KWALIFIKACJA CHM2 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 6.
Na rysunku przedstawiono schemat produkcji chloru metodą elektrolizy przeponowej. Produktami otrzymywanymi w tym procesie, oprócz chloru, są
Ilustracja przedstawia schemat produkcji chloru metodą elektrolizy przeponowej, co jest związane z kwalifikacją zawodową
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W elektrolizie przeponowej solanki na anodzie wydziela się chlor, a na katodzie powstaje wodór. W komorze katodowej tworzą się jony OH-, które z Na+ dają roztwór NaOH. Dlatego, poza chlorem, produktami procesu są NaOH i H2, a nie NaCl czy związki azotu.

Pełne wyjaśnienie:

W procesie produkcji chloru metodą elektrolizy przeponowej solanki (proces chlorowo-alkaliczny) kluczowe jest rozdzielenie przestrzeni anodowej i katodowej przeponą. Dzięki temu produkty nie mieszają się w stopniu, który prowadziłby do reakcji ubocznych i zagrożeń.

Co powstaje na anodzie?
Na anodzie zachodzi utlenianie jonów chlorkowych, dlatego wydziela się chlor (Cl2). To jest produkt wskazany w treści jako "oprócz chloru".

Co powstaje na katodzie?
W roztworach wodnych nie redukuje się kationu sodu do sodu metalicznego; zamiast tego redukuje się woda, w wyniku czego powstaje wodór (H2) oraz jony wodorotlenkowe OH-. Obecne w roztworze kationy Na+ łączą się z OH-, tworząc wodorotlenek sodu (NaOH) w postaci roztworu.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "NaOH i H2"?
Wynika bezpośrednio z półreakcji elektrodowych: chlor wydziela się na anodzie, wodór na katodzie, a NaOH jest efektem powstawania OH- w komorze katodowej i obecności Na+ w elektrolicie. To są standardowe współprodukty instalacji chlorowo-alkalicznej.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "CO2 i NH3" – te związki nie są typowymi produktami elektrolizy solanki. Pojawiają się w innych gałęziach chemii przemysłowej (np. procesy gazowe, syntezy), ale nie wynikają z reakcji zachodzących w tej komórce elektrolitycznej.
  • "H2 i NaCl" – wodór jest produktem katodowym, ale NaCl jest przede wszystkim surowcem (solanką). W prawidłowo prowadzonym procesie dąży się do zużycia jonów Cl- na anodzie, a nie do "wytwarzania" NaCl jako produktu.
  • "NH3 i NaOH" – NaOH jest właściwym współproduktem, ale amoniak (NH3) nie wynika z reakcji elektrolizy solanki; wymaga obecności i przemian azotu, których w tym procesie nie ma.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj parę "chlor na anodzie, wodór na katodzie", a następnie dopowiedz, że w wodzie na katodzie powstają OH-, więc w obecności Na+ otrzymuje się NaOH. To szybko pozwala odróżnić produkt od surowca.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Na katodzie w roztworze wodnym najczęściej redukuje się woda, a nie Na+. Skutkiem jest wydzielanie wodoru (H2) oraz powstawanie jonów OH-. Te jony tworzą z Na+ roztwór NaOH w komorze katodowej.
Na anodzie zachodzi utlenianie jonów chlorkowych Cl-, dlatego produktem gazowym jest chlor (Cl2). Właśnie ten etap nazywa się "wydzielaniem chloru" i jest podstawą technologii chlorowo-alkalicznej.
NaCl dostarcza jonów Na+ i Cl-. Na katodzie redukuje się woda, powstają OH-, a te jony łączą się z Na+ obecnym w elektrolicie. W efekcie w komorze katodowej gromadzi się roztwór wodorotlenku sodu (NaOH).
Nie. W typowym ujęciu technologii chlorowo-alkalicznej NaCl (solanka) jest surowcem, który ulega zużyciu, a produktami są Cl2, H2 i NaOH. Pozostałości NaCl mogą występować w roztworach, ale nie są celem procesu.
Przepona oddziela przestrzeń anodową od katodowej, ograniczając mieszanie się produktów. Dzięki temu chlor nie miesza się łatwo z wodorem oraz z roztworem zasadowym. To ważne zarówno dla jakości produktu, jak i dla bezpieczeństwa prowadzenia procesu.
Amoniak (NH3) nie wynika z reakcji elektrolizy solanki, bo w układzie nie ma źródła azotu ani typowych przemian azotowych. To częsta pułapka: uczący się kojarzą "chemiczny zakład" z NH3, ale w chlor-alkaliach produktami są Cl2, H2 i NaOH.
Najpierw nazwij surowiec: solanka = NaCl w wodzie. Potem przypisz produkty do elektrod: anoda → Cl2, katoda → H2 i OH-. Skoro powstaje OH- przy obecności Na+, produktem jest NaOH. NaCl pozostaje surowcem, nie produktem.
Wodór powstaje w trakcie pracy elektrolizera na katodzie, gdy zachodzi redukcja wody w roztworze. Jest więc stałym współproduktem procesu przy prawidłowym prowadzeniu elektrolizy. W praktyce wymaga to sprawnego odbioru i rozdziału gazów z obu komór.
Chlor jest gazem toksycznym i korozyjnym, a wodór jest gazem palnym. Mieszanie się tych gazów jest niepożądane, dlatego w elektrolizerze stosuje się rozwiązania separacyjne (np. przeponę) i układy bezpiecznego odprowadzania. W pytaniach egzaminacyjnych to uzasadnia potrzebę rozdziału produktów.
Ćwicz rozpisywanie półreakcji na anodzie i katodzie oraz kojarzenie ich z produktami: Cl2, H2 i NaOH. Ucz się też słownictwa: solanka, przepona, anoda, katoda, komora. Pomaga szybki schemat: "anoda-chlor, katoda-wodór, roztwór-NaOH".
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w elektrolizie przeponowej solanki na anodzie wydziela się chlor, a na katodzie powstaje wodór.

Źródła:

  • Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, hasło dotyczące technologii chlorowo-alkalicznej (Chlor-Alkali Electrolysis / Chlorine), Wiley-VCH (wydania encyklopedii online i drukowane).
  • Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology, hasło dotyczące Chlor-Alkali Technology (elektroliza solanki, produkty: Cl2, NaOH, H2), Wiley (wydania encyklopedii online i drukowane).
  • Greenwood, Earnshaw: "Chemistry of the Elements", rozdział o halogenach i otrzymywaniu chloru (w tym elektroliza solanki), Butterworth-Heinemann (wydania drukowane).

Materiały:

  • Podręczniki technologii nieorganicznej / chemii przemysłowej (dział: chlor-alkalia)
  • Materiały dydaktyczne o elektrolizie (półreakcje, bilans elektronowy, rola elektrod)
  • Instrukcje zakładowe BHP dotyczące pracy z chlorem i wodorem (procedury ogólne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego