KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 20.
Na rysunku przedstawiono schemat hydrauliczny agregatu. Którym numerem oznaczono podzespół odpowiedzialny za sterowanie kierunkiem przepływu oleju?
Ilustracja przedstawia schemat hydrauliczny agregatu, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika mechatronika w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Element sterujący kierunkiem przepływu oleju w układzie hydraulicznym to zwykle rozdzielacz (zawór kierunkowy).
Na schemacie rozpoznaje się go po symbolu wielopołożeniowym oraz po tym, że przełącza drogi zasilania i powrotu do odbiornika. W tym zadaniu odpowiada mu oznaczenie "4".

Pełne wyjaśnienie:

W układach hydrauliki siłowej za sterowanie kierunkiem przepływu oleju odpowiada najczęściej rozdzielacz hydrauliczny (zawór kierunkowy). Jego zadaniem jest przełączanie połączeń między linią zasilania (P), liniami roboczymi (A/B) oraz powrotem do zbiornika (T). To właśnie ta funkcja powoduje zmianę kierunku ruchu siłownika lub kierunku obrotów silnika hydraulicznego.

Na schemacie hydrauliki element kierunkowy rozpoznaje się nie tylko "po nazwie", ale przede wszystkim po symbolu i wpięciu w obwód:

  • ma zwykle symbol złożony z dwóch lub trzech pól (pozycje pracy),
  • posiada kilka króćców (np. 4/2, 4/3),
  • znajduje się pomiędzy zasilaniem z pompy a odbiornikiem, bo musi "rozdzielać" strumień do odpowiednich gałęzi.

Odpowiedź "4" wskazuje na element pełniący tę rolę w przedstawionym agregacie. Pozostałe numery są błędne, ponieważ typowo odnoszą się do elementów, które:

  • filtrują olej (nie zmieniają kierunku, tylko poprawiają czystość medium),
  • ograniczają/ustalają ciśnienie (zawory bezpieczeństwa, redukcyjne) – wpływają na wartość ciśnienia, a nie na kierunek przepływu,
  • wytwarzają przepływ (pompa) albo magazynują medium (zbiornik) – nie realizują przełączania dróg przepływu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy kierunku przepływu, szukaj na rysunku elementu, który ma połączenia do odbiornika i jednocześnie może przełączać kanały. Sama obecność sprężyny lub nastawy ciśnienia sugeruje raczej zawór ciśnieniowy, a nie kierunkowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Rozdzielacz hydrauliczny (zawór kierunkowy) przełącza drogi przepływu oleju w układzie.

Dzięki temu może skierować strumień z pompy do jednej lub drugiej komory siłownika (albo do powrotu), co w praktyce zmienia kierunek ruchu odbiornika.

Szukaj symbolu zaworu/rozdzielacza wielodrogowego, zwykle narysowanego jako 2–3 sąsiadujące pola (pozycje pracy) z kanałami.

Taki element ma kilka przyłączy i jest wpięty między zasilaniem a odbiornikiem, bo musi przełączać połączenia A/B z P i T.

Zawór bezpieczeństwa (przelewowy) reaguje na wartość ciśnienia, a nie na potrzebę zmiany kierunku ruchu.

Otwiera się, gdy ciśnienie przekroczy nastawę, kierując olej do powrotu, ale nie przełącza dróg A/B do siłownika w sposób sterujący ruchem.

Najczęściej spotkasz oznaczenia: P (zasilanie z pompy), T (powrót do zbiornika) oraz A i B (linie robocze do odbiornika).

W zależności od typu rozdzielacza mogą występować też dodatkowe porty sterowania lub odprowadzenia.

Typowa pompa w agregacie wytwarza przepływ i ciśnienie, ale nie przełącza kierunku do odbiornika.

Za zmianę kierunku odpowiada zwykle rozdzielacz. Wyjątkiem są specjalne układy z pompami odwracalnymi, jednak w klasycznych schematach egzaminacyjnych kierunek realizuje zawór kierunkowy.

Najczęstszy błąd to pomylenie rozdzielacza z innym zaworem (np. przelewowym lub zwrotnym), bo wszystkie są "zaworami".

Drugi błąd to ignorowanie połączeń: rozdzielacz musi łączyć zasilanie i powrót z liniami do odbiornika, więc jego miejsce w obwodzie jest kluczowe.

Zawsze wtedy, gdy chcesz odwrócić ruch siłownika (wysuw/wsuw) albo zmienić kierunek obrotów silnika hydraulicznego.

Zmianę realizuje się przez przełączenie połączeń zasilania i powrotu do odpowiednich linii roboczych, czyli funkcję typową dla rozdzielacza.

To zapis typu rozdzielacza: pierwsza liczba oznacza liczbę dróg (portów), a druga liczbę położeń.

Przykładowo 4/3 ma cztery przyłącza i trzy pozycje pracy. Taka informacja pomaga przewidzieć, jak rozdzielacz będzie przełączał przepływ w układzie.

Zawór zwrotny przepuszcza olej tylko w jednym kierunku i zwykle ma prosty symbol jednokierunkowy.

Rozdzielacz ma symbol wielopołożeniowy i kilka przyłączy, bo musi przełączać różne drogi przepływu. Jeśli element ma "pozycje pracy", to nie jest zwykły zawór zwrotny.

Ćwicz na wielu schematach: najpierw identyfikuj podstawowe elementy (pompa, zbiornik, filtr), potem zawory (kierunkowe, ciśnieniowe, zwrotne).

Ucz się też "logiki obwodu": sprawdzaj, które elementy są w torze zasilania i które łączą się bezpośrednio z odbiornikiem.

info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 25% zdających egzamin. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w tym zadaniu odpowiada mu oznaczenie "4".

Źródła:

  • PN-EN ISO 1219-1:2012, "Układy hydrauliczne i pneumatyczne — Symbole graficzne i schematy — Część 1: Symbole graficzne"
  • Anthony Esposito, "Fluid Power with Applications", rozdział o directional control valves (zawory/rozdzielacze kierunkowe), wydania akademickie (McGraw-Hill)
  • Herbert E. Merritt, "Hydraulic Control Systems", rozdziały dotyczące zaworów kierunkowych i analizy schematów (John Wiley & Sons)

Materiały:

  • Norma symboli układów hydraulicznych i pneumatycznych (symbolika na schematach)
  • Podręczniki hydrauliki siłowej (rozdział o zaworach i rozdzielaczach kierunkowych)
  • Ćwiczenia: analiza kilku schematów agregatów i wskazywanie funkcji elementów na podstawie wpięcia w obwód

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego