KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 35.
Na rysunku ostrza noża strzałką oznaczono
Ilustracja przedstawia fragment ostrza noża, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika mechanika w kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Żłobek na powierzchni natarcia" to charakterystyczne zagłębienie/rowek powstające w strefie spływu wióra na powierzchni natarcia. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych form uszkodzeń: stępienia krawędzi, wykruszeń na krawędzi lub zużycia (starcia) powierzchni przyłożenia.

Pełne wyjaśnienie:

W narzędziach skrawających rozróżnia się przede wszystkim powierzchnię natarcia (po której spływa wiór) oraz powierzchnię przyłożenia (stykającą się z obrobioną powierzchnią). Każda z nich może wykazywać inne, typowe ślady zużycia.

Odpowiedź "żłobek na powierzchni natarcia" opisuje zużycie w postaci wyraźnego rowka/krateru w miejscu intensywnego kontaktu wióra z powierzchnią natarcia. To zjawisko wiąże się z tarciem, wysoką temperaturą oraz oddziaływaniem materiału obrabianego na tę właśnie powierzchnię.

Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych mechanizmów i innych lokalizacji:

  • "stępienie głównej krawędzi skrawającej" oznacza zaokrąglenie/utracenie ostrości samej krawędzi, co zwykle skutkuje wzrostem sił skrawania i pogorszeniem jakości powierzchni.
  • "wykruszenie krawędzi skrawającej ostrza" to lokalne ubytki materiału na krawędzi (odpryski), często wynikające z udarów, drgań, zbyt dużych obciążeń lub nieprawidłowej pracy narzędzia.
  • "zużycie głównej powierzchni przyłożenia ostrza" dotyczy starcia na powierzchni przyłożenia (od strony kontaktu z przedmiotem), typowo widocznego jako pas zużycia, które wpływa na wymiary i chropowatość.

W zadaniach z rysunkiem kluczowe jest powiązanie nazwy z miejscem występowania śladu: jeżeli wskazanie strzałki znajduje się na powierzchni natarcia w rejonie spływu wióra, poprawnym określeniem jest właśnie żłobek na powierzchni natarcia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Powierzchnia natarcia to ta część ostrza, po której spływa wiór podczas skrawania. Jej geometria wpływa m.in. na łatwość formowania wióra, temperaturę skrawania i obciążenie narzędzia. To właśnie na niej często obserwuje się żłobek/krater zużycia.
Powierzchnia przyłożenia to powierzchnia ostrza zwrócona w stronę obrabianej powierzchni. Pracuje w pobliżu materiału po przejściu krawędzi skrawającej, dlatego typowym zjawiskiem jest tam pas zużycia (starcia), który pogarsza jakość i dokładność obróbki.
Żłobek powstaje wskutek intensywnego kontaktu wióra z powierzchnią natarcia: tarcia, wysokiej temperatury i oddziaływań materiałowych. Sprzyjają mu m.in. niekorzystne parametry skrawania, zbyt małe chłodzenie/smarowanie oraz skrawanie materiałów trudnoskrawalnych.
Stępienie to zwykle równomierne zaokrąglenie i utrata ostrości na odcinku krawędzi. Wykruszenie to lokalne ubytki (odpryski), często nieregularne. W praktyce wykruszenia częściej łączą się z drganiami, udarami lub przeciążeniem narzędzia.
Zużycie powierzchni przyłożenia zwiększa tarcie z materiałem, podnosi temperaturę i siły skrawania. Typowe objawy to gorsza chropowatość, spadek dokładności wymiarowej oraz ryzyko przypaleń. Często rośnie też zapotrzebowanie na moc i pojawiają się drgania.
Niekoniecznie "zawsze", ale jest to istotny sygnał zużycia. Decyzja zależy od wielkości żłobka, wymaganej jakości i dokładności obróbki oraz stabilności procesu. Jeśli pogarsza się jakość powierzchni, rosną siły lub narzędzie traci stabilność, zwykle potrzebna jest wymiana/ostrzenie.
Najczęstsze błędy to mylenie miejsc: branie śladu na powierzchni natarcia za zużycie przyłożenia lub odwrotnie. Drugim błędem jest skupienie się na nazwie (np. "stępienie") bez sprawdzenia, czy chodzi o krawędź, czy o powierzchnię. Pomaga zasada: wiór → natarcie, obrabiana powierzchnia → przyłożenie.
Zwykle przyspieszają go: zbyt duża prędkość skrawania, niekorzystny posuw/głębokość skrawania w danych warunkach, niewystarczające chłodzenie oraz zła geometria ostrza do danego materiału. W praktyce liczy się też stabilność układu i skuteczne odprowadzanie wióra.
Wykruszenia pojawiają się szybciej, gdy występują udary i drgania: przerywane skrawanie, luzy w mocowaniu, niewłaściwe ustawienie narzędzia, zbyt duże obciążenie lub nieodpowiedni gatunek materiału narzędzia. Często są też skutkiem przypadkowego uderzenia ostrzem o detal lub uchwyt.
Ucz się "mapy ostrza": gdzie jest natarcie, gdzie przyłożenie i gdzie leży krawędź. Następnie kojarz typowe ślady z miejscem: żłobek/krater na natarciu, pas zużycia na przyłożeniu, wykruszenia na krawędzi. Dobrze działają zestawy zdjęć/rysunków i krótkie opisy objawów w obróbce.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: ""Żłobek na powierzchni natarcia" to charakterystyczne zagłębienie/rowek powstające w strefie spływu wióra na powierzchni natarcia."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Nóż tokarski" — https://pl.wikipedia.org/wiki/N%C3%B3%C5%BC_tokarski (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Obróbka skrawaniem" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Obr%C3%B3bka_skrawaniem (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Zużycie narzędzia skrawającego" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Zu%C5%BCycie_narz%C4%99dzia_skrawaj%C4%85cego (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (geometria ostrza, rodzaje zużycia narzędzi)
  • Materiały dydaktyczne szkół branżowych/techników: rozdziały o narzędziach tokarskich i ich zużyciu
  • Atlasy/galerie zdjęć form zużycia narzędzi skrawających (żłobek, starcie przyłożenia, wykruszenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego