KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 7.
Na rysunku przedstawiono połączenie gwintowe składające się z
Ilustracja przedstawia połączenie gwintowe, które składa się z dwustronnej śruby oraz dwóch nakrętek.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Połączenie ze "śrubą dwustronną" (szpilką) nie ma łba, a gwint występuje na obu końcach trzpienia.
Jeśli na rysunku widać dwie nakrętki dokręcane z obu stron, zestaw tworzą: szpilka oraz dwie nakrętki. Warianty ze śrubą z łbem sześciokątnym odpadają, gdy łba nie widać.

Pełne wyjaśnienie:

Połączenie gwintowe można rozpoznać po kształcie elementu gwintowanego oraz liczbie i położeniu nakrętek. Śruba z łbem sześciokątnym ma wyraźny łeb (sześciokątną główkę) służący do dokręcania kluczem. Z kolei śruba dwustronna (szpilka) jest trzpieniem bez łba, zwykle z gwintem na obu końcach, przeznaczonym do skręcania nakrętkami.

Poprawna odpowiedź "śruby dwustronnej i dwóch nakrętek" pasuje do sytuacji, gdy na rysunku widać trzpień bez łba oraz dwie nakrętki (np. po jednej z każdej strony łączonych elementów albo jako nakrętka robocza i kontrująca). Taki układ jest typowy tam, gdzie zależy na łatwym demontażu lub ochronie gwintu w korpusie elementu, w który wkręca się szpilkę.

  • Odpowiedź "śruby z łbem sześciokątnym i nakrętki" jest błędna, jeśli na rysunku nie występuje łeb śruby.
  • Odpowiedź "śruby dwustronnej i nakrętki" jest błędna, gdy widać dwie nakrętki (pominięcie jednego elementu to częsty błąd nieuwagi).
  • Odpowiedź "śruby z łbem sześciokątnym i dwóch nakrętek" łączy dwa problemy: wymaga obecności łba oraz potwierdzenia dwóch nakrętek; jeśli łba brak, wariant jest niezgodny z rysunkiem.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw sprawdź, czy element gwintowany ma łeb. Jeśli nie, a widać gwintowane końce trzpienia i nakrętki, najczęściej chodzi o szpilkę. Następnie policz nakrętki – to zwykle przesądza o poprawnej odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Śruba dwustronna (szpilka) to trzpień bez łba, zwykle z gwintem na obu końcach. Jeden koniec może być wkręcony w element (np. korpus), a na drugim dokręca się nakrętkę. Stosuje się ją m.in. dla łatwiejszego montażu i ochrony gwintu w części.
Najprościej po obecności łba. Śruba z łbem sześciokątnym ma widoczną główkę (sześciokąt). Szpilka nie ma łba – widać tylko trzpień i gwinty. Jeśli rysunek pokazuje nakrętki dokręcane na końcach trzpienia, to zwykle jest to szpilka.
Dwie nakrętki mogą służyć do kontracji (zabezpieczenia przed samoczynnym odkręceniem) albo do realizacji określonego docisku i ustawienia. W praktyce jedna nakrętka pracuje jako główna, a druga blokuje jej położenie przez dociśnięcie.
Najczęściej: szpilka (śruba dwustronna) + nakrętka (lub dwie nakrętki) oraz często podkładka/podkładki. Dokładny zestaw zależy od rysunku i funkcji: czy potrzebna jest kontracja, rozkład nacisku lub ochrona powierzchni łączonych części.
Tak, w praktyce może, np. gdy stosuje się nakrętkę kontrującą. Jednak w rozpoznawaniu na rysunku kluczowe jest to, czy widać łeb śruby. Jeśli łba nie ma, a jest trzpień z gwintem i nakrętki, interpretacja jako śruba z łbem sześciokątnym jest nieuzasadniona.
Szpilki wybiera się m.in. przy częstym demontażu, ograniczonym dostępie do miejsca montażu, konieczności dokładnego pozycjonowania lub gdy chce się chronić gwint w korpusie elementu (żeby nie zużywał się od wielokrotnego wkręcania śruby).
Najczęstsze to: nieuwzględnienie liczby nakrętek, automatyczne założenie, że "każda śruba ma łeb", oraz pomylenie szpilki z innym trzpieniem. Pomaga nawyk: sprawdź łeb, sprawdź gwinty na końcach, policz nakrętki i oceń, z której strony są dokręcane.
Brak łba zwykle sugeruje, że elementem gwintowanym jest szpilka (śruba dwustronna) lub inny trzpień. W typowych zadaniach egzaminacyjnych, jeśli widać nakrętki dokręcane na końcach trzpienia, najbardziej prawdopodobną identyfikacją jest szpilka.
Zalety to m.in. łatwiejszy montaż w ciasnych przestrzeniach, możliwość wielokrotnego demontażu bez niszczenia gwintu w korpusie, oraz dobre pozycjonowanie łączonych części. Dodatkowo zastosowanie dwóch nakrętek pozwala uzyskać kontrację bez specjalnych elementów zabezpieczających.
Trzymaj się schematu: (1) rozpoznaj typ elementu gwintowanego (czy jest łeb), (2) sprawdź liczbę nakrętek i ich położenie, (3) dopasuj odpowiedź, która opisuje dokładnie widoczne elementy. Nie dopowiadaj elementów, których rysunek nie pokazuje.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Połączenie ze "śrubą dwustronną" (szpilką) nie ma łba, a gwint występuje na obu końcach trzpienia.Jeśli na rysunku widać dwie nakrętki dokręcane z obu stron, zestaw tworzą: szpilka oraz dwie nakrętki."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Śruba dwustronna" (hasło) https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Aruba_dwustronna - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL), "Śruba" (hasło) https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Aruba - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL), "Nakrętka (technika)" (hasło) https://pl.wikipedia.org/wiki/Nakr%C4%99tka_(technika) - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw konstrukcji maszyn (rozdziały o połączeniach gwintowych)
  • Materiały z rysunku technicznego maszynowego (oznaczenia śrub, nakrętek i szpilek)
  • Katalogi producentów elementów złącznych (część opisowa: typy śrub i szpilek)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego