KWALIFIKACJA GIW9 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 17.
Na przedstawionym rysunku złoże udostępniono za pomocą
Ilustracja przedstawia przekrój geologiczny, który ukazuje sposób udostępnienia złoża rudy za pomocą sztolni.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sztolnia to wyrobisko udostępniające prowadzone z powierzchni, zasadniczo poziomo lub z niewielkim spadkiem, najczęściej w zboczu. Szybik ma charakter pionowy lub stromo nachylony, a przekop i przecznica są wyrobiskami poziomymi wykonywanymi wewnątrz górotworu w celu połączeń i rozcinki.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy rozpoznania sposobu udostępnienia złoża na podstawie rysunku i doboru właściwej nazwy wyrobiska. Poprawna odpowiedź "sztolni" jest właściwa wtedy, gdy na schemacie widać wyrobisko prowadzone z powierzchni (najczęściej ze zbocza) w kierunku złoża i mające przebieg zasadniczo poziomy lub tylko lekko nachylony.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do takiego sposobu udostępnienia?

  • "szybika" nie wybiera się, gdy rysunek przedstawia wejście/wyrobisko o przebiegu poziomym. Szybik jest wyrobiskiem o charakterze pionowym lub stromo nachylonym, używanym do połączeń między poziomami lub do lokalnego udostępnienia.
  • "przekopu" zwykle używa się dla wyrobiska poziomego drążonego w górotworze (często w skale płonnej) w celu dojścia do złoża lub połączeń, ale nie jest to typowe określenie dla wyrobiska wychodzącego na powierzchnię jak sztolnia. W zadaniach rysunkowych kluczowe jest, czy wyrobisko ma wylot na powierzchnię.
  • "przecznicy" to wyrobisko poprzeczne (łączące), wykonywane w obrębie kopalni, służące do połączenia wyrobisk lub rozcinki w poprzek kierunku. Sama nazwa wskazuje funkcję "przecinania" układu wyrobisk, a nie typowego udostępnienia z powierzchni.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu nazw wyrobisk najpierw ustal geometrię (pionowe/poziome), następnie funkcję (udostępniające, przygotowawcze, łączące) i na końcu to, czy występuje wylot na powierzchnię. To zwykle pozwala szybko odróżnić sztolnię od przekopu i przecznicy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sztolnia to wyrobisko udostępniające prowadzone z powierzchni (często w zboczu) do złoża, zwykle poziomo lub z niewielkim spadkiem. Służy do dojścia do złoża, transportu, a często także do odwadniania i przewietrzania rejonu robót.
Najczęściej rozstrzygające jest to, czy wyrobisko ma wylot na powierzchnię. Sztolnia wychodzi na powierzchnię i biegnie do złoża, a przekop jest zwykle wyrobiskiem poziomym drążonym w górotworze w obrębie kopalni (np. do połączeń lub dojścia do złoża), bez typowego portalu na powierzchni.
Szybik to wyrobisko pionowe lub stromo nachylone, o mniejszych gabarytach niż szyb, wykonywane m.in. do połączenia poziomów, wentylacji, transportu pomocniczego lub robót rozpoznawczych. Na rysunku rozpoznasz go po wyraźnie pionowym przebiegu.
Przekop to wyrobisko poziome wykonywane w górotworze (często w skale płonnej), służące do dojścia do złoża albo do połączenia ważnych wyrobisk/partii kopalni. Nie jest to z definicji wyrobisko z wylotem na powierzchnię, dlatego w zadaniach może być mylone ze sztolnią.
Przecznica to wyrobisko poprzeczne (łączące), wykonywane w celu połączenia wyrobisk lub rozcinki w poprzek kierunku prowadzenia robót. W praktyce ułatwia organizację transportu i wentylacji w rejonie, ale nie jest typowym wyrobiskiem udostępniającym z powierzchni.
Oba pojęcia dotyczą wyrobisk poziomych, więc uczniowie często opierają się tylko na "poziomym przebiegu". Różnica tkwi w funkcji i usytuowaniu: przekop bywa "dojściowy" lub łączący na większą skalę, a przecznica jest wyrobiskiem poprzecznym w układzie wyrobisk danego rejonu.
Zwykle widać portal na powierzchni (wejście w zboczu) oraz wyrobisko prowadzone do złoża w sposób prawie poziomy. Często rysunek pokazuje też możliwość odpływu wody na zewnątrz grawitacyjnie, co jest typową zaletą sztolni w odpowiednich warunkach terenowych.
Sztolnia jest zasadniczo wyrobiskiem poziomym, ale w praktyce może mieć niewielki spadek (np. ze względów odwadniania lub technologii prowadzenia). Kluczowe jest jednak to, że nie jest pionowa jak szyb/szybik i że ma wylot na powierzchnię.
Ćwicz na wielu rysunkach i zawsze stosuj tę samą procedurę: (1) kierunek wyrobiska (pion/poziom), (2) czy ma wylot na powierzchnię, (3) funkcja (udostępnianie, łączenie, rozcinka), (4) nazwa. Pomaga też robienie własnych notatek-porównań definicji.
Najczęściej: ignorowanie wylotu na powierzchnię, skupienie się wyłącznie na tym, że wyrobisko jest "poziome", oraz wybór na podstawie skojarzeń językowych. Warto celowo porównywać definicje par: sztolnia–przekop oraz szybik–pozostałe wyrobiska.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Sztolnia to wyrobisko udostępniające prowadzone z powierzchni, zasadniczo poziomo lub z niewielkim spadkiem, najczęściej w zboczu."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw górnictwa podziemnego (dział: wyrobiska i udostępnianie złóż)
  • Słowniki/encyklopedie terminów górniczych (hasła: sztolnia, szybik, przekop, przecznica)
  • Materiały dydaktyczne szkół górniczych: schematy udostępnienia i rozcinki złoża

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego