W geodezji niwelacja geometryczna to klasyczna metoda wyznaczania różnic wysokości, w której instrument (niwelator) tworzy poziomą linię celową, a wysokość punktów określa się z odczytów na łatach. Typowy schemat takiego pomiaru obejmuje ustawienie niwelatora na statywie oraz dwie łaty: na punkcie o znanej wysokości (odczyt wstecz) i na punkcie wyznaczanym (odczyt w przód). Z tych odczytów wyznacza się różnicę wysokości, a następnie wysokość punktu.
Odpowiedź "geometrycznej" jest więc właściwa, ponieważ wskazuje na metodę bazującą na poziomej celowej i odczytach z łaty, bez użycia kątów pionowych, bez pomiaru ciśnienia i bez układu z cieczą w wężu.
Dlaczego pozostałe metody nie pasują do takiego sposobu pomiaru?
- "trygonometrycznej" używa się, gdy różnicę wysokości wyznacza się z zależności trygonometrycznych, wykorzystując m.in. kąt pionowy (lub zenitalny) oraz odległość. Jest typowa dla tachimetru/total station, a nie dla układu niwelator + łaty.
- "barometrycznej" opiera się na zależności między wysokością a ciśnieniem atmosferycznym. Stosuje się ją raczej orientacyjnie (np. w terenie górskim), a nie w osnowach realizacyjnych wymagających dużej dokładności.
- "hydrostatycznej" wykorzystuje zasadę naczyń połączonych i poziom cieczy w przewodzie (np. wężu wodnym). To inny przyrząd i inny schemat pracy niż niwelator z łatami.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli widzisz poziomowanie z łatami i instrumentem dającym poziomą celową, myśl o niwelacji geometrycznej; jeśli pojawiają się kąty i odległości – o trygonometrycznej.
