy do identyfikacji litologii warstwy.W tym zadaniu symbol odpowiada łupkowi ilastemu."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw geologii (skały osadowe i litologia)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKU z czytania profili geologicznych i legend
  • Atlasy/opracowania z symboliką litologiczną profili i przekrojów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego