KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 26.
Na rysunku przedstawiono nakrętkę
Ilustracja przedstawia techniczny rysunek nakrętki koronowej, co jest zgodne z kontekstem egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nakrętka koronowa ma charakterystyczne nacięcia ("koronę") na górnej krawędzi, które umożliwiają zabezpieczenie połączenia np. zawleczką po zgraniu nacięć z otworem w śrubie/osi. Nakrętka rzymska służy do napinania, skrzydełkowa ma skrzydełka do dokręcania ręką, a "otworowa" nie jest typowym określeniem tej formy.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie nakrętki na rysunku opiera się na cechach zewnętrznych, a nie na samym fakcie istnienia gwintu. W przypadku nakrętki koronowej elementem kluczowym są nacięcia w górnej części, tworzące kształt przypominający koronę. Taka geometria ma praktyczne znaczenie: po dokręceniu nakrętki można ustawić jedno z nacięć w osi z otworem w śrubie lub osi i zastosować zawleczkę, co stanowi popularną metodę zabezpieczenia przed samoodkręceniem.

Odpowiedź "koronową" jest więc właściwa, jeżeli na rysunku widać właśnie te nacięcia/zęby na obwodzie górnej krawędzi nakrętki.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują:

  • "rzymską" – w praktyce określenie to odnosi się do śruby rzymskiej (napinacza) używanej do regulacji naciągu (np. lin, cięgien). Ma ona zupełnie inną budowę niż typowa nakrętka sześciokątna z nacięciami.
  • "skrzydełkową" – nakrętka skrzydełkowa ma dwa wyraźne "skrzydełka", aby umożliwić dokręcanie i odkręcanie ręką bez narzędzi. Brak skrzydełek na rysunku wyklucza tę odpowiedź.
  • "otworową" – taka nazwa bywa myląca: sama obecność otworu w sąsiednim elemencie lub możliwość współpracy z zawleczką nie oznacza jeszcze "nakrętki otworowej". Dla nakrętki koronowej cechą rozstrzygającą są nacięcia korony, a nie losowe otwory w innych częściach złącza.

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach "rozpoznaj element" najpierw szukaj cech unikatowych (nacięcia korony, skrzydełka, kołnierz, wkładka samohamowna). To zwykle szybsze i pewniejsze niż analizowanie wszystkich wymiarów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nakrętka koronowa to nakrętka z nacięciami na górnej krawędzi (tzw. "koroną"). Nacięcia umożliwiają mechaniczne zabezpieczenie połączenia, np. przez przełożenie zawleczki po zgraniu nacięć z otworem w śrubie/osi.
Najważniejszy znak rozpoznawczy to nacięcia w górnej części nakrętki, rozmieszczone na obwodzie. Na rysunku zwykle widać je jako wycięcia w "kołnierzu" górnym, odróżniające ją od zwykłej nakrętki sześciokątnej.
Stosuje się ją, gdy trzeba ograniczyć ryzyko samoodkręcenia połączenia wskutek drgań. Dzięki nacięciom można użyć zawleczki (lub innego zabezpieczenia), co daje proste i czytelne zabezpieczenie w eksploatacji oraz podczas kontroli serwisowej.
Najczęściej spotkasz zabezpieczenie zawleczką, która przechodzi przez otwór w śrubie/osi i opiera się o nacięcie nakrętki. To rozwiązanie jest popularne w mechanice, bo jest tanie, szybkie w montażu i łatwe do sprawdzenia wzrokowo.
Nakrętka koronowa służy głównie do montażu z zabezpieczeniem przed odkręceniem (nacięcia pod zawleczkę). Nakrętka skrzydełkowa ma "skrzydełka" do dokręcania ręką bez klucza i nie ma typowej "korony" z nacięciami.
W praktyce warsztatowej i w opisach technicznych częściej spotyka się pojęcie śruby rzymskiej (napinacza), a nie "nakrętki rzymskiej". Jeśli w odpowiedziach występuje "rzymska", zwykle jest to dystraktor mający skłonić do pomyłki.
Gdy konstrukcja nie przewiduje możliwości użycia zabezpieczenia (np. brak otworu w śrubie/osi) albo gdy potrzebne jest inne rozwiązanie samohamowne. Wtedy rozważa się inne typy zabezpieczeń, dobrane do drgań, temperatury i wymagań serwisowych.
Najczęściej myli się nacięcia "korony" z innymi detalami rysunku lub wybiera odpowiedź po skojarzeniu nazwy, zamiast po analizie cech. Pomaga nawyk: najpierw szukaj elementów unikatowych (skrzydełka, nacięcia, kołnierz), dopiero potem detali drugorzędnych.
Spotyka się je w węzłach narażonych na drgania i wymagających pewnego zabezpieczenia, np. w mechanizmach z osiami, sworzniami lub połączeniach regulowanych. Są też stosowane tam, gdzie kontrola wzrokowa zabezpieczenia ma duże znaczenie serwisowe.
Ucz się "po cechach": do każdego typu nakrętki/śruby przypisz 1–2 cechy rozpoznawcze i typowe zastosowanie. Trenuj na rysunkach i zdjęciach: zatrzymaj obraz na 5 sekund i nazwij element. Potem sprawdź, co Cię zmyliło.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Nakrętka koronowa ma charakterystyczne nacięcia ("koronę") na górnej krawędzi, które umożliwiają zabezpieczenie połączenia np. zawleczką po zgraniu nacięć z otworem w śrubie/osi."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Nakrętka koronowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Nakr%C4%99tka_koronowa (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Nakrętka skrzydełkowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Nakr%C4%99tka_skrzyde%C5%82kowa (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Śruba rzymska" – https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Aruba_rzymska (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki z działu: elementy maszyn (połączenia gwintowe, zabezpieczenia)
  • Katalogi/strony producentów elementów złącznych (opis typów nakrętek i zastosowań)
  • Ćwiczenia z rozpoznawania elementów złącznych na rysunkach technicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego