KWALIFIKACJA TWO7 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 3.
Na rysunku przedstawiono ekran odbiornika systemu GPS. Z wyświetlanych informacji wynika, że
Ilustracja przedstawia ekran odbiornika systemu GPS, który jest używany w nawigacji morskiej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prawidłowy odczyt z odbiornika GPS dotyczy prędkości względem dna (SOG), podawanej standardowo w węzłach. Wskazanie "7,40" opisuje zatem prędkość statku nad dnem, a nie zapas wody pod stępką ani wartości kierunkowe, takie jak namiar (BRG) czy kąt drogi nad dnem (COG).

Pełne wyjaśnienie:

Odbiornik GPS/GNSS prezentuje kilka podstawowych wielkości nawigacyjnych, z których część odnosi się do ruchu nad dnem (czyli do rzeczywistego przemieszczania się statku po powierzchni Ziemi), a część do informacji kierunkowych.

Prędkość statku względem dna to w praktyce wartość znana jako SOG (Speed Over Ground). Jest ona wyznaczana na podstawie kolejnych pozycji satelitarnych i zwykle podawana w węzłach. Jeżeli na ekranie urządzenia pole prędkości pokazuje wartość "7,40", to wniosek brzmi: prędkość względem dna wynosi 7,40 węzła.

Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych typów danych, które również mogą pojawiać się na ekranie, ale oznaczają coś innego:

  • Wartość typu "zapas wody pod stępką" (UKC) pochodzi zwykle z echosondy lub zintegrowanych systemów; nie jest to parametr wyliczany bezpośrednio przez sam GPS i ma jednostki długości (metry), a nie prędkości.
  • "Namiar na punkt zwrotu" (BRG) jest informacją kierunkową (kąt), wyrażaną w stopniach, a nie w węzłach. Nawet jeśli GPS pokazuje stopnie, nie należy mylić ich z prędkością.
  • "Kąt drogi nad dnem" (COG) to także wielkość kątowa (stopnie), opisująca kierunek rzeczywistego ruchu nad dnem, a nie jego szybkość.

W zadaniach egzaminacyjnych najczęstsza pułapka polega na pomyleniu prędkości z kątami (COG/BRG) lub na automatycznym przypisaniu każdej liczby na ekranie do "kursu". Warto zawsze sprawdzić etykietę pola (np. SOG/COG/BRG) i jednostkę (węzły vs stopnie vs metry).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
SOG (Speed Over Ground) to prędkość wynikająca ze zmiany pozycji GNSS w czasie, czyli rzeczywista szybkość przemieszczania się statku względem dna. Zwykle podaje się ją w węzłach. SOG uwzględnia wpływ prądu, bo odnosi się do ruchu "nad dnem", a nie "w wodzie".
SOG pokazuje ruch statku względem dna i obejmuje wpływ prądu. Prędkość względem wody (często z logu) opisuje, jak statek porusza się w masie wody. Gdy działa prąd, te wartości mogą się istotnie różnić, co wpływa na planowanie dojścia i ocenę znosu.
COG (Course Over Ground) to kąt drogi nad dnem, czyli kierunek rzeczywistego przemieszczania się statku względem dna. Jest podawany w stopniach (0–360). COG to informacja kierunkowa, więc nie wolno mylić jej z prędkością (SOG), która jest w węzłach.
BRG (bearing) to kierunek do obiektu lub punktu nawigacyjnego, najczęściej wyrażony w stopniach. W trybie prowadzenia po trasie GPS może pokazywać namiar do następnego punktu zwrotu. To nie jest kurs statku ani prędkość, tylko informacja "gdzie jest punkt".
Zapas wody pod stępką (UKC) zależy od głębokości, zanurzenia i poziomu wody, więc wymaga danych hydrograficznych i pomiaru głębokości (np. echosonda) oraz informacji o zanurzeniu. GPS dostarcza głównie pozycję, czas i parametry ruchu nad dnem, a nie bezpośredni pomiar głębokości.
Najpewniejsza metoda to sprawdzenie etykiety pola (np. SOG/COG/BRG) i jednostki: prędkość jest w węzłach (czasem "kn"), a wartości kierunkowe są w stopniach (°). W zadaniach egzaminacyjnych jednostka zwykle jednoznacznie rozstrzyga.
SOG bywa mylące, gdy porównuje się je bezrefleksyjnie z prędkością z logu lub z wymaganiami manewrowymi. Silny prąd może podnieść albo obniżyć SOG bez zmiany ustawień napędu. Dlatego w ocenie manewrowości i pracy śruby warto analizować także prędkość względem wody.
Pośrednio tak: porównuje się dane "nad dnem" z GNSS (SOG/COG) z danymi "w wodzie" (prędkość i kurs z logu/żyro/kompasu). Różnice wskazują znos i dryf związany z prądem i wiatrem. Sam GNSS nie mówi "to jest prąd", ale pokazuje efekt końcowy ruchu.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie SOG z COG (bo obie wartości są obok siebie), ignorowanie jednostek (węzły vs stopnie), oraz automatyczne wybieranie odpowiedzi związanej z "kursem", bo jest bardziej znana. Pomaga nawyk: najpierw etykieta, potem jednostka, na końcu liczba.
Ćwicz na symulatorze lub w materiałach szkolnych z przykładowymi ekranami: wskazuj, gdzie jest SOG, gdzie COG i BRG, oraz tłumacz, co oznaczają. Dodatkowo rozwiązuj zadania z prądem: porównuj "nad dnem" i "w wodzie". To buduje automatyzm poprawnej interpretacji.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Prawidłowy odczyt z odbiornika GPS dotyczy prędkości względem dna (SOG), podawanej standardowo w węzłach."

Źródła:

  • The American Practical Navigator (Bowditch), rozdziały dotyczące nawigacji satelitarnej (GNSS/GPS) i definicji SOG/COG, wydanie współczesne (publikacja NGA, wersja online/PDF)
  • Admiralty Manual of Navigation, Volume 1, część dotycząca GNSS oraz interpretacji prędkości i drogi nad dnem (SOG/COG), wydanie współczesne

Materiały:

  • Podręczniki z nawigacji morskiej opisujące GNSS i interpretację SOG/COG
  • Instrukcje obsługi (manuale) używanych na statku odbiorników GPS/GNSS – ekrany nawigacyjne
  • Ćwiczenia na symulatorze mostka: odczyt i interpretacja parametrów nawigacyjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego