KWALIFIKACJA MOT5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 15.
Na przedstawionym rysunku ustawienie podziałki bębenka mikrometru wskazuje wymiar
Rysunek przedstawia fragment skali przyrządu pomiarowego, składający się z dwóch głównych elementów: stałej części z poziomą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt mikrometru to suma: pełne mm z górnej skali tulei, ewentualne +0,5 mm z dolnej kreski oraz setne mm z bębenka. Na rysunku widać 21 mm oraz odsłoniętą dolną kreskę po 21, więc 21,5 mm. Linia odniesienia wskazuje 0,14 mm, razem 21,64 mm. To typowy błąd: pominięcie połówki milimetra daje wynik zaniżony o 0,5 mm.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawny odczyt mikrometru zewnętrznego polega na dodaniu trzech składników: (1) pełnych milimetrów z górnej skali tulei, (2) połówki milimetra z dolnej kreski (0,5 mm), jeżeli jest odsłonięta, oraz (3) setnych części milimetra z podziałki bębenka (0,01 mm na działkę).

Na tulei widać, że krawędź bębenka minęła kreskę 21 mm, ale nie doszła do 22 mm, więc odczyt podstawowy wynosi 21,00 mm. Jednocześnie odsłonięta jest pierwsza dolna kreska po 21 mm, co oznacza, że trzeba dopisać 0,50 mm (razem 21,50 mm).

Pozioma linia odniesienia przecina podziałkę bębenka na wartości 14 działek, czyli 0,14 mm. Po zsumowaniu 21,00 + 0,50 + 0,14 otrzymujemy 21,64 mm.

Odpowiedź "21,14 mm" jest zaniżona o 0,50 mm, bo pomija dolną kreskę półmilimetrową. Odpowiedź "20,34 mm" wynika z błędnego odczytania pełnych milimetrów na tulei. Odpowiedź "22,14 mm" wymagałaby przekroczenia kreski 22 mm, czego na skali nie ma.

W warsztacie samochodowym taki pomiar wykorzystuje się m.in. do kontroli średnicy czopów wału lub grubości tarczy hamulcowej, gdzie błąd 0,5 mm może całkowicie zmienić ocenę zużycia elementu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pełne milimetry odczytuje się z górnej skali tulei: wybierz ostatnią kreskę mm, którą krawędź bębenka minęła całkowicie. Jeśli krawędź jest za 21, ale przed 22, to część całkowita wynosi 21 mm.
Dolne kreski na tulei oznaczają połówki milimetra. Gdy po ostatniej górnej kresce mm widać jeszcze dolną kreskę, trzeba dodać 0,5 mm. To najczęstszy element pomijany na egzaminie.
Patrz na poziomą linię odniesienia na tulei i sprawdź, którą kreskę na bębenku przecina. Każda działka bębenka to zwykle 0,01 mm. Np. wskazanie 14 działek daje 0,14 mm.
Dzieje się tak, gdy pomija się dolną kreskę półmilimetrową. Uczeń odczytuje wtedy tylko pełne mm z górnej skali i dodaje setne z bębenka, przez co wynik jest automatycznie mniejszy o 0,50 mm.
Mikrometr stosuje się do dokładnych pomiarów, np. średnicy czopów wału, średnicy wałków, grubości tarcz hamulcowych czy elementów po obróbce. Pomiar pomaga ocenić zużycie i dobrać części w tolerancji.
Nie zawsze. W praktyce często spotyka się mikrometry o działce 0,01 mm, ale istnieją też modele o innej rozdzielczości (np. z noniuszem). Na egzaminie kluczowe jest sprawdzenie, co oznacza jedna działka bębenka.
Ustaw wzrok prostopadle do skali i odczytuj dokładnie na linii odniesienia. Pomaga też zasada: najpierw tuleja (mm i 0,5 mm), potem bębenek (0,01 mm). Unikniesz mylenia numeracji i "przeskakiwania" o kilka działek.
Grzechotka/sprzęgło służy do uzyskania powtarzalnej siły docisku podczas pomiaru. Kręć do momentu, gdy mechanizm zacznie przeskakiwać (typowo kilka kliknięć). Dzięki temu nie "ściśniesz" elementu i nie zafałszujesz wyniku.
Przed pomiarem domknij mikrometr (najlepiej z użyciem grzechotki) i sprawdź, czy wskazuje 0,00. Jeśli nie, wykonaj regulację zgodnie z instrukcją lub użyj wzorca/etalonów. To ważne, gdy mierzysz elementy w ciasnej tolerancji.
Najczęściej: pominięcie 0,5 mm, zły odczyt pełnych mm (np. 20 zamiast 21) oraz błędne policzenie działek bębenka. Dobra strategia to zawsze zapisać trzy składniki osobno i dopiero potem je zsumować.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Odczyt mikrometru to suma: pełne mm z górnej skali tulei, ewentualne +0,5 mm z dolnej kreski oraz setne mm z bębenka."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Mikrometr (przyrząd)" – opis przyrządu i zastosowań, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mikrometr_(przyr%C4%85d) (dostęp: 2026-05-15)
  • Wikipedia (EN): "Micrometer (device)" – opis budowy i skal (sleeve/thimble), https://en.wikipedia.org/wiki/Micrometer_(device) (accessed 2026-05-15)

Materiały:

  • Podręcznik metrologii warsztatowej (dział: mikrometr zewnętrzny i odczyt skali)
  • Instrukcja obsługi mikrometru (dowolnego producenta) z przykładami odczytu
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych dotyczących odczytu przyrządów pomiarowych

Aktualizacja pytania: 19.05.2026



Aktualizacja pytania: 19.05.2026
📡 Brak połączenia internetowego