KWALIFIKACJA BUD2 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 19.
Na rysunku przedstawiono połączenie
Ilustracja przedstawia połączenie elementów drewnianych, które jest typowe dla konstrukcji ciesielskich.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Połączenie "jętki z krokwią" rozpoznaje się po tym, że jętka jest elementem poziomym (ściągiem/usztywnieniem) łączącym parę krokwi w górnej części wiązara. Płatew jest elementem podłużnym podpierającym krokwie, a kleszcze to para desek/elementów obejmujących inne części więźby.

Pełne wyjaśnienie:

W więźbie dachowej poprawne rozpoznanie połączeń opiera się na funkcji elementu oraz na tym, jak przebiega węzeł na rysunku (kierunek elementów, miejsce styku, sposób ich wzajemnego podparcia).

Jętka to element poprzeczny (najczęściej poziomy lub lekko nachylony) łączący dwie przeciwległe krokwie w obrębie jednego wiązara. Jej zadaniem jest ograniczenie rozchodzenia się krokwi i usztywnienie układu. Dlatego na rysunku połączenie jętki z krokwią będzie widoczne jako węzeł, w którym element poprzeczny dochodzi do krokwi i jest z nią spięty (np. na nakładkę, zacios, łączniki).

Odpowiedź "jętki z krokwią" jest właściwa, gdy na rysunku widać, że element poprzeczny łączy się bezpośrednio z krokwią, a nie pełni roli podłużnego podparcia kilku krokwi.

  • "jętki z płatwią" jest niepoprawne, gdyż płatew to element podłużny (biegnący wzdłuż połaci), na którym mogą opierać się krokwie. Jętka typowo pracuje w obrębie jednego wiązara i łączy krokwie, a nie płatew.
  • "krokwi z płatwią" dotyczy innego typu węzła: krokiew jest wtedy podparta na płatwi (np. płatwi pośredniej lub kalenicowej). Na rysunku taki węzeł ma inną geometrię: płatew biegnie wzdłuż dachu, a krokwie "siadają" na niej w wielu miejscach.
  • "krokwi z kleszczem" również opisuje inny element. Kleszcze to zwykle para elementów obejmujących (ściskających) inny element konstrukcji, często współpracujących ze słupem lub płatwią w układach płatwiowo-kleszczowych. Jeżeli na rysunku nie widać charakterystycznej pary "obejmujących" desek/elementów, nie jest to kleszcz.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw nazwij elementy po ich roli: krokiew = element skośny połaci, jętka = poprzeczny ściąg między krokwiami, płatew = podłużna belka podpierająca krokwie, kleszcze = elementy zaciskające/obejmujące. Dopiero potem wybierz opis połączenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jętka to element poprzeczny (zwykle poziomy) łączący parę krokwi w obrębie jednego wiązara. Jej rolą jest usztywnienie konstrukcji i ograniczenie rozchodzenia się krokwi pod obciążeniem. Najczęściej występuje w górnej części wiązara krokwiowego.
Krokiew to skośny element nośny połaci dachowej, na którym opiera się poszycie (np. łaty i pokrycie). Krokwie przenoszą obciążenia z dachu na podporę (np. murłatę, płatew, kalenicę) i są podstawowym elementem więźby krokwiowej.
Płatew to belka biegnąca wzdłuż dachu (równolegle do kalenicy), stanowiąca podparcie dla krokwi. Występuje m.in. jako płatew kalenicowa lub pośrednia. Rozpoznasz ją po kierunku: jest podłużna, a nie poprzeczna jak jętka.
Kleszcze to zwykle para równoległych elementów drewnianych skręconych/zbitych po obu stronach innego elementu (np. słupa lub płatwi). Ich zadaniem jest usztywnienie układu i "ściągnięcie" konstrukcji. Na rysunku często widać je jako dwa elementy obejmujące.
Najprościej po kierunku i roli: jętka jest poprzeczna w obrębie jednego wiązara i łączy dwie krokwie, a płatew jest podłużna i podpiera wiele krokwi na długości dachu. Jeśli element "ciągnie się" wzdłuż połaci, to częściej płatew niż jętka.
To połączenie wpływa na sztywność wiązara i pracę krokwi pod obciążeniem (śnieg, wiatr, ciężar pokrycia). Błędne wykonanie lub pomylenie elementów może powodować większe ugięcia i rozchodzenie się krokwi. Dlatego trzeba umieć je rozpoznać i poprawnie wykonać.
Najczęstsze błędy to mylenie elementów o podobnej funkcji (jętka/kleszcze) oraz mylenie kierunku elementów (podłużny vs poprzeczny). Uczniowie często patrzą tylko na "położenie" na rysunku, zamiast sprawdzić, czy element łączy parę krokwi czy podpiera wiele krokwi.
Najczęściej jętka jest pozioma, ale w praktyce może być też lekko podniesiona lub wprowadzona jako element w innym układzie konstrukcyjnym. Kluczowa jest jej rola: ma łączyć krokwie w jednym wiązarze i usztywniać układ. Sam kąt nie może być jedynym kryterium.
Płatwie są charakterystyczne dla układów płatwiowo-kleszczowych, gdzie krokwie mają pośrednie podparcie na belkach podłużnych. Jętki są typowe dla układów krokwiowo-jętkowych. W praktyce dobór zależy od rozpiętości, geometrii dachu i przyjętego rozwiązania konstrukcyjnego.
Ćwicz na rysunkach: najpierw nazwij elementy (krokiew, jętka, płatew, kleszcze), potem wskaż węzeł i określ, które dwa elementy są łączone. Pomaga też nauka "po funkcji": co podpiera, co łączy parę krokwi, a co biegnie podłużnie wzdłuż dachu.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Połączenie "jętki z krokwią" rozpoznaje się po tym, że jętka jest elementem poziomym (ściągiem/usztywnieniem) łączącym parę krokwi w górnej części wiązara."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z ciesielstwa dotyczące więźb dachowych i złączy ciesielskich
  • Atlasy/rysunki typowych więźb dachowych (układy krokwiowe i płatwiowe)
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego budowlanego (oznaczenia, przekroje, węzły)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego