KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 24.
Na rysunku przedstawiono pomiar
Ilustracja przedstawia kadłub silnika, który jest obiektem pomiaru płaskości.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "płaskości kadłuba."
Układ pomiarowy z czujnikiem (typowo zegarowym) prowadzonym po powierzchni pozwala ocenić odchyłki tej powierzchni względem płaszczyzny odniesienia. Nie jest to pomiar wymiaru (długości/wysokości) ani kontrola położenia śrub, tylko kontrola cechy kształtu – płaskości.

Pełne wyjaśnienie:

Odpowiedź "płaskości kadłuba." jest właściwa, ponieważ pomiar płaskości polega na sprawdzeniu, jak bardzo badana powierzchnia "odstaje" od idealnej płaszczyzny. W praktyce warsztatowej wykonuje się to często czujnikiem zegarowym zamocowanym na statywie/podstawie magnetycznej, a końcówkę czujnika prowadzi się po kontrolowanej powierzchni. Zmienność wskazań czujnika oznacza lokalne nierówności, odkształcenia lub skręcenie powierzchni.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "wzajemnego położenia śrub." – kontrola położenia (np. rozstawu, współosiowości lub pozycjonowania) dotyczy relacji między elementami. Wymagałaby odniesienia do osi/otworów lub baz, a nie typowego "skanowania" powierzchni kadłuba czujnikiem po płaszczyźnie.
  • "wysokości śrub mocujących." – wysokość śruby to cecha wymiarowa i zwykle mierzy się ją przyrządami do pomiaru długości/wysokości (np. suwmiarką, wysokościomierzem). Sam układ do kontroli płaskości może wykorzystywać czujnik, ale wtedy mierzona jest odchyłka powierzchni, nie "wysokość śrub" jako wymiar.
  • "długości kadłuba." – długość elementu to wymiar liniowy. Do tego służą przyrządy długościowe (miarka, suwmiarka, mikrometr w odpowiednim zakresie), a nie układ typowy dla oceny odchyłek kształtu na powierzchni.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widać czujnik prowadzony po powierzchni i porównanie wskazań w różnych punktach, najczęściej chodzi o kontrolę geometryczną (płaskość, bicie, równoległość), a nie o pojedynczy wymiar. Najpierw zidentyfikuj, czy mierzona jest odchyłka (zmiana wskazań), czy wymiar (jedna wartość długości/wysokości).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Płaskość to cecha geometryczna powierzchni określająca, jak bardzo odbiega ona od idealnej płaszczyzny. W praktyce ocenia się ją przez porównanie wskazań w wielu punktach powierzchni (odchyłki), a nie przez pomiar jednego wymiaru długości czy wysokości.
Zwykle widać czujnik (najczęściej zegarowy) oparty o badaną powierzchnię i przemieszczany po niej, a element spoczywa na bazie/odniesieniu. Zmienność wskazań czujnika oznacza nierówności powierzchni, co wskazuje na kontrolę płaskości.
Czujnik zegarowy mierzy małe przemieszczenia końcówki pomiarowej, więc świetnie pokazuje różnice między punktami na powierzchni. To pozwala ocenić odchyłkę od płaszczyzny odniesienia podczas przesuwania czujnika po badanej powierzchni.
Nie. Długość jest wymiarem liniowym mierzonym w jednym kierunku (np. suwmiarką). Płaskość jest odchyłką kształtu całej powierzchni i ocenia się ją przez sprawdzenie wielu punktów oraz różnic wskazań, a nie przez pojedynczy odczyt.
Najczęściej stosuje się czujnik zegarowy na statywie/podstawie magnetycznej, liniał kontrolny oraz płytę traserską lub inną stabilną powierzchnię odniesienia. Dobór zależy od wymaganej dokładności i wielkości elementu.
Gdy podejrzewa się odkształcenie po przegrzaniu, niewłaściwym montażu lub gdy występują nieszczelności na przylgni. Kontrola płaskości jest też typowa po obróbce (np. planowaniu) i przed montażem uszczelnienia.
Bo śruby są łatwo "widocznym" elementem na rysunku i przyciągają uwagę. Wiele pomiarów dotyczy jednak powierzchni bazowych i odchyłek kształtu. Warto analizować, do czego faktycznie dotyka końcówka czujnika i po czym jest prowadzona.
Typowe błędy to: niestabilne zamocowanie statywu, brud lub zadzior na powierzchni, zbyt duży nacisk końcówki, brak właściwej bazy odniesienia oraz odczyt tylko w jednym miejscu. Płaskość wymaga porównania wielu punktów.
W pomiarze wysokości dąży się do uzyskania jednej wartości wymiaru w odniesieniu do bazy. W pomiarze płaskości ważniejsza jest różnica wskazań w różnych punktach tej samej powierzchni (odchyłka). Układ z "przesuwaniem" czujnika zwykle sugeruje kontrolę odchyłek.
Tak, bo kluczową informacją jest sposób ustawienia przyrządu i miejsce kontaktu końcówki pomiarowej. Bez rysunku nie da się pewnie rozpoznać, czy chodzi o wymiar (długość/wysokość), czy o cechę geometryczną (np. płaskość). Z ilustracją pytanie staje się jednoznaczne.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że poprawna jest odpowiedź "płaskości kadłuba."Układ pomiarowy z czujnikiem (typowo zegarowym) prowadzonym po powierzchni pozwala ocenić odchyłki tej powierzchni względem płaszczyzny odniesienia.

Źródła:

  • ISO 1101:2017, Geometrical product specifications (GPS) — Geometrical tolerancing — Tolerances of form, orientation, location and run-out (definicje i tolerancje kształtu, w tym płaskość)
  • NPL (National Physical Laboratory), "Engineering Metrology" (materiały edukacyjne o metrologii i pomiarach odchyłek kształtu), https://www.npl.co.uk/resources (dostęp 2026-03-01)
  • Mitutoyo, "Metrology Handbook" (opis czujników zegarowych i zastosowań w kontroli odchyłek), https://www.mitutoyo.com (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik metrologii warsztatowej (czujniki, płyty traserskie, liniały)
  • Instrukcje serwisowe producentów dotyczące kontroli odkształceń powierzchni przylgni
  • Materiały dydaktyczne z tolerancji i kontroli geometrycznej (płaskość, równoległość, prostopadłość)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego