KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2019 (test 2)

PYTANIE NR 9.
Na rysunku przedstawiono układ podłączenia silnika
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest częścią egzaminu zawodowego dla elektryków, kwalifikacja EE5.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Układ przedstawiający wykorzystanie kondensatora do wytworzenia przesunięcia fazowego przy zasilaniu z 1~ jest typowy dla silnika trójfazowego przystosowanego do pracy jednofazowej. Kondensator nie pełni tu roli kompensacji mocy biernej instalacji, tylko elementu umożliwiającego rozruch i pracę silnika przy zasilaniu jednofazowym.

Pełne wyjaśnienie:

W praktyce spotyka się sytuacje, gdy dostępne jest tylko zasilanie jednofazowe (1~), a do dyspozycji jest silnik trójfazowy (3~), najczęściej asynchroniczny. Aby taki silnik mógł ruszyć i pracować z sieci 1~, stosuje się układ z kondensatorem, który wprowadza przesunięcie fazowe prądu w jednym z torów zasilania uzwojeń. Dzięki temu w stojanie powstaje pole wirujące (choć mniej "idealne" niż przy prawdziwym zasilaniu 3~), co umożliwia rozruch i podtrzymanie pracy.

Odpowiedź "trójfazowego przygotowanego do pracy jednofazowej" jest właściwa, gdy na schemacie widać typowy sposób wpięcia kondensatora związany bezpośrednio z uzwojeniami silnika (a nie wpięty równolegle do całej sieci jako element poprawy cos φ). Taki schemat jest charakterystyczny dla adaptacji silnika 3~ do 1~.

  • "trójfazowego z kompensacją mocy biernej" dotyczy kondensatorów stosowanych do poprawy współczynnika mocy w instalacji. W kompensacji kondensator zwykle jest elementem dołączanym do sieci/odbiornika w celu zmniejszenia poboru mocy biernej, a nie elementem tworzącym sztuczną fazę dla rozruchu i pracy silnika.
  • "jednofazowego z kondensatorową fazą pracy" może brzmieć podobnie, bo także pojawia się kondensator. Różnica polega na tym, że w silniku jednofazowym konstrukcyjnie występują uzwojenie główne i pomocnicze (z kondensatorem pracy). W pytaniu chodzi jednak o rozpoznanie układu połączeń typowego dla silnika trójfazowego użytego w trybie 1~.
  • "jednofazowego dwubiegowego" odnosi się do silników o zmienianej liczbie biegunów lub innej metodzie uzyskania dwóch prędkości. Sam fakt obecności kondensatora (jeśli jest na schemacie) nie jest wyróżnikiem dwubiegowości; w takim silniku kluczowe są przełączenia uzwojeń realizujące dwa biegi.

Wskazówka egzaminacyjna: patrz, gdzie dołączony jest kondensator i z czym jest funkcjonalnie związany. Jeśli ma tworzyć przesunięcie fazy dla uzwojeń, to zwykle świadczy o pracy silnika 3~ zasilanego z 1~ albo o silniku 1~ z uzwojeniem pomocniczym. Rozstrzygające są szczegóły połączeń uzwojeń na schemacie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sytuacja, gdy silnik przeznaczony do zasilania 3~ jest podłączony do sieci 1~. Żeby wytworzyć warunki do rozruchu, stosuje się układ z kondensatorem, który tworzy przesunięcie fazowe w jednym z uzwojeń. Taka praca zwykle wiąże się ze spadkiem momentu i mocy.
Kondensator w takim układzie służy do uzyskania przesunięcia fazowego prądu w dodatkowym torze zasilania uzwojeń. Dzięki temu powstaje pole wirujące umożliwiające rozruch i pracę. To inna funkcja niż kondensator do kompensacji mocy biernej instalacji.
W kompensacji mocy biernej kondensator ma poprawić cos φ i zmniejszyć przepływ mocy biernej w sieci, często jest dołączany równolegle do obciążenia. W silniku zasilanym jednofazowo kondensator jest elementem "funkcyjnym" uzwojeń: ma wytworzyć przesunięcie fazy, aby silnik mógł ruszyć.
Szukaj połączenia, w którym sieć 1~ zasila uzwojenia silnika, a kondensator jest wpięty tak, by zasilać jedną gałąź uzwojeń z przesunięciem fazowym. Charakterystyczne jest to, że dotyczy to połączeń uzwojeń silnika 3~, a nie dodatkowego uzwojenia pomocniczego typowego dla silnika 1~.
Nie zawsze. Zależy to od konstrukcji silnika, obciążenia, sposobu połączeń (gwiazda/trójkąt) oraz doboru kondensatora i zabezpieczeń. Zasilanie 1~ zwykle obniża dostępny moment i moc, co może powodować przegrzewanie przy zbyt dużym obciążeniu. W praktyce należy stosować zalecenia producenta.
Najczęstsze pomyłki to: utożsamianie każdego kondensatora z kompensacją mocy biernej, mylenie silnika 1~ z kondensatorem pracy z silnikiem 3~ zasilanym z 1~, oraz nieuwzględnianie miejsca wpięcia kondensatora. Warto analizować, czy kondensator "pracuje" z uzwojeniami, czy jest równolegle do sieci.
Silnik jednofazowy zwykle ma uzwojenie główne i pomocnicze (często z kondensatorem pracy/rozruchu). Silnik trójfazowy ma trzy uzwojenia fazowe przeznaczone do zasilania trzema fazami 3~ i typowe wyprowadzenia zacisków do połączenia w gwiazdę lub trójkąt. To wpływa na wygląd schematów połączeń.
Silnik jednofazowy dwubiegowy stosuje się tam, gdzie potrzebne są dwie prędkości obrotowe (np. wentylatory, niektóre napędy pomocnicze), a nie ma potrzeby płynnej regulacji. Na schemacie wyróżnikiem są przełączenia uzwojeń realizujące dwa biegi, a nie sam kondensator.
Zwykle nie. Przy zasilaniu jednofazowym (z układem kondensatorowym) moment rozruchowy i użyteczna moc są najczęściej mniejsze niż przy zasilaniu 3~. Dlatego takie rozwiązanie stosuje się raczej dla lżejszych obciążeń lub awaryjnie. Dokładne wartości zależą od silnika i doboru układu.
Ćwicz rozpoznawanie: wyprowadzeń U/V/W, połączeń gwiazda–trójkąt, obecności i miejsca wpięcia kondensatora oraz typowych układów rozruchu. Pomaga praca na rysunkach zaciskowych z instrukcji silników i rozwiązywanie krótkich testów "co przedstawia schemat?". Zawsze analizuj funkcję elementów, nie tylko ich obecność.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Układ przedstawiający wykorzystanie kondensatora do wytworzenia przesunięcia fazowego przy zasilaniu z 1~ jest typowy dla silnika trójfazowego przystosowanego do pracy jednofazowej."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_asynchroniczny (dostęp: 2026-02-28)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_jednofazowy (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty szkolne z działu "Maszyny elektryczne – silniki asynchroniczne"
  • Katalogi/Instrukcje producentów silników z opisami połączeń zacisków i pracy z kondensatorem
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych dotyczących rozpoznawania schematów połączeń silników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego