KWALIFIKACJA GIW3 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 21.
Na rysunku przedstawiono technologie urabiania calizny w kopalni surowców skalnych przy użyciu
Ilustracja przedstawia schemat technologii urabiania calizny w kopalni surowców skalnych z użyciem piły linowej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Piła linowa służy do mechanicznego cięcia calizny (zwłaszcza w surowcach skalnych), dając kontrolowaną szczelinę cięcia i umożliwiając uzyskanie bloków. Perforator wykonuje otwory (np. pod roboty strzałowe), hydromonitor urabia strumieniem wody, a wrębiarka łańcuchowa wykonuje wręby, a nie typowe cięcie liną.

Pełne wyjaśnienie:

W kopalniach surowców skalnych stosuje się różne technologie urabiania calizny, a ich dobór zależy m.in. od rodzaju skały, wymaganego efektu (blok kamienia czy urobek na kruszywo), dokładności oddzielenia bryły oraz ograniczeń środowiskowych (drgania, hałas, zapylenie).

Odpowiedź "piły linowej" jest właściwa, gdy na rysunku widać technologię polegającą na cięciu calizny za pomocą liny roboczej (zwykle prowadzonej na kołach i pracującej w nacięciu). Taki sposób urabiania jest typowy tam, gdzie potrzebne jest precyzyjne odcięcie bryły skały oraz uzyskanie możliwie równej powierzchni podziału.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne procesy:

  • "perforatora" nie wybiera się wtedy, gdy technologia na rysunku przedstawia cięcie. Perforator jest urządzeniem do wykonywania otworów w skale (wiercenie/perforacja), np. pod kotwy, badania lub przygotowanie do odstrzału. Samo wiercenie nie jest równoznaczne z odcinaniem bloków metodą cięcia.
  • "hydromonitora" dotyczy urabiania hydraulicznego, czyli rozmywania/urabiania strumieniem wody pod ciśnieniem. To technologia charakterystyczna dla materiałów podatnych na rozmywanie i warunków, w których wykorzystuje się energię strugi, a nie element tnący (lina) w szczelinie.
  • "wrębiarki łańcuchowej" odnosi się do wykonywania wrębów (nacięć) narzędziem łańcuchowym. Jest to mechaniczne urabianie przez skrawanie/wycinanie wrębu, ale konstrukcyjnie i funkcjonalnie różni się od piły linowej: narzędziem roboczym jest łańcuch, a nie lina, a efekt procesu to zwykle wrąb o określonej geometrii, nie zaś typowe cięcie liną na dużej długości.

W tego typu zadaniach kluczowe jest rozpoznanie mechanizmu urabiania (cięcie, wiercenie, urabianie strugą wody, wrębienie) oraz skojarzenie go z właściwą maszyną. Dobra praktyka egzaminacyjna to szukanie na rysunku elementu roboczego: liny/układu prowadzenia, wiertła/żerdzi, dyszy hydromonitora albo ramienia z łańcuchem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Urabianie calizny to oddzielanie i rozdrabnianie/odcinanie litej skały lub zwięzłego materiału ze złoża, aby uzyskać urobek. W zależności od warunków stosuje się m.in. cięcie (np. piłą), wiercenie i strzelanie, wrębienie lub metody hydrauliczne.
Najczęściej rozpoznasz ją po widocznej linie roboczej prowadzonej w szczelinie cięcia oraz po układzie jej prowadzenia (koła/prowadnice, tor liny). Charakterystyczny jest efekt w postaci długiej, względnie równej linii cięcia, a nie pojedynczych otworów.
Piła linowa pozwala na precyzyjne i kontrolowane odcinanie brył skały, co bywa kluczowe przy pozyskiwaniu bloków kamienia. Zwykle ogranicza niepożądane spękania w porównaniu z metodami wybuchowymi i ułatwia uzyskanie gładkiej powierzchni podziału.
Perforator służy przede wszystkim do wykonywania otworów w skale (wiercenie/perforacja), np. pod kotwienie lub przygotowanie robót strzałowych. Piła linowa wykonuje cięcie ciągłe i rozdziela caliznę wzdłuż płaszczyzny cięcia, a nie przez serię otworów.
Hydromonitor urabia materiał energią strumienia wody pod ciśnieniem, rozmywając i odspajając urobek. Ma sens głównie tam, gdzie materiał podatny jest na rozmywanie lub gdy technologia zakłada transport w postaci pulpy. Nie jest to typowa metoda do precyzyjnego cięcia bloków skały.
Najczęstsze błędy to skupienie się na jednym szczególe (np. "coś tnie, więc to piła") bez sprawdzenia narzędzia roboczego, mylenie otworów wiertniczych z linią cięcia oraz utożsamianie każdej metody mechanicznej z wrębieniem. Pomaga analiza: narzędzie + ślad w skale.
Wrębiarka łańcuchowa to maszyna, w której elementem roboczym jest łańcuch tnący na wysięgniku. Jej praca polega na wykonywaniu wrębów/nacięć o określonej głębokości i kształcie. To inne rozwiązanie niż piła linowa, gdzie narzędziem jest lina pracująca w szczelinie cięcia.
W praktyce spotyka się m.in. wiercenie i roboty strzałowe (dla produkcji kruszyw), urabianie mechaniczne (np. wrębienie, cięcie), a w określonych warunkach także metody bezwybuchowe. Dobór zależy od celu (blok/kruszywo), spękań skały i wymagań jakościowych.
Nie zawsze, bo "urabianie calizny" jest pojęciem szerokim i obejmuje różne metody. W takich pytaniach kluczowy jest rysunek lub dodatkowy warunek (np. "cięcie", "wiercenie otworów", "urabianie strumieniem wody"). Bez tego można pomylić procesy.
Najlepiej pracować na zestawach zdjęć/rysunków: dla każdej metody zapamiętaj narzędzie robocze i charakterystyczny "ślad" w skale (linia cięcia, otwory, rozmyta skarpa, wrąb). Ćwicz porównywanie par: piła vs perforator, hydromonitor vs mechaniczne urabianie.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Piła linowa służy do mechanicznego cięcia calizny (zwłaszcza w surowcach skalnych), dając kontrolowaną szczelinę cięcia i umożliwiając uzyskanie bloków."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z zakresu technologii urabiania w górnictwie odkrywkowym
  • Instrukcje producentów maszyn (katalogi i opisy technologii cięcia liną, wiercenia, urabiania hydraulicznego)
  • Atlas/album maszyn i urządzeń stosowanych w kopalniach odkrywkowych (zdjęcia + opisy zastosowań)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego