KWALIFIKACJA MTL1 + MTL2 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 10.
Na rysunku przedstawiono schemat
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny kruszarki szczękowej, co jest zgodne z podaną odpowiedzią do pytania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kruszarka szczękowa ma charakterystyczny układ dwóch szczęk (stałej i ruchomej), tworzących klinową komorę kruszenia; rozdrabnianie zachodzi przez zgniatanie materiału między szczękami. Kruszarka bębnowa pracuje w bębnie obrotowym, a gniotowniki (walcowy i krążnikowy) służą do ugniatania/gniotowania, nie do typowego kruszenia szczękami.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba rozpoznać typ urządzenia na podstawie schematu. Odpowiedź "kruszarki szczękowej." jest właściwa, jeżeli na rysunku widać dwa elementy robocze ustawione naprzeciw siebie (szczękę stałą i szczękę ruchomą), tworzące zwężającą się komorę kruszenia. Materiał jest podawany od góry i rozdrabniany przez cykliczne zbliżanie się szczęki ruchomej do stałej (zgniatanie/kruszenie w szczelinie).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do takiego schematu?

  • "kruszarki bębnowej." – w kruszarce bębnowej kluczowym elementem jest obracający się bęben. Schemat takiej maszyny zwykle eksponuje cylinder/bęben, jego napęd oraz sposób przemieszczania materiału w bębnie (toczenie i podnoszenie). Brakuje tam typowego układu dwóch szczęk tworzących klin.
  • "gniotownika walcowego." – gniotownik walcowy wykorzystuje walce (zwykle dwa przeciwbieżne lub współbieżne), między którymi zachodzi zgniatanie i rozcieranie. Na schemacie spodziewa się raczej pary cylindrycznych walców, a nie płytek/szczęk pracujących jak dźwignia.
  • "gniotownika krążnikowego." – gniotownik krążnikowy (z krążnikami/kołami tocznymi) ma charakterystyczne krążniki poruszające się po bieżni/płycie, ugniatające i rozcierające materiał. Schemat podkreśla zwykle układ krążnika oraz tor ruchu po panwi/bieżni, a nie szczęki tworzące szczelinę kruszenia.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu maszyn z rysunków szukaj "elementu dominującego", który nadaje nazwę urządzeniu: szczęki → kruszarka szczękowa, bęben → kruszarka bębnowa, walce → gniotownik walcowy, krążniki na bieżni → gniotownik krążnikowy. To ogranicza pomyłki wynikające z podobieństwa ogólnej funkcji (rozdrabnianie vs ugniatanie).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej widać dwie szczęki: jedną stałą i drugą ruchomą, które tworzą zwężającą się komorę kruszenia. Materiał jest rozdrabniany przez okresowe zbliżanie szczęki ruchomej do stałej (zgniatanie w szczelinie).
Kruszarka bębnowa ma element dominujący w postaci obracającego się bębna (cylindra), a proces zachodzi wewnątrz niego. Kruszarka szczękowa pokazuje układ dwóch szczęk i szczelinę kruszenia, bez bębna.
Gniotownik walcowy pracuje głównie przez ugniatanie i rozcieranie między walcami, często w procesach przygotowania mieszanek. Kruszarka szczękowa to typowa maszyna do kruszenia przez zgniatanie materiału między szczęką ruchomą i stałą.
To urządzenie, w którym krążniki toczą się po bieżni/panwi, ugniatając i rozcierając materiał. W odlewnictwie bywa kojarzone z przygotowaniem mas (mieszanie, rozcieranie składników), a nie z typowym kruszeniem szczękami.
Kluczowe są szczęka stała i szczęka ruchoma oraz przestrzeń między nimi (komora/szczelina kruszenia). Na rysunkach często widać także mechanizm napędu szczęki ruchomej (mimośród/dźwignie) i miejsce zasypu.
Bo oba typy maszyn kojarzą się z "rozdrabnianiem" i na schematach bywają uproszczone. Typowy błąd polega na patrzeniu tylko na ogólną funkcję, zamiast na charakterystyczny element: szczęki vs walce vs krążniki vs bęben.
Najczęściej dotyczą identyfikacji urządzeń spotykanych przy przygotowaniu mas i surowców: mieszarki, gniotowniki, przesiewacze, kruszarki. Warto ćwiczyć rozpoznawanie po schemacie, nazwach części oraz zasadzie pracy.
Stosuje się ją do wstępnego kruszenia materiałów twardych i średniotwardych, gdy potrzebne jest szybkie rozdrobnienie przez zgniatanie. W zadaniach egzaminacyjnych ważniejsze jest rozpoznanie zasady działania niż szczegóły wymiarowe.
Na schemacie zwykle widać dwa walce (cylindry) oraz strefę kontaktu, gdzie materiał jest zgniatany/rozgniatany. Często pojawia się także element docisku lub regulacji szczeliny, ale nie ma "szczęk" pracujących jak dźwignia.
Skup się na 2–3 najbardziej rozpoznawalnych elementach: bęben, para walców, krążniki na bieżni albo szczęka ruchoma i stała. Potem dopasuj nazwę urządzenia do elementu dominującego. Unikaj zgadywania po samej nazwie znanej z odlewnictwa.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że kruszarka szczękowa ma charakterystyczny układ dwóch szczęk (stałej i ruchomej), tworzących klinową komorę kruszenia; rozdrabnianie zachodzi przez zgniatanie materiału między szczękami.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Kruszarka szczękowa" – opis budowy i zasady działania, https://pl.wikipedia.org/wiki/Kruszarka_szcz%C4%99kowa (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): "Jaw crusher" – charakterystyczne cechy konstrukcyjne (fixed/moving jaw), https://en.wikipedia.org/wiki/Jaw_crusher (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z przeróbki mechanicznej surowców (rozdziały o kruszarkach)
  • Materiały dydaktyczne z przygotowania mas formierskich (opis gniotowników i ich zastosowań)
  • Instrukcje producentów urządzeń: kruszarki szczękowe vs gniotowniki (budowa i zasada działania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego