KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 25.
Na rysunku przedstawiono schemat układu do pomiaru przecieków
Ilustracja przedstawia schemat układu hydraulicznego do pomiaru przecieków w siłowniku hydraulicznym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przeciek (zwłaszcza wewnętrzny) w układzie hydraulicznym najczęściej diagnozuje się w elemencie wykonawczym, czyli siłowniku, gdzie zużycie uszczelnień powoduje przepływ "na obejście" i spadek sprawności. Zawory sterują przepływem, a pompa wytwarza strumień/ciśnienie, lecz nie są typowym miejscem pomiaru przecieku siłownika.

Pełne wyjaśnienie:

W układach hydrauliki siłowej pojęcie przecieku odnosi się do niepożądanego przepływu cieczy, który powoduje straty energii i pogorszenie parametrów pracy. W praktyce serwisowej rozróżnia się m.in. przecieki zewnętrzne (widoczne wycieki na złączach lub z obudowy) oraz przecieki wewnętrzne (przepływ przez szczeliny/zużyte uszczelnienia wewnątrz elementu).

Odpowiedź "w siłowniku hydraulicznym" jest właściwa, ponieważ siłownik jest elementem wykonawczym, w którym zużycie uszczelnień tłoka lub dławnicy może powodować przepływ z komory o wyższym ciśnieniu do komory o niższym ciśnieniu albo do powrotu. Taki przeciek wewnętrzny skutkuje m.in. spadkiem siły, "pełzaniem" siłownika, trudnością w utrzymaniu pozycji i ogólnym spadkiem sprawności napędu. Schemat układu do pomiaru przecieków zwykle prowadzi więc do weryfikacji strat w siłowniku (element wykonawczy), a nie tylko w torze sterowania.

Odpowiedź "w zaworach Z3 i Z4" jest niepoprawna: zawory odpowiadają za sterowanie kierunkiem/przepływem/ciśnieniem i mogą mieć własne nieszczelności, ale w zadaniu chodzi o układ pomiaru przecieków, który typowo służy ocenie stanu elementu wykonawczego. Bez dodatkowych informacji ze schematu nie można przyjąć, że akurat te konkretne zawory są miejscem pomiaru.

Odpowiedź "w pompie hydraulicznej" również nie jest właściwa: pompę bada się pod kątem wydajności i zużycia (np. spadku natężenia przepływu przy wzroście ciśnienia), natomiast "pomiar przecieków" w kontekście typowych zadań szkolnych częściej dotyczy przecieku w siłowniku (utrata szczelności między komorami) niż ogólnej diagnostyki pompy.

Odpowiedź "w zaworach Z1 i Z2" jest błędna z analogicznego powodu jak dla Z3 i Z4: same oznaczenia zaworów nie przesądzają, że to w nich realizuje się pomiar przecieków elementu wykonawczego. Najbardziej uzasadnionym miejscem pomiaru przecieku w takim zadaniu jest siłownik.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy przecieków i na rysunku jest element wykonawczy, w pierwszej kolejności rozważ przeciek wewnętrzny w siłowniku (objawy: spadek siły, brak utrzymania pozycji, nierówna praca), a dopiero potem elementy sterujące i źródło zasilania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przeciek wewnętrzny to przepływ oleju wewnątrz siłownika z komory o wyższym ciśnieniu do komory o niższym (lub do powrotu) przez nieszczelności/uszczelnienia. Objawia się spadkiem siły, wolniejszym ruchem, trudnością w utrzymaniu pozycji oraz nagrzewaniem oleju.
Typowe objawy to: "pełzanie" tłoka pod obciążeniem, brak utrzymania zadanej pozycji, spadek siły nacisku, nierównomierna praca oraz konieczność zwiększania ciśnienia, aby uzyskać ten sam efekt. Często rośnie też temperatura oleju wskutek strat energii.
Siłownik jest elementem wykonawczym, w którym zużyte uszczelnienia bezpośrednio powodują "ucieczkę" oleju między komorami, co łatwo przekłada się na spadek siły i utratę pozycji. Pompa bywa diagnozowana bardziej przez wydajność i zachowanie przy obciążeniu niż przez klasyczny "pomiar przecieku" odbiornika.
Najczęściej są to uszczelnienia tłoka (pierścienie/uszczelki), uszczelnienie tłoczyska w dławnicy oraz powierzchnie współpracujące (tłoczysko, cylinder) zużyte lub zarysowane. Uszkodzenia mechaniczne i zanieczyszczenia w oleju przyspieszają degradację uszczelnień.
Tak, zużyte lub zanieczyszczone zawory mogą mieć zwiększone przecieki wewnętrzne, co obniża ciśnienie i pogarsza sterowanie. Jednak w typowych zadaniach rozróżnia się: zawory jako elementy sterujące oraz siłownik jako element wykonawczy, w którym przeciek bezpośrednio obniża sprawność napędu.
Najpierw zidentyfikuj źródło zasilania (pompa/zbiornik), potem tor sterowania (zawory) i na końcu element wykonawczy (siłownik/silnik). Następnie sprawdź, gdzie na schemacie wpięto elementy pomiarowe lub przewody odprowadzające olej – to często wskazuje miejsce diagnozy nieszczelności.
Przeciek zewnętrzny jest widoczny jako wyciek oleju na złączach, przewodach lub obudowie elementu. Przeciek wewnętrzny nie musi dawać widocznego wycieku, ale powoduje spadek osiągów: mniejszą siłę, wolniejszy ruch, problem z utrzymaniem pozycji i wzrost temperatury oleju w układzie.
Gdy przy prawidłowym zasilaniu układu siłownik traci siłę, nie utrzymuje położenia pod obciążeniem, wykonuje ruch skokowo lub wymaga coraz wyższego ciśnienia do tej samej pracy. Dodatkowym sygnałem może być olej przy tłoczysku (dławnicy), co sugeruje też nieszczelność zewnętrzną.
Najczęstsze błędy to automatyczne wskazywanie "pompy" jako przyczyny wszystkich spadków parametrów oraz mylenie roli zaworów sterujących z rolą siłownika. Uczniowie czasem też nie analizują, czy pytanie dotyczy przecieku elementu wykonawczego (wewnętrznego), czy wycieku na zewnątrz instalacji.
Ćwicz rozpoznawanie symboli na schematach (pompa, zawór, siłownik), ucz się typowych objawów usterek (przeciek, zapowietrzenie, zanieczyszczenie) i kojarz objaw z elementem. Pomaga analiza krótkich przypadków: "objaw → możliwa przyczyna → element do sprawdzenia".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Zawory sterują przepływem, a pompa wytwarza strumień/ciśnienie, lecz nie są typowym miejscem pomiaru przecieku siłownika."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z hydrauliki siłowej dla technika mechatronika (schematy i symbole hydrauliczne)
  • Instrukcje serwisowe/DTR urządzeń z napędem hydraulicznym używanych w pracowniach szkolnych
  • Zestawy ćwiczeń: interpretacja schematów hydraulicznych i lokalizacja usterek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego