KWALIFIKACJA CES2 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 33.
Na rysunku przedstawiono piec do
Ilustracja przedstawia piec przemysłowy, prawdopodobnie używany do odprężania wyrobów szklanych, co jest zgodne z kontekstem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Piec do odprężania (wyżarzania) służy do kontrolowanego nagrzewania i chłodzenia wyrobów po formowaniu, aby zmniejszyć naprężenia wewnętrzne i ryzyko pęknięć. Nie jest to piec do wytopu (topienie wsadu), hartowania (gwałtowne chłodzenie) ani suszenia.

Pełne wyjaśnienie:

W produkcji szkła po uformowaniu wyrobu (np. po prasowaniu, dmuchaniu lub cięciu i obróbce na gorąco) w materiale mogą pozostać naprężenia wewnętrzne. Powstają one głównie wtedy, gdy różne części wyrobu stygną w różnym tempie. Takie naprężenia zwiększają ryzyko pęknięć w transporcie, podczas dalszej obróbki oraz w eksploatacji.

Dlatego stosuje się piec do odprężania wyrobów szklanych (często jako urządzenie z podziałem na strefy temperatury), którego zadaniem jest doprowadzenie wyrobu do odpowiedniego zakresu temperatury i następnie kontrolowane chłodzenie w czasie pozwalającym na wyrównanie temperatur w przekroju. Efektem jest ograniczenie naprężeń i poprawa stabilności wyrobu.

Odpowiedź "hartowania szkła" nie pasuje, ponieważ hartowanie polega na uzyskaniu w warstwie zewnętrznej korzystnych naprężeń (zwykle przez intensywne chłodzenie), a proces i urządzenia są inne (w tym układy szybkiego chłodzenia). "suszenia wyrobów szklanych" dotyczy usuwania wilgoci lub rozpuszczalników (np. po myciu, nadruku, powlekaniu), a nie redukcji naprężeń materiału. Z kolei "wytopu szkła" odnosi się do topienia wsadu i rafinacji masy szklanej w piecu wannowym lub tygielkowym, czyli do zupełnie innego etapu niż obróbka gotowych wyrobów.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy rozpoznania pieca z rysunku, szukaj cech sugerujących obróbkę gotowego wyrobu (transport, strefy grzania/chłodzenia, brak obszaru topienia wsadu). W przypadku wytopu zwykle występuje przestrzeń związana z topieniem wsadu i utrzymaniem dużej masy ciekłego szkła, a przy hartowaniu – elementy intensywnego chłodzenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odprężanie (często nazywane też wyżarzaniem odprężającym) to obróbka cieplna gotowych wyrobów szklanych, która ma zmniejszyć naprężenia wewnętrzne powstałe po formowaniu. Realizuje się je przez odpowiedni przebieg temperatury i kontrolowane chłodzenie.
Po formowaniu różne części wyrobu stygną w innym tempie, co powoduje naprężenia. Jeśli pozostaną, wyrób może pękać przy uderzeniu, zmianie temperatury lub nawet samoistnie. Odprężanie wyrównuje temperaturę w przekroju i obniża poziom tych naprężeń.
Odprężanie ma usunąć nadmierne naprężenia i zwiększyć stabilność wyrobu przez łagodne chłodzenie. Hartowanie ma wytworzyć korzystny stan naprężeń (zwykle ściskających na powierzchni) dzięki szybkiemu chłodzeniu. To różne cele i różne urządzenia.
Najczęstsze skutki to pęknięcia podczas transportu i magazynowania, większa wrażliwość na szok termiczny oraz reklamacje jakościowe. W praktyce operator może zauważyć wzrost odrzutów i problemy przy dalszych operacjach, np. cięciu, szlifowaniu lub montażu elementów.
Zwykle jest to urządzenie do obróbki gotowych wyrobów, często z transportem ciągłym i strefami temperatury (podgrzewanie/wygrzewanie/chłodzenie). Nie ma cech typowych dla wytopu wsadu. Kluczowe jest skojarzenie: funkcja pieca = redukcja naprężeń przez kontrolowane chłodzenie.
Nie w typowym znaczeniu procesu. Piec do wytopu służy do topienia wsadu i utrzymywania ciekłej masy szklanej, a piec do odprężania pracuje na gotowych wyrobach i prowadzi kontrolowane chłodzenie. To inne etapy technologiczne i inne wymagania konstrukcyjne oraz temperaturowe.
Najczęściej po uformowaniu wyrobu i wstępnym schłodzeniu do etapu bezpiecznego transportu na przenośniku. Odprężanie jest wtedy "domknięciem" obróbki cieplnej, zanim wyrób trafi do kontroli jakości, pakowania lub dalszej obróbki (np. zdobienia, obróbki krawędzi).
Częsty błąd to wybór "wytopu szkła" tylko dlatego, że w pytaniu występuje słowo "piec". Inny błąd to mylenie odprężania z hartowaniem (obie operacje są cieplne). Warto zawsze łączyć nazwę pieca z celem procesu: usuwanie naprężeń vs zwiększanie wytrzymałości.
Suszenie może wykorzystywać podgrzewanie, ale jego celem jest usunięcie wilgoci lub rozpuszczalników z powierzchni, np. po myciu lub nanoszeniu powłok. Odprężanie dotyczy wnętrza materiału i naprężeń. Na egzaminie te pojęcia rozróżnia się po celu, nie po tym, że "jest ciepło".
Ucz się "mapy procesu": wytop → formowanie → odprężanie → kontrola → dalsza obróbka. Dla każdego urządzenia zapamiętaj: co obrabia (wsad, masa szklana, gotowy wyrób) oraz jaki ma cel (topienie, kształtowanie, redukcja naprężeń, wzmacnianie, suszenie).
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Piec do odprężania (wyżarzania) służy do kontrolowanego nagrzewania i chłodzenia wyrobów po formowaniu, aby zmniejszyć naprężenia wewnętrzne i ryzyko pęknięć."

Źródła:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (podręczniki technologii szkła, DTR/ instrukcje producentów pieców odprężających).

Materiały:

  • Skrypty i podręczniki z technologii szkła (rozdziały o obróbce cieplnej i naprężeniach)
  • Instrukcje producentów pieców odprężających i hartowniczych (opisy stref i przebiegu temperatury)
  • Materiały dydaktyczne szkół branżowych/techników dotyczące maszyn i urządzeń w przemyśle szklarskim

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego