Multiplekser (MUX) jest układem kombinacyjnym, którego zadaniem jest wybór jednego sygnału spośród wielu wejściowych i podanie go na jedno wyjście. Wybór realizują linie sterujące (linie wyboru, adresowe), które wskazują, które wejście ma zostać aktualnie "przełączone" na wyjście. Dlatego na symbolach MUX bardzo często spotyka się oznaczenie wielu wejść po jednej stronie oraz pojedyncze wyjście po drugiej, a także dodatkowe wejścia sterujące.
Demultiplekser (DEMUX) realizuje funkcję odwrotną: ma zwykle jedno wejście danych, a następnie – zależnie od stanu linii wyboru – kieruje ten sygnał na jedno z wielu wyjść. W praktyce można go traktować jak rozdzielacz sterowany adresowo.
Odpowiedzi "koder" i "dekoder" dotyczą innej klasy funkcji:
- Koder zamienia informację z postaci "1 z N" (aktywna jedna linia) na zapis binarny na mniejszej liczbie wyjść.
- Dekoder robi odwrotnie: z kodu binarnego uaktywnia jedną z wielu linii wyjściowych (np. wybór cyfry/pozycji).
Typowy błąd na egzaminie polega na utożsamianiu "wyboru" z "kodowaniem". Multiplekser nie musi zmieniać kodu – on przełącza jedną z linii wejściowych na wyjście. W zadaniach z rysunkiem kluczowe jest więc ustalenie, czy symbol przedstawia: wiele wejść → jedno wyjście (MUX) czy jedno wejście → wiele wyjść (DEMUX), oraz czy widać wejścia sterujące (linie selekcji).
