KWALIFIKACJA MEC8 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 34.
Na rysunku oznaczono
Ilustracja przedstawia schemat techniczny związany z pomiarem odchyłki równoległości powierzchni.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "odchyłkę równoległości powierzchni 1 względem 2" dotyczy tolerancji kierunku.
Równoległość opisuje, jak bardzo powierzchnia 1 może odchylić się od idealnego położenia równoległego w odniesieniu do powierzchni 2 (bazy/odniesienia). Pozostałe opcje odnoszą się do wymiaru liniowego, płaskości lub pochylenia.

Pełne wyjaśnienie:

W rysunku technicznym maszynowym tolerancje geometryczne (GPS) dzielą się m.in. na: tolerancje kształtu (np. płaskość), tolerancje kierunku (np. równoległość, prostopadłość, pochylenie) oraz inne grupy. W tym zadaniu poprawna jest interpretacja jako odchyłka równoległości powierzchni 1 względem 2, czyli wymaganie, aby powierzchnia 1 była możliwie równoległa do powierzchni 2 (stanowiącej odniesienie), w granicach określonej strefy tolerancji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "tolerancję odległości pomiędzy powierzchniami 1 i 2" – dotyczy tolerancji wymiaru liniowego (odległości), a nie relacji kierunkowej. Równoległość nie kontroluje samej wartości odległości, tylko orientację jednej powierzchni względem drugiej.
  • "odchyłkę płaskości powierzchni 2 względem 1" – płaskość to tolerancja kształtu i nie wymaga bazy "względem" innej powierzchni; opisuje, na ile sama powierzchnia może być nierówna. Równoległość zawsze odnosi się do elementu bazowego/odniesienia.
  • "tolerancję pochylenia powierzchni 1" – pochylenie (ang. angularity) również należy do tolerancji kierunku, ale oznacza utrzymanie elementu pod zadanym kątem innym niż 0°/90° względem bazy. Równoległość dotyczy kąta 0° względem odniesienia.

W praktyce montażu i obsługi maszyn rozróżnienie tych tolerancji pomaga dobrać właściwy sposób kontroli: równoległość często weryfikuje się pomiarami porównawczymi (np. czujnikiem) względem powierzchni bazowej, a płaskość ocenia się przez badanie odchyłek samej powierzchni bez odniesienia do innego elementu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tolerancja równoległości określa dopuszczalne odchylenie orientacji jednego elementu (np. powierzchni) względem elementu odniesienia (bazy). Nie kontroluje samej odległości, tylko to, czy badana powierzchnia pozostaje równoległa w granicach strefy tolerancji.
Płaskość dotyczy tylko kształtu jednej powierzchni i nie wymaga bazy odniesienia. Równoległość zawsze jest "względem" innej powierzchni/osi (bazy) i opisuje kierunek (orientację), a nie nierówności samej powierzchni.
Odległość to tolerancja wymiaru liniowego (np. ±0,1 mm), a równoległość to tolerancja geometryczna kierunku. Element może mieć prawidłową odległość, ale być "skręcony" i wtedy odległość lokalnie się zmienia mimo zachowania średniej wartości.
Najczęstsze pomyłki to mylenie równoległości z pochyleniem oraz traktowanie tolerancji kierunku jak tolerancji wymiaru. Uczniowie często pomijają informację o bazie ("względem") i wybierają odpowiedź o płaskości, bo brzmi podobnie.
Baza (odniesienie) wskazuje, względem czego ocenia się orientację. Bez bazy nie da się jednoznacznie określić, czy element jest równoległy. W praktyce baza wynika z funkcji części: powierzchnia bazowa ustala pozycję w montażu i podczas pomiaru.
Równoległość kontroluje się m.in. przy montażu prowadnic, płyt montażowych, elementów ślizgowych i korpusów, gdzie nierównoległość powoduje klinowanie, wzrost tarcia lub nierównomierne zużycie. To typowa kontrola w ustawianiu zespołów maszyn.
W praktyce używa się np. czujnika zegarowego na statywie, płyty traserskiej, liniału i podpórek, czasem pryzm i sprawdzianów. Dobór zależy od wymaganego poziomu dokładności oraz tego, czy element ma wyznaczoną bazę pomiarową.
Oznacza, że powierzchnia 2 pełni rolę odniesienia (bazy), a oceniana jest powierzchnia 1. Czyli pytanie dotyczy relacji kierunkowej: jak bardzo powierzchnia 1 może odchylić się od idealnej równoległości do powierzchni 2.
Nie. Obie tolerancje należą do tolerancji kierunku, ale opisują inne wymagania. Równoległość dotyczy kąta 0° względem bazy, a pochylenie dotyczy utrzymania elementu pod z góry zadanym kątem innym niż 0°/90° względem odniesienia.
Ucz się grupami: kształt (np. płaskość), kierunek (równoległość, prostopadłość, pochylenie) i położenie. Ćwicz na rysunkach: zawsze sprawdzaj, czy jest baza i co jest elementem tolerowanym. Pomaga też krótka ściąga z symbolami i definicjami.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Pozostałe opcje odnoszą się do wymiaru liniowego, płaskości lub pochylenia."

Źródła:

  • ISO 1101:2017, Geometrical product specifications (GPS) — Geometrical tolerancing — Tolerances of form, orientation, location and run-out (definicje i symbole tolerancji, w tym równoległość)
  • ISO 5459:2011, Geometrical product specifications (GPS) — Datums and datum systems (zasady baz i odniesień w tolerancjach geometrycznych)
  • ISO 14405-1:2016, Geometrical product specifications (GPS) — Dimensional tolerancing — Part 1: Linear sizes (rozróżnienie tolerancji wymiarów liniowych od tolerancji geometrycznych)

Materiały:

  • Podręcznik rysunku technicznego maszynowego (dział: tolerancje geometryczne)
  • Materiały dydaktyczne o systemie GPS (tolerancje kształtu, kierunku i położenia)
  • Tablice/ściągi z symbolami tolerancji geometrycznych do nauki przed egzaminem

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego