KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 25.
Na rysunkach przedstawiono fragment programu napisanego w języku SFC oraz cztery sygnały QA, QB, QC, QD. Który z przedstawionych sygnałów sterownika jest prawidłowym sygnałem wyjścia Q0.0 podczas wykonywania działań w kroku 2?
Ilustracja przedstawia fragment programu napisanego w języku SFC (Sequential Function Chart), używanego w automatyce
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W SFC stan wyjścia Q0.0 wynika z akcji przypisanej do aktywnego kroku.
Aby wskazać poprawny przebieg, należy ustalić, kiedy krok 2 jest aktywny i czy akcja w tym kroku ustawia, podtrzymuje lub resetuje Q0.0. Na przedstawionych wykresach jedynie sygnał "Q_B" odpowiada stanowi Q0.0 w czasie wykonywania działań w kroku 2.

Pełne wyjaśnienie:

W języku SFC (Sequential Function Chart) program jest zorganizowany jako sekwencja kroków połączonych przejściami. W danej chwili aktywny jest określony krok (lub kroki), a z jego aktywnością powiązane są akcje, które mogą sterować wyjściami, np. Q0.0.

Aby poprawnie odczytać przebieg wyjścia Q0.0 dla kroku 2, wykonuje się następujące kroki rozumowania:

  • Ustal moment wejścia do kroku 2 (kiedy spełniony zostaje warunek przejścia z kroku poprzedniego).
  • Ustal moment wyjścia z kroku 2 (kiedy spełniony zostaje warunek przejścia do kroku następnego).
  • Sprawdź typ akcji przypisanej do kroku 2: czy jest to działanie podtrzymywane przez cały czas aktywności kroku, czy impuls/krótka aktywacja, czy też reset/set wyjścia.
  • Porównaj to z przebiegami Q_A–Q_D i wybierz ten, który dokładnie pokrywa się czasowo z aktywnością kroku 2 oraz pasuje do typu akcji.

Odpowiedź "Q_B" jest właściwa, ponieważ jako jedyna przedstawia stan wyjścia Q0.0 zgodny z wykonywaniem działań w kroku 2, czyli zmianę i/lub podtrzymanie stanu dokładnie w przedziale aktywności tego kroku (zgodnie z akcją zdefiniowaną w SFC).

Pozostałe przebiegi są niepoprawne z typowych powodów:

  • "Q_A" zwykle nie zgadza się z granicami kroku 2 (zaczyna się zbyt wcześnie albo kończy zbyt późno), co wskazuje na błędne utożsamienie stanu wyjścia ze stanem kroku 1 lub 3.
  • "Q_C" może odpowiadać działaniu impulsowemu albo reakcji na przejście, a nie na cały czas aktywności kroku 2, więc nie opisuje Q0.0 podczas wykonywania działań w kroku.
  • "Q_D" najczęściej pokazuje brak aktywacji lub aktywację w innym odcinku cyklu, co świadczy o pomyleniu wyjścia albo nieuwzględnieniu typu akcji (np. reset).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw wyznacz okno czasowe aktywności kroku, dopiero potem dopasuj przebieg wyjścia. Nie zakładaj, że każda akcja w SFC działa "tak samo" – typ akcji decyduje o tym, czy wyjście jest utrzymywane, ustawiane jednorazowo czy resetowane.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
SFC (Sequential Function Chart) to język/sekwencyjny model programowania PLC, w którym proces opisuje się krokami i przejściami. Aktywny krok uruchamia przypisane akcje (np. sterowanie wyjściem Q0.0), a przejścia decydują o przejściu do kolejnego kroku po spełnieniu warunku.
Krok jest aktywny od momentu spełnienia warunku przejścia prowadzącego do niego aż do chwili spełnienia warunku przejścia wychodzącego. Na schemacie SFC widać to po "podświetleniu"/statusie kroku w diagnostyce lub po analizie warunków logicznych przejść.
W SFC akcja może mieć różną semantykę: podtrzymanie stanu w trakcie aktywności kroku, impuls po wejściu do kroku, ustawienie (set) lub skasowanie (reset). Ten wybór zmienia kształt przebiegu Q0.0, więc bez analizy typu akcji łatwo dopasować zły wykres.
Najpierw wyznaczasz przedział czasu, w którym krok 2 jest aktywny. Następnie sprawdzasz, czy w kroku 2 jest akcja sterująca Q0.0 i jak działa. Poprawny wykres Q0.0 musi odzwierciedlać zmianę/podtrzymanie stanu dokładnie w czasie aktywności kroku 2.
Q0.0 to oznaczenie wyjścia binarnego PLC: obszar wyjść (Q), bajt 0 i bit 0. W praktyce może odpowiadać konkretnemu zaciskowi modułu wyjść. W zadaniach egzaminacyjnych chodzi o logiczny stan tego wyjścia (0/1) w czasie pracy programu.
Częste błędy to: pomylenie granic kroku (start/koniec), nieuwzględnienie warunków przejść, założenie że wyjście zmienia się zawsze na początku kroku, oraz pomylenie działania impulsowego z działaniem podtrzymywanym. Pomaga rysowanie osi czasu kroków i nakładanie na nią wyjść.
Tak, jeśli kilka kroków zawiera akcje sterujące tym samym wyjściem albo gdy sekwencja ma równoległe gałęzie. Wtedy trzeba znać zasady rozstrzygania konfliktów w danym środowisku PLC. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle projektuje się to tak, by jedno wyjście miało jednoznaczny przebieg.
Sygnał impulsowy pojawia się, gdy akcja jest zdefiniowana jako jednorazowa (np. przy wejściu do kroku) lub zależna od zbocza. Na wykresie będzie to krótki stan "1" zamiast podtrzymania przez cały czas kroku. To typowa pułapka przy porównywaniu z wykresami Q_A–Q_D.
Najpierw zaznacz przedział aktywności kroku 2 (początek i koniec). Potem sprawdź, czy Q0.0 ma być "1" przez cały krok, czy tylko chwilowo. Dopiero wtedy eliminuj wykresy, które nie pasują czasowo. Unikaj wybierania "na oko" bez wyznaczenia granic kroku.
Warto powtórzyć: adresowanie I/Q/M, podstawy diagnostyki stanów sygnałów, logikę warunków przejść, typy akcji w SFC oraz interpretację wykresów czasowych. Pomaga też przećwiczenie prostych sekwencji: start, praca, stop, alarm – i obserwacja, jak zmieniają się wyjścia w kolejnych krokach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 65% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Na przedstawionych wykresach jedynie sygnał "Q_B" odpowiada stanowi Q0.0 w czasie wykonywania działań w kroku 2."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (sekcje dotyczące SFC/Sequential Function Chart)
  • PLCopen, Technical Committee dokumenty dotyczące SFC/Sequential Function Chart (materiały/specyfikacje komitetu PLCopen TC6) – wymaga dostępu do konkretnego wydania

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z programowania PLC w języku SFC (sekwencje, kroki, przejścia, akcje)
  • Dokumentacja środowiska PLC używanego w szkole (opis SFC i typów akcji)
  • Ćwiczenia z interpretacji wykresów czasowych i stanów wyjść PLC

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego