KWALIFIKACJA SPC7 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 25.
Na rysunku przedstawiono sprzęt stosowany do oznaczania
Ilustracja przedstawia sprzęt laboratoryjny używany do oznaczania zawartości tłuszczu w śmietance, co jest związane z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprzęt pokazany na rysunku służy do oznaczania zawartości tłuszczu w śmietance.
Pomiar gęstości syropu, temperatury solanki i ekstraktu soku wykonuje się innymi przyrządami (odpowiednio: gęstościomierzem/areometrem, termometrem, refraktometrem lub metodami ekstraktowymi).

Pełne wyjaśnienie:

W technologii żywności ten typ zadania sprawdza praktyczną umiejętność rozpoznania przyrządu laboratoryjnego i powiązania go z oznaczanym parametrem jakości. Poprawna odpowiedź to "tłuszczu w śmietance.", ponieważ w analizie surowców i półproduktów mleczarskich wykonuje się rutynowe oznaczenia zawartości tłuszczu, a do tego stosuje się charakterystyczny zestaw/przyrząd dedykowany badaniom tłuszczu w produktach mlecznych.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne wielkości fizyczne/chemiczne i zwykle wymagają innego wyposażenia:

  • "gęstości syropu." – gęstość roztworów cukrowych oznacza się gęstościomierzem (areometrem) lub metodami opartymi o pomiar masy i objętości; przyrządy do tłuszczu w śmietance nie są typowym wyborem do tego celu.
  • "temperatury solanki." – temperatura to wielkość mierzona termometrem lub czujnikiem temperatury. Sam fakt, że przyrząd może mieć skalę, nie oznacza, że służy do temperatury; w analizie żywności skale często odnoszą się do innych parametrów.
  • "ekstraktu soku." – ekstrakt (często rozumiany jako zawartość substancji rozpuszczonych) w sokach w praktyce ocenia się m.in. refraktometrycznie albo innymi metodami właściwymi dla danego parametru. Jest to inny obszar analityczny niż oznaczanie tłuszczu w śmietance.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz zadanie "Na rysunku przedstawiono sprzęt stosowany do oznaczania…", najpierw ustal, czy chodzi o produkt mleczarski, napój/roztwór cukrowy, roztwór soli czy sok. Następnie przypisz do każdej grupy typowe pomiary (dla śmietanki kluczowy jest tłuszcz), a dopiero potem porównuj to z wyglądem przyrządu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To pomiar udziału tłuszczu w śmietance wyrażonego jako zawartość tłuszczu. Wynik służy do kontroli jakości surowca i zgodności z recepturą. Wykonuje się go metodą właściwą dla przetworów mlecznych, z użyciem dedykowanego przyrządu/odczynników.
Skup się na przeznaczeniu i skali: przyrządy do gęstości zwykle odnoszą się do g/cm³ lub skali gęstości/stopni. Sprzęt do tłuszczu jest powiązany z analizą mleczarską i bywa częścią zestawu badawczego. Sama obecność skali nie wystarcza do identyfikacji.
To różne właściwości: gęstość opisuje zależność masy od objętości roztworu, a tłuszcz to składnik fazy tłuszczowej w produkcie mlecznym. Stosuje się inne zasady pomiaru i inne przyrządy. Użycie niewłaściwego sprzętu daje wynik niemiarodajny.
Temperaturę solanki mierzy się termometrem cieczowym, elektronicznym lub czujnikiem temperatury w układzie pomiarowym. W laboratorium i produkcji liczy się zakres, odporność na środowisko oraz poprawne zanurzenie czujnika. To odrębny pomiar od analiz składu chemicznego.
Ekstrakt to ogólna informacja o zawartości substancji rozpuszczonych w soku (np. cukrów). W praktyce często wykorzystuje się pomiar pośredni zależny od właściwości roztworu, np. refraktometryczny. Nie jest to ta sama procedura co oznaczanie tłuszczu w śmietance.
Najczęstszy błąd to dopasowanie "na oko" po kształcie bez sprawdzenia, co jest mierzone: temperatura, gęstość czy skład. Drugi błąd to ignorowanie kontekstu surowca (tu: śmietanka). Pomaga kojarzenie: produkty mleczne → typowe badania jakościowe, w tym tłuszcz.
Nie. Skala może dotyczyć wielu wielkości (np. stężenia, gęstości, udziału składnika). Termometr ma skalę temperatury i konstrukcję umożliwiającą bezpośredni pomiar ciepła. W zadaniach egzaminacyjnych trzeba rozpoznać, jaki parametr jest związany z danym urządzeniem.
Bada się ją przy przyjęciu surowca, podczas standaryzacji składu oraz w kontroli międzyoperacyjnej. Wynik wpływa na powtarzalność jakości wyrobu i zgodność z recepturą. Regularne oznaczenia pomagają też wykrywać odchylenia partii surowca.
Ucz się przez skojarzenia "parametr → przyrząd": gęstość, temperatura, ekstrakt, tłuszcz. Przeglądaj zdjęcia i opisy wyposażenia szkolnego laboratorium oraz instrukcje stanowiskowe. Na egzaminie czytaj kontekst surowca (np. śmietanka), bo to zawęża zakres badań.
Poprawna odpowiedź jest zgodna z typowymi badaniami dla danej grupy produktów. Dla śmietanki kluczowe są parametry składu, w tym tłuszcz. Odpowiedzi o syropie, solance i soku dotyczą innych surowców i innych metod pomiarowych, więc zwykle wskazują inne urządzenia.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z analizy żywności (dział: mleko i przetwory mleczne)
  • Instrukcje stanowiskowe laboratorium zakładowego dotyczące oznaczania tłuszczu w przetworach mlecznych
  • Podręczniki z zakresu technologii mleczarstwa i oceny jakości surowców mlecznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego