KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 18.
Na rysunku przedstawiono diagram stanów sterowania dwoma siłownikami. Jakie zdarzenie inicjuje sekwencję działań w kroku 3, których efektem jest cofanie tłoczysk siłowników 1A i 2 A?
Ilustracja przedstawia diagram stanów sterowania dwoma siłownikami, co jest związane z kwalifikacją zawodową technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W sterowaniu sekwencyjnym krok uruchamia się po spełnieniu warunku przejścia wskazanego na diagramie.
Skoro w kroku 3 efektem ma być cofanie tłoczysk 1A i 2A, to inicjatorem jest sygnał informujący, że wcześniejszy ruch został zakończony – w tym przypadku osiągnięcie skrajnego położenia przez siłownik 2A.

Pełne wyjaśnienie:

W diagramie stanów (lub notacji krokowej zbliżonej do GRAFCET) każdy krok reprezentuje zestaw działań/wyjść aktywnych w danym stanie, a przejście do kolejnego kroku następuje dopiero po spełnieniu warunku przejścia (zdarzenia). Pytanie dotyczy tego, jakie zdarzenie inicjuje sekwencję działań w kroku 3, których skutkiem jest cofanie tłoczysk siłowników 1A i 2A.

Poprawna odpowiedź: "Osiągnięcie skrajnego położenia siłownika 2A." Taki sygnał jest typowym warunkiem logicznym (np. z czujnika krańcowego), który potwierdza zakończenie poprzedniej fazy ruchu i "zezwala" na rozpoczęcie następnej. Jeżeli krok 3 odpowiada za cofanie obu siłowników, to naturalnym i często stosowanym wyzwalaczem jest potwierdzenie, że siłownik 2A osiągnął wymagane położenie krańcowe w kroku wcześniejszym.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w tym ujęciu:

  • "Osiągnięcie skrajnego położenia siłownika 1A." – może być warunkiem w innej części sekwencji, ale nie wynika z tego, że to właśnie ono inicjuje krok 3. W układach dwuosiowych często jedna oś jest "wiodąca" dla przejścia, a druga może być zależna lub wykonywać ruch równolegle.
  • "Załączenie zaworu 1V." – to typowo działanie/wyjście sterujące realizowane w kroku (co ma się włączyć), a nie zdarzenie potwierdzające spełnienie warunku przejścia (kiedy wolno przejść). Mylenie akcji z warunkiem przejścia jest częstą pomyłką.
  • "Załączenie zaworu 2V." – analogicznie, jest to czynność sterująca elementem wykonawczym, a nie sygnał stanu procesu. W diagramach krokowych "załączenia" należą do opisu kroku, natomiast "osiągnięcie skrajnego położenia" to typowy sygnał wejściowy inicjujący kolejny etap.

W praktyce egzaminacyjnej warto zawsze rozdzielić dwa pytania: co jest wykonywane w kroku (akcje, np. wysterowanie zaworów) oraz co uruchamia krok (warunek przejścia, zwykle sygnał z czujnika/krańcówki). To podejście minimalizuje pomyłki przy analizie sekwencji siłowników.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Diagram stanów pokazuje kolejne kroki pracy układu oraz przejścia między nimi. Każdy krok opisuje, jakie wyjścia są aktywne (np. sterowanie zaworem), a przejście wskazuje warunek (zdarzenie), po którym można przejść do następnego kroku.
Trzeba znaleźć warunek przejścia prowadzący do tego kroku. Zdarzeniem inicjującym jest zwykle sygnał wejściowy (np. krańcówka, czujnik położenia, ciśnienie) potwierdzający, że poprzedni krok został zakończony.
Położenie skrajne jest jednoznacznym potwierdzeniem zakończenia ruchu siłownika. W sekwencjach zapobiega to nakładaniu się ruchów i błędom kolejności. Dzięki temu następny krok startuje dopiero, gdy mechanika jest w oczekiwanym stanie.
Najczęściej są to oznaczenia siłowników (A) wraz z numerem porządkowym w układzie. "1A" i "2A" rozróżniają dwa różne elementy wykonawcze. W zadaniach egzaminacyjnych numer jest kluczowy, bo warunki i działania mogą dotyczyć tylko jednego z nich.
Zwykle nie. Załączenie zaworu to akcja sterująca realizowana w kroku (co układ ma zrobić), natomiast zdarzenie inicjujące to warunek przejścia (kiedy wolno rozpocząć). Wyjątkiem są rzadkie opisy, gdzie "zdarzenie" jest wewnętrzne, ale na egzaminie najczęściej chodzi o sygnał z czujnika.
Najczęściej są to krańcówki mechaniczne, czujniki indukcyjne, kontaktrony (w siłownikach z magnesem) lub inne czujniki położenia. W logice sekwencyjnej taki sygnał jest czytelny: informuje, że siłownik dojechał do końca skoku.
Warunek przejścia jest zapisany na łączu między krokami i odpowiada na pytanie "kiedy przejść dalej?". Opis działań jest przypisany do samego kroku i odpowiada na pytanie "co w tym kroku jest włączone/realizowane?". To rozróżnienie jest kluczowe na egzaminie.
W wielu układach mechanicznych bezpieczeństwo i poprawność ruchu zależą od kolejności. Dlatego przejście do następnego kroku może zależeć od jednego, krytycznego sygnału (np. położenia 2A), a drugi siłownik wykonuje ruch równolegle lub z inną zależnością czasową.
Częsty błąd to mylenie akcji (np. "załączenie zaworu") z warunkiem przejścia (np. "osiągnięcie położenia skrajnego"). Inny błąd to pomylenie oznaczeń 1A i 2A. Pomaga systematyczne śledzenie: krok → warunek → następny krok.
Ćwicz czytanie prostych sekwencji: identyfikuj, co jest działaniem w kroku (wyjścia), a co jest warunkiem przejścia (wejścia). Rozwiązuj zadania z krańcówkami i zaworami rozdzielającymi oraz rysuj własne krótkie sekwencje dla dwóch siłowników, aby utrwalić logikę.
info

Około 33% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Materiały:

  • Materiały szkolne/kwalifikacyjne z zakresu sterowania sekwencyjnego (GRAFCET/diagramy kroków) dla mechatroniki
  • Instrukcje i przykłady programów PLC realizujących sekwencje siłowników (np. SFC lub logika krokowa)
  • Podstawowe opracowania z pneumatyki siłowej: siłowniki, zawory rozdzielające, czujniki krańcowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego