KWALIFIKACJA TWO7 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 2.
Na rysunku przedstawiono wycinek z ekranu odbiornika systemu GPS. Wyświetlona wartość 125° oznacza
Ilustracja przedstawia wycinek z ekranu odbiornika systemu GPS, który jest używany w nawigacji morskiej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
GPS wyznacza kierunek ruchu na podstawie zmian pozycji, czyli tor/drogę nad dnem (kierunek wektora prędkości nad dnem), a nie kurs z kompasu ani z żyro.
Dlatego wartość 125° oznacza kierunek drogi nad dnem. Droga po wodzie może się różnić przy prądzie.

Pełne wyjaśnienie:

Wskazanie w stopniach na ekranie odbiornika GPS bardzo często dotyczy kierunku ruchu nad dnem, czyli kąta drogi nad dnem (toru ruchu względem Ziemi). GPS oblicza tę wielkość z kolejnych wyznaczeń pozycji: jeżeli pozycja w czasie się zmienia, można wyznaczyć wektor przemieszczenia, a z niego kierunek (w stopniach) oraz prędkość nad dnem.

Odpowiedź "kąt drogi nad dnem" jest więc właściwa, bo opisuje kierunek wynikający z rzeczywistego przemieszczania się statku względem dna/układu odniesienia, który "widzi" GPS.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "kurs kompasowy" to kierunek osi statku mierzony kompasem magnetycznym (po uwzględnieniu ewentualnych poprawek zależnie od definicji użytej w zadaniu). To informacja z czujnika kursu, a nie z analizy kolejnych pozycji GPS. Przy prądzie kurs i droga nad dnem mogą się istotnie różnić.
  • "kurs żyrokompasowy" również jest kierunkiem osi statku, ale mierzonym żyrokompasem. To nadal nie jest to samo co kierunek ruchu nad dnem; różnice ujawniają się np. przy znosie i dryfie.
  • "kąt drogi po wodzie" odnosi się do ruchu względem masy wody (np. z logu/prędkościomierza i danych o kierunku). GPS nie mierzy ruchu względem wody, tylko względem Ziemi, więc bez dodatkowych czujników nie dostarcza bezpośrednio "drogi po wodzie".

W praktyce na wachcie porównuje się kierunek drogi nad dnem z GPS z kursem z żyro/kompasu. Różnica informuje o znosie (np. od prądu), co pomaga dobrać taki kurs sterowany, aby uzyskać wymaganą drogę nad dnem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To kierunek rzeczywistego przemieszczania się statku względem Ziemi (dna), wyznaczony z kolejnych pozycji GPS. Jest to kierunek wektora prędkości nad dnem, a nie kierunek osi statku. Przy prądzie może różnić się od kursu z kompasu/żyro.
Kurs to kierunek, w którym ustawiona jest oś statku (heading). Droga nad dnem to kierunek, w którym statek faktycznie przesuwa się po powierzchni Ziemi (COG/track). Różnica między nimi wynika m.in. z prądu, wiatru i znosu.
Odbiornik GPS sam z siebie nie mierzy pola magnetycznego ani ustawienia osi statku. Wyznacza kierunek ruchu z geometrii kolejnych pozycji. Kurs kompasowy pochodzi z kompasu magnetycznego (lub czujnika), a nie z satelitów, więc to inne źródło danych.
Tak. Kurs żyrokompasowy opisuje ustawienie osi statku, a kąt drogi nad dnem opisuje kierunek ruchu wynikowy. Jeśli działa prąd lub występuje znos, statek może być ustawiony na jeden kurs, ale przesuwać się nad dnem pod innym kątem.
Najczęściej, gdy występuje prąd morski lub prąd pływowy. Wtedy ruch względem wody (po wodzie) i ruch względem dna (nad dnem) mają inne kierunki i/lub prędkości. GPS pokaże wielkości nad dnem; do "po wodzie" potrzebne są inne dane, np. z logu.
Porównując kurs z żyro/kompasu z kierunkiem drogi nad dnem z GPS można ocenić znos. Jeśli droga "ucieka" z zaplanowanej linii, koryguje się kurs sterowany tak, aby uzyskać wymaganą drogę nad dnem. To kluczowe np. w prądach i na torach wodnych.
Najczęściej myli się kurs (heading) z kierunkiem drogi nad dnem oraz prędkość po wodzie z prędkością nad dnem. Pomaga pamiętać, że GPS bazuje na zmianie pozycji, więc "naturalnie" daje dane nad dnem. Dane "po wodzie" zwykle pochodzą z logu i czujników.
Gdy statek nie przemieszcza się, GPS nie ma stabilnego wektora ruchu, więc wskazanie kierunku drogi może być puste, niestabilne lub przypadkowe (zależnie od urządzenia i filtracji). Kierunek drogi ma sens dopiero przy dostatecznej prędkości nad dnem.
Zwykle pole jest opisane jako "COG", "Track", "Course over ground" lub podobnie. Jeśli urządzenie pokazuje kierunek wyznaczony z ruchu, będzie to droga nad dnem. Kurs z czujników bywa opisany jako "HDG/Heading" i wymaga podłączenia kompasu/żyro lub ich interfejsu.
Ćwicz rozróżnianie: kurs (oś statku) vs droga nad dnem (tor ruchu) oraz nad dnem vs po wodzie. Rozwiązuj zadania z prądem: wektor prędkości po wodzie + wektor prądu = prędkość nad dnem. Warto też przejrzeć typowe ekrany GPS/ECDIS i nazwy pól.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że droga po wodzie może się różnić przy prądzie.

Źródła:

  • U.S. Coast Guard Navigation Center (NAVCEN) – GPS Definitions/Glossary (COG/Track over Ground) – https://www.navcen.uscg.gov/ (sekcja GPS/Definitions) – dostęp 2026-02-27
  • NOAA – ogólne materiały edukacyjne o GPS i wyznaczaniu pozycji/ruchu – https://oceanservice.noaa.gov/ (dział edukacyjny o nawigacji/GPS) – dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki nawigacji morskiej omawiające kurs, drogę, znos i wpływ prądu
  • Instrukcje obsługi odbiorników GPS/ECDIS dotyczące pól COG/track i SOG
  • Materiały szkoleniowe z wachty nawigacyjnej: ćwiczenia porównania COG z kursem z żyro

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego