Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELE10 - STYCZEŃ 2021



PYTANIE NR 26.
Na rysunku elektrowni wodnej z pionową turbiną Francisa cyfrą 3 oznaczono
Ilustracja przedstawia schemat elektrowni wodnej z pionową turbiną Francisa.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia zębata na rysunkach technicznych jest zwykle przedstawiana jako para (lub zespół) zazębiających się kół zębatych, przenoszących moment z wału turbiny na dalszy układ napędowy.
Przekładnia pasowa ma pas i koła pasowe, a regulator ręczny i spust wody należą do innych układów niż napęd.

Pełne wyjaśnienie:

W elektrowni wodnej z turbiną Francisa (układ pionowy) na schematach i przekrojach spotyka się kilka grup elementów: układ hydrauliczny (dopływ i odpływ wody), układ mechaniczny (wał, sprzęgło, ewentualna przekładnia) oraz układ regulacji (mechanizmy nastawcze, regulatory).

Odpowiedź "przekładnię zębatą" wskazuje element służący do przenoszenia mocy i zmiany prędkości/ momentu obrotowego poprzez zazębienie kół. Na rysunkach technicznych jest to zwykle rozpoznawalne po graficznym przedstawieniu kół zębatych (zarys zębów lub oznaczenie zazębienia) w torze przeniesienia napędu.

Pozostałe propozycje są typowymi "pułapkami":

  • "przekładnię pasową" rozpoznaje się po pasie (taśmie) opasującym koła pasowe; konstrukcyjnie i symbolicznie wygląda inaczej niż zazębienie.
  • "regulator ręczny" dotyczy sterowania/ nastaw (np. elementów regulacji dopływu), a nie mechanicznego przeniesienia mocy w postaci przekładni w torze wału.
  • "spust wody" należy do części hydraulicznej (odprowadzenie/ upust), więc będzie umieszczony w obszarze przepływu wody, a nie między turbiną a urządzeniami napędzanymi.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy oznaczony element leży w torze mocy mechanicznej (turbina–wał–generator), czy w torze przepływu wody, czy w układzie regulacji. Dopiero potem dopasuj typ elementu (zębata/pasowa/regulator/spust).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest przekładnia zębata w układzie turbina–generator?
Przekładnia zębata to mechanizm z kołami zębatymi, który przenosi moc i moment obrotowy między wałami oraz może zmieniać prędkość obrotową. W elektrowniach jest elementem toru napędu (między turbiną a dalszym układem), a nie częścią przepływu wody.
Jak na rysunku technicznym odróżnić przekładnię zębatą od pasowej?
Przekładnię zębatą rozpoznasz po zazębieniu kół (zarys zębów lub symbol zazębienia). Przekładnia pasowa ma koła pasowe i pas (ciągły element opasujący). Jeśli na rysunku widać "taśmę" między kołami, to wskazuje na pas, nie na zęby.
Dlaczego odpowiedź "spust wody" zwykle nie pasuje do elementu napędu?
Spust wody jest elementem układu hydraulicznego: służy do odprowadzenia lub upustu wody. Na schematach znajduje się w obszarze kanałów, rurociągów lub odpływu. Elementy napędu (wał, sprzęgło, przekładnia) są rysowane w torze mechanicznym, poza przepływem wody.
Co oznacza "pionowa turbina Francisa" w kontekście schematu elektrowni?
Oznacza układ, w którym oś wału turbiny jest pionowa, a turbina Francisa pracuje w przepływie mieszanym. Na rysunku zwykle łatwiej wtedy zlokalizować ciąg: turbina na dole, wał pionowy oraz elementy przeniesienia mocy i generator w dalszej części układu.
Jakie elementy najczęściej myli się na rysunku elektrowni wodnej?
Najczęściej myli się elementy mechaniczne (przekładnie, sprzęgła, łożyska) z elementami regulacji (regulatory, mechanizmy nastawcze) oraz z elementami hydraulicznymi (spusty, kanały, przewody). Błąd wynika z braku rozróżnienia, czy element przenosi moc, steruje, czy prowadzi wodę.
Kiedy w zadaniach egzaminacyjnych pojawia się regulator ręczny?
Regulator ręczny pojawia się zwykle w pytaniach o sterowanie i regulację pracy turbiny lub urządzeń pomocniczych, a nie o identyfikację przekładni. Na rysunkach bywa kojarzony z dźwignią, pokrętłem lub elementem nastawczym, często poza osią głównego wału.
Jakie są typowe błędy przy rozpoznawaniu oznaczeń cyframi na schematach?
Typowy błąd to zgadywanie bez analizy położenia elementu w układzie. Warto najpierw znaleźć tor przepływu wody i tor mocy mechanicznej. Drugi błąd to patrzenie tylko na pojedynczy symbol, bez sprawdzenia, do jakich części jest "podłączony" na rysunku.
Dlaczego czytelność rysunku ma duże znaczenie w takich pytaniach?
Bo odpowiedź zależy od konkretnego oznaczenia (np. cyfra 3) i od tego, co dokładnie pokazuje rysunek. Jeśli skala jest mała lub elementy są zbyt gęsto narysowane, łatwo pomylić przekładnię z innym podzespołem. Na egzaminie warto "śledzić" linie połączeń między elementami.
Co powinienem umieć o turbinie Francisa na poziomie technika energetyka?
Na poziomie egzaminu zawodowego zwykle wymaga się rozpoznania podstawowych części elektrowni wodnej, ogólnej zasady działania turbiny Francisa oraz umiejętności czytania schematów. Ważne jest też rozróżnianie układu hydraulicznego, mechanicznego i regulacji oraz ich typowych elementów.
Jak przygotować się do pytań z rozpoznawania elementów na rysunkach elektrowni?
Ćwicz na różnych schematach: zaznaczaj tor wody i tor mocy, podpisuj elementy (turbina, wał, generator, przekładnia, regulator, spust). Ucz się symboli przekładni i sprzęgieł z materiałów do rysunku technicznego. Na egzaminie najpierw lokalizuj funkcję, potem nazwę.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przekładnia zębata na rysunkach technicznych jest zwykle przedstawiana jako para (lub zespół) zazębiających się kół zębatych, przenoszących moment z wału turbiny na dalszy układ napędowy.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw elektrowni wodnych oraz turbin wodnych (rozdziały: budowa i osprzęt turbiny Francisa)
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego i czytania schematów maszyn/urządzeń energetycznych
  • Instrukcje eksploatacji i DTR urządzeń (część: układ napędowy, przekładnie, sprzęgła) – do ćwiczeń rozpoznawania elementów
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego