KWALIFIKACJA GIW9 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 4.
Na rysunku przedstawiona jest tama murowa
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tama murowa regulacyjna służy do sterowania przepływem powietrza w wyrobiskach, dlatego ma elementy umożliwiające regulację (np. otwory, drzwi wentylacyjne, zasuwy). Tamy oddzielające i izolacyjne są zasadniczo pełne i szczelne, a tama bezpieczeństwa jest wzmocniona do ochrony rejonów zagrożonych.

Pełne wyjaśnienie:

Tamy murowe w kopalniach podziemnych klasyfikuje się przede wszystkim według funkcji w systemie wentylacji i zabezpieczeń, a nie wyłącznie według materiału wykonania. Dlatego rozpoznanie rodzaju tamy na rysunku opiera się na tym, czy przepuszcza ona powietrze i czy pozwala na jego kontrolę, a także czy jest przeznaczona do trwałego odcięcia lub do ochrony przed skutkami zagrożeń.

Odpowiedź "regulacyjna" jest właściwa dla tamy, która ma rozwiązania umożliwiające regulowanie przepływu powietrza: spotyka się w niej otwory regulacyjne, drzwi wentylacyjne albo elementy nastawcze (np. zasuwy/przepustnice). Takie tamy lokalizuje się zwykle w czynnych rejonach, często przy skrzyżowaniach wyrobisk, gdzie trzeba kształtować rozdział strumieni powietrza.

Odpowiedź "oddzielająca" odnosi się do tamy, której zadaniem jest całkowite oddzielenie dwóch przestrzeni. Zwykle jest to konstrukcja pełna i szczelna, bez elementów do kontrolowanego przepływu; jej rola to separacja, a nie regulacja.

Odpowiedź "bezpieczeństwa" dotyczy obiektu projektowanego jako wzmocniona bariera przed skutkami zagrożeń (np. rejon metanowy, pożarowy). W praktyce wyróżnia ją zwiększona wytrzymałość i przeznaczenie ochronne, a nie typowe elementy regulacyjne.

Odpowiedź "izolacyjna" jest właściwa, gdy tama służy do trwałego uszczelnienia i odcięcia (np. wyrobisk likwidowanych), aby ograniczyć migrację gazów lub wody do części czynnych. Tu kluczowa jest długotrwała szczelność, a nie możliwość regulacji.

W zadaniach egzaminacyjnych najczęstsza pułapka polega na myleniu "regulacyjnej" z "oddzielającą": decyduje to, czy tama ma rozwiązania pozwalające sterować przepływem, a nie sama obecność muru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tama murowa to stała przegroda budowana w wyrobisku z materiałów mineralnych (np. cementowych/kamiennych), której zadaniem jest kształtowanie warunków w kopalni: sterowanie wentylacją, odcinanie rejonów lub ich trwała izolacja. O rodzaju decyduje funkcja i wyposażenie, nie sam materiał.
Tamę regulacyjną rozpoznaje się po elementach umożliwiających kontrolowany przepływ powietrza: otworach, drzwiach wentylacyjnych albo nastawnych zamknięciach (np. zasuwie). Jej celem jest regulowanie strumieni w czynnych rejonach, więc zwykle nie jest całkowicie "pełna".
Tama oddzielająca ma przede wszystkim separować wyrobiska, więc jest dążeniem do pełnej szczelności i braku elementów regulacji przepływu. Tama regulacyjna ma umożliwiać ustawianie oporów i rozdziału powietrza, dlatego zawiera rozwiązania pozwalające na przepuszczanie i regulację.
Obie mogą być szczelne, ale różnią się celem. Tama izolacyjna służy do trwałego zamknięcia (np. wyrobisk likwidowanych) i ograniczenia migracji gazów lub wody do części czynnych. Tama oddzielająca separuje przestrzenie organizacyjnie/technicznie, nie zawsze w kontekście likwidacji rejonu.
Tamę bezpieczeństwa stosuje się tam, gdzie wymagane jest zwiększenie ochrony czynnych rejonów przed skutkami zagrożeń (np. pożaru, wybuchu, zawału). W praktyce liczy się jej wzmocnienie i rola ochronna. To inny cel niż regulacja wentylacji czy trwała izolacja zlikwidowanych wyrobisk.
Najczęściej myli się tamę regulacyjną z oddzielającą, bo obie "dzielą" wyrobiska. Kluczowa różnica to możliwość przepuszczania i regulowania powietrza. Drugim błędem jest utożsamianie tamy bezpieczeństwa z izolacyjną tylko przez skojarzenie z zagrożeniem, bez analizy funkcji.
Nie. Materiał (np. zaprawa, elementy kamienne) opisuje wykonanie, ale typ wynika głównie z przeznaczenia i konstrukcji: czy tama ma regulować przepływ, oddzielać, izolować trwale, czy pełnić funkcję ochronną. W zadaniach egzaminacyjnych zawsze szukaj informacji o funkcji i wyposażeniu.
Tamy regulacyjne spotyka się w czynnych rejonach przewietrzania, często w miejscach rozgałęzień i skrzyżowań, gdzie trzeba rozdzielać lub korygować strumienie powietrza. Ich lokalizacja wynika z potrzeby sterowania oporami i kierunkiem przepływu w sieci wentylacyjnej.
Typowe elementy to rozwiązania umożliwiające zmianę przekroju lub oporów przepływu: otwory z zamknięciami, drzwi wentylacyjne, nastawne przegrody albo zamknięcia. W praktyce oznacza to, że tama nie jest jednolitą, całkowicie pełną ścianą pozbawioną możliwości kontroli przepływu.
Ucz się przez porównywanie funkcji: regulacja przepływu vs pełne odcięcie vs trwała izolacja vs ochrona. Ćwicz rozpoznawanie cech na schematach: obecność otworów/drzwi, stopień szczelności, wzmocnienia. Na egzaminie najpierw określ, czy tama ma przepuszczać powietrze, a dopiero potem wybieraj nazwę.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Tama murowa regulacyjna służy do sterowania przepływem powietrza w wyrobiskach, dlatego ma elementy umożliwiające regulację (np. otwory, drzwi wentylacyjne, zasuwy)."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z wentylacji kopalń oraz budowy wyrobisk górniczych (rozdziały o tamach i urządzeniach wentylacyjnych)
  • Materiały szkoleniowe zakładowe dotyczące organizacji przewietrzania i izolacji rejonów (instrukcje ruchowe, procedury)
  • Rysunki i schematy typowych tam w wyrobiskach wraz z opisem funkcji i elementów (drzwi, otwory, uszczelnienia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego