KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 14.
Na rysunku przedstawiono tabliczkę znamionową pompy wody która będzie zastosowana w projektowanym systemie mechatronicznym. Wartość wpisana w miejscu oznaczonym skrótem RPM określa wartość
Ilustracja przedstawia tabliczkę znamionową pompy wody, która jest częścią projektowanego systemu mechatronicznego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skrót RPM oznacza "revolutions per minute", czyli liczbę obrotów w ciągu jednej minuty. Na tabliczce znamionowej informuje o prędkości obrotowej (np. wału silnika lub pompy), a nie o mocy, napięciu zasilania ani wymiarach elementów, takich jak średnica wirnika.

Pełne wyjaśnienie:

Na tabliczkach znamionowych urządzeń (np. pomp, silników, wentylatorów) podaje się podstawowe parametry umożliwiające dobór i bezpieczną eksploatację. Jednym z takich parametrów jest prędkość obrotowa, często zapisywana jako RPM.

RPM to skrót od angielskiego revolutions per minute, czyli liczba obrotów na minutę. W praktyce odpowiada temu zapis r/min lub polskie obr/min. Taka informacja jest kluczowa m.in. przy uruchamianiu i konserwacji, bo pozwala sprawdzić, czy układ napędowy pracuje w zakresie przewidzianym przez producenta.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "mocy znamionowej" – moc na tabliczce zwykle jest opisana innym symbolem (np. W lub kW) i dotyczy energii w czasie, a nie prędkości obrotowej.
  • "napięcia zasilania" – napięcie opisuje się jako V (wolty) i dotyczy zasilania elektrycznego, a nie ruchu obrotowego.
  • "średnicy wirnika" – średnica jest parametrem geometrycznym i miałaby jednostkę długości (np. mm), natomiast RPM jest wielkością "na czas" (obrót/minuta).

W kontekście mechatroniki znajomość RPM ułatwia dobór przełożeń, nastaw falownika/sterownika i ocenę, czy obserwowane obroty nie wskazują na usterkę (np. poślizg, przeciążenie, złą parametryzację napędu).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
RPM oznacza liczbę obrotów na minutę (ang. revolutions per minute). Jest to informacja o prędkości obrotowej elementu wirującego (najczęściej wału silnika/napędu), podawana jako wartość znamionowa lub maksymalna.
Najczęściej spotkasz zapis obr/min (obroty na minutę) albo r/min (revolutions per minute w zapisie jednostki). Znaczeniowo to to samo co RPM; różni się tylko sposób zapisu na dokumentacji i tabliczkach.
RPM opisuje prędkość obrotową, a moc znamionowa opisuje ilość energii przekazywanej w czasie i zwykle jest podana w W lub kW. Można mieć urządzenia o tej samej mocy, ale różnych obrotach (np. inne przełożenie, inny typ silnika).
Zależy od konstrukcji: najczęściej RPM odnosi się do prędkości wału napędowego, która jest jednocześnie prędkością wirnika pompy w układach bez przekładni. Jeśli jest przekładnia, obroty silnika i pompy mogą się różnić, co trzeba uwzględnić.
Napięcie jest zwykle opisane jako V (czasem 230 V, 400 V itp.), a RPM jest opisane jako RPM lub r/min. Napięcie dotyczy zasilania elektrycznego, a RPM dotyczy ruchu obrotowego. Pomaga też jednostka: V vs "na minutę".
Jest ważna przy doborze napędu, ustawieniach falownika/sterownika (limity prędkości), doborze przełożeń oraz podczas uruchamiania i serwisu. Porównanie obrotów zadanych i rzeczywistych z danymi znamionowymi pomaga wykryć przeciążenie lub błędną konfigurację.
Najczęstsze to mylenie RPM z mocą (bo oba parametry są na tabliczce) albo z napięciem (bo kojarzy się z elektryką). Zdarza się też traktowanie RPM jako parametru geometrycznego wirnika. Warto zapamiętać: RPM zawsze oznacza obroty w czasie.
Może, jeśli producent tak to opisze w dokumentacji lub na tabliczce (np. przez dodatkowe dopiski). Sam skrót RPM mówi tylko o jednostce prędkości obrotowej. Na egzaminie zwykle zakłada się, że chodzi o wartość podaną jako parametr urządzenia na tabliczce.
Aby przeliczyć RPM na obr/s, dzielisz wartość przez 60, bo minuta ma 60 sekund. Przykład: 3000 RPM to 3000/60 = 50 obr/s. Takie przeliczenie bywa przydatne w zadaniach z dynamiki, sterowania lub analizy sygnałów prędkości.
Ćwicz rozpoznawanie skrótów i jednostek: RPM, V, A, W/kW, Hz, IP, cosφ. Dobrą metodą jest praca na przykładowych tabliczkach z DTR urządzeń i dopasowywanie: parametr → znaczenie → jednostka → zastosowanie w uruchamianiu i serwisie.
info

Statystycznie 77% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że skrót RPM oznacza "revolutions per minute", czyli liczbę obrotów w ciągu jednej minuty.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Obrót na minutę (obr/min)" / "Revolutions per minute" – definicja RPM, https://pl.wikipedia.org/wiki/Obr/min - dostęp: 2026-02-28
  • Wikipedia (EN): "Revolutions per minute" – znaczenie skrótu RPM i jednostki, https://en.wikipedia.org/wiki/Revolutions_per_minute - dostęp: 2026-02-28
  • The Engineering ToolBox: "RPM - Revolutions per Minute" – opis wielkości i zastosowania, https://www.engineeringtoolbox.com/rpm-revolutions-minute-d_1083.html - dostęp: 2026-02-28

Materiały:

  • Instrukcje/DTR pomp i silników (rozdziały o tabliczce znamionowej)
  • Podstawy elektromechaniki: prędkość obrotowa, moc, napięcie
  • Materiały producentów falowników i serwonapędów (parametryzacja prędkości)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego