KWALIFIKACJA MTL4 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 22.
Na podstawie tabeli odczytaj numer wlewu Nr dla wlewu rozprowadzającego trapezowego o powierzchni WRt przekroju F = 3,8 cm2 i wysokości h ≈ 1,5a WRt
Ilustracja przedstawia tabelę z wyciągiem z normy PN-H-54231:2000 dotyczącą wlewów rozprowadzających trapezowych WRt.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby dobrać numer wlewu, z tabeli wybiera się najbliższą większą wartość pola przekroju względem F=3,8 cm2, czyli F=4,0 cm2. Dla tej wartości pasują m.in. Nr 10 i Nr 53, ale warunek h≈1,5a spełnia Nr 53 (26 mm ≈ 1,5·18 mm), a Nr 10 nie (h=a).

Pełne wyjaśnienie:

Wlew rozprowadzający trapezowy (WRt) dobiera się z tabel normalizacyjnych, ponieważ w praktyce oprzyrządowanie odlewnicze często wykorzystuje znormalizowane przekroje i wymiary. Zadanie wymaga zastosowania dwóch kryteriów:

  • kryterium 1: pole przekroju F (w cm2),
  • kryterium 2: proporcja geometryczna h/a, podana jako h≈1,5a.

Krok 1 (dobór F): w tabeli nie musi występować dokładnie F=3,8 cm2. Zgodnie z typową praktyką doboru elementów normalizowanych wybiera się najbliższą większą wartość z tabeli, aby nie zaniżać przekroju. Najbliższe większe F to 4,0 cm2.

Krok 2 (sprawdzenie proporcji h≈1,5a): dla F=4,0 cm2 w tabeli występują co najmniej dwa numery: Nr 10 i Nr 53. Trzeba sprawdzić, który spełnia warunek h≈1,5a:

  • Nr 10: a=21 mm, h=21 mm, czyli h/a=1. To nie odpowiada 1,5.
  • Nr 53: a=18 mm, h=26 mm. Obliczamy 1,5a=1,5·18=27 mm, a więc h=26 mm jest wartością bardzo bliską (≈) wymaganym 27 mm. Warunek jest spełniony.

Dlatego właściwy wybór to Nr 53.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Nr 10 ma co prawda F=4,0 cm2, ale nie spełnia warunku proporcji (h=a zamiast h≈1,5a). To typowa pułapka: dobór tylko po F.
  • Nr 9 nie spełnia założeń zadania (inny zestaw parametrów w tabeli), więc odpada już na etapie doboru po F i proporcjach.
  • Nr 54 również ma inne parametry tabelaryczne niż wymagane w zadaniu; nie wynika z niego spełnienie obu kryteriów jednocześnie.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "≈", nie wymagaj idealnej równości. Sprawdź, czy wartości z tabeli są bliskie i czy pozostałe kryteria (np. F) są spełnione.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wlew rozprowadzający to element układu wlewowego, którego zadaniem jest rozprowadzenie ciekłego metalu oraz sprzyjanie zatrzymaniu żużla i zanieczyszczeń przed dalszymi wlewami doprowadzającymi. Dzięki temu poprawia jakość odlewu i stabilizuje przepływ.
Najpierw wybierz wiersze, które mają właściwe pole przekroju F (często dobiera się najbliższą większą wartość znormalizowaną). Następnie porównaj wymagane proporcje geometryczne, np. warunek h≈1,5a, i dopiero wtedy wskaż numer wlewu.
W tabelach normalizacyjnych wartości są skokowe, więc dokładne 3,8 cm² może nie występować. W praktyce dobiera się najbliższą większą wartość (tu 4,0 cm²), aby nie zaniżyć przekroju wlewu, co mogłoby pogorszyć warunki przepływu.
Weź z tabeli wymiar a, oblicz 1,5·a i porównaj z h. Znak "≈" oznacza przybliżenie, więc dopuszcza się niewielką różnicę wynikającą z normalizacji wymiarów. Ważne, by proporcja była wyraźnie bliższa 1,5 niż 1,0.
W przekroju trapezowym a oznacza podstawę dolną, b podstawę górną, a h wysokość trapezu. Te wymiary są podawane w tabeli (zwykle w mm) i służą do sprawdzenia proporcji przekroju oraz wykonania oprzyrządowania.
Tak. To częsta sytuacja: kilka wariantów może mieć to samo pole przekroju F, ale różnić się geometrią (np. relacją h/a). Dlatego zadania zwykle dodają drugi warunek (np. h≈1,5a), aby wskazać jednoznacznie właściwy numer.
Nr 10 bywa wybierany, bo ma właściwe F, więc łatwo "zakotwiczyć się" na pierwszym dopasowaniu. Błąd polega na pominięciu drugiego kryterium: proporcji h≈1,5a. W zadaniach z tabeli zawsze sprawdzaj wszystkie warunki z treści.
Nie. "≈" oznacza przybliżenie, a w kontekście normalizacji wymiarów ważna jest zgodność proporcji w praktycznym sensie. Tabela podaje wartości znormalizowane, więc drobne różnice między 1,5a a h mogą wystąpić. Kluczowe jest, by wybór spełniał oba kryteria lepiej niż alternatywy.
W praktyce dydaktycznej i zakładowej spotyka się korzystanie z norm wycofanych, zwłaszcza gdy dokument był długo stosowany i jest punktem odniesienia do istniejących rozwiązań. Najważniejsze jest, aby zadanie wyraźnie wskazywało tabelę/źródło i pozwalało na jednoznaczny odczyt danych.
Ćwicz schemat: (1) odczyt F i dobór wartości znormalizowanej, (2) sprawdzenie warunków dodatkowych (np. h/a), (3) wybór numeru. Rób krótkie obliczenia na marginesie i porównuj co najmniej dwa pasujące wiersze, jeśli występują.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 25% zdających egzamin. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że aby dobrać numer wlewu, z tabeli wybiera się najbliższą większą wartość pola przekroju względem F=3,8 cm2, czyli F=4,0 cm2.

Źródła:

  • PN-H-54231:2000, tabela "Wlew rozprowadzający trapezowy WRt" (numery 9, 10, 11, 52, 53, 54; F oraz wymiary a, b, h) – cytowana w kontekście zadania
  • PKN – serwis Wiedza PKN (informacje o stosowaniu norm, w tym wycofanych) – wiedza.pkn.pl (w kontekście zadania wskazano tę zasadę)

Materiały:

  • PN-H-54231:2000 (tabele i rysunki wlewów rozprowadzających trapezowych WRt)
  • Podręczniki z technologii odlewnictwa: układy wlewowe i zasady doboru przekrojów
  • Zadania ćwiczeniowe z odczytu tabel normalizacyjnych (F, a, b, h) dla elementów układów wlewowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego