KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 4.
Na rysunku przedstawiono palnik Bunsena. Którym numerem oznaczono element do regulowania dopływu powietrza?
Ilustracja przedstawia palnik Bunsena, który jest używany w laboratoriach chemicznych do podgrzewania substancji.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Regulacja dopływu powietrza w palniku Bunsena odbywa się przez element z otworami powietrznymi (tuleję/pierścień regulacyjny) przy dolnej części palnika. To nim zmienia się ilość zasysanego powietrza i charakter płomienia (żółty kopcący vs niebieski). Na rysunku odpowiada temu oznaczenie "2".

Pełne wyjaśnienie:

W palniku Bunsena dopływ powietrza reguluje się elementem znajdującym się przy wlotach powietrza w dolnej części palnika (najczęściej jest to pierścień/tuleja regulacyjna, która zasłania lub odsłania otwory). Zmiana stopnia otwarcia tych otworów wpływa na to, ile powietrza miesza się z gazem jeszcze przed spalaniem.

Dlaczego to ważne w pracy technika analityka?

  • Przy większym dopływie powietrza mieszanina spala się bardziej całkowicie, a płomień jest zwykle niebieski, gorętszy i "czystszy" (mniejsze ryzyko osmalania szkła).
  • Przy mniejszym dopływie powietrza spalanie jest mniej doskonałe, płomień może być bardziej żółty i kopcący, co sprzyja osadzaniu sadzy na naczyniach.

Odpowiedź "2" jest poprawna, ponieważ na rysunku wskazuje element służący do regulowania dopływu powietrza (otwieranie/zamykanie wlotów).

Pozostałe numery (1, 3, 4) odnoszą się do innych części palnika pokazanych na rysunku, które pełnią inne funkcje niż zmiana ilości zasysanego powietrza. Typowym błędem jest pomylenie regulacji powietrza z regulacją gazu (która często odbywa się zaworem/kurkiem w instalacji lub innym elementem dopływu), albo wybór elementu znajdującego się wyżej, bliżej płomienia.

Wskazówka egzaminacyjna: na schematach szukaj elementu przy otworach wlotowych powietrza – jeżeli widać "okienka"/otwory, to zwykle właśnie tam znajduje się regulacja powietrza.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Palnik Bunsena to gazowy palnik laboratoryjny do ogrzewania naczyń i próbek. Umożliwia uzyskanie płomienia o różnym charakterze przez mieszanie gazu z powietrzem. Stosuje się go m.in. do podgrzewania roztworów, prażenia i prostych czynności przygotowawczych.
Regulacja powietrza polega na odsłanianiu lub zasłanianiu otworów wlotowych powietrza (zwykle pierścieniem/tuleją). Im bardziej otwarte otwory, tym więcej powietrza miesza się z gazem przed spalaniem, a płomień staje się bardziej niebieski i "czystszy".
Żółty, kopcący płomień najczęściej oznacza zbyt mały dopływ powietrza, czyli gorsze mieszanie gazu z tlenem. Skutkiem jest mniej całkowite spalanie i powstawanie cząstek sadzy, które świecą na żółto i mogą osadzać się na szkle laboratoryjnym.
Niebieski płomień uzyskasz przez zwiększenie dopływu powietrza (otwarcie otworów powietrznych). Taki płomień zwykle świadczy o lepszym spalaniu i jest preferowany do ogrzewania, bo mniej brudzi naczynia. Zawsze reguluj powietrze ostrożnie i obserwuj stabilność płomienia.
Najczęściej myli się miejsce regulacji powietrza z elementami dopływu gazu lub częściami znajdującymi się wyżej (rura palnika). W zadaniach z numerami na rysunku warto szukać otworów wlotowych powietrza i sprawdzić, który element je zasłania/odsłania.
Palnik Bunsena wybiera się, gdy potrzebne jest punktowe, szybkie ogrzanie (np. wyżarzanie, ogrzewanie małych elementów, praca z probówką w uchwycie). Płyta grzewcza lepiej sprawdza się przy ogrzewaniu dłuższym i bardziej równomiernym, zwłaszcza z naczyniami o większej powierzchni.
Dopływ powietrza silnie wpływa na charakter spalania i "czystość" płomienia, ale ilość wydzielanego ciepła zależy też od dopływu gazu oraz warunków pracy. W praktyce dobiera się zarówno ustawienie powietrza, jak i intensywność płomienia, dbając o stabilność i bezpieczeństwo.
Podstawowe zasady to: usuń materiały palne z otoczenia, zwiąż włosy i zabezpiecz odzież, sprawdź szczelność i stabilność ustawienia, zapalaj palnik zgodnie z instrukcją pracowni, nie zostawiaj płomienia bez nadzoru, a po pracy zakręć dopływ gazu i poczekaj aż elementy ostygną.
Regulacja dopływu powietrza znajduje się w dolnej części palnika, przy otworach wlotowych powietrza. Zwykle jest to pierścień/tuleja, którą obraca się lub przesuwa, aby częściowo zakryć albo odsłonić otwory. To kluczowa wskazówka przy zadaniach "na rysunku".
Najlepiej uczyć się po schematach i zdjęciach: nazwij elementy, opisz ich funkcje i przećwicz rozpoznawanie bez podpisów. Skup się na częściach "funkcyjnych" (regulacje, wloty, zabezpieczenia). Pomaga też praktyka w pracowni: ustawianie płomienia i obserwacja zmian.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że regulacja dopływu powietrza w palniku Bunsena odbywa się przez element z otworami powietrznymi (tuleję/pierścień regulacyjny) przy dolnej części palnika.

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Palnik Bunsena" – opis budowy i regulacji dopływu powietrza, https://pl.wikipedia.org/wiki/Palnik_Bunsena (dostęp: 2026-03-02)
  • Encyclopaedia Britannica, "Bunsen burner" – zasada działania i mieszanie gazu z powietrzem, https://www.britannica.com/technology/Bunsen-burner (dostęp: 2026-03-02)
  • Chemistry LibreTexts, "The Bunsen Burner" (laboratory burner; air hole/collar control), https://chem.libretexts.org/ (strona tematyczna dot. Bunsen burner; dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Instrukcje BHP i instrukcje stanowiskowe dotyczące pracy z palnikiem gazowym w laboratorium
  • Rozdziały z podręczników szkolnych opisujące spalanie i płomień w laboratorium
  • Materiały dydaktyczne (schematy) budowy palnika Bunsena i opis funkcji jego elementów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego