KWALIFIKACJA ELE8 + ELE9 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 5.
Na rysunku przedstawiono zasadę pracy pompy
Ilustracja przedstawia zasadę działania pompy zębatej, co jest związane z kwalifikacją zawodową technika urządzeń dźwigowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pompa zębata to pompa wyporowa, w której przepływ powstaje dzięki zazębiającym się kołom zębatym obracającym się w obudowie. Na schemacie rozpoznaje się ją po dwóch kołach zębatych i komorach przenoszących ciecz od ssania do tłoczenia. Pompy śrubowe i łopatkowe mają inne elementy robocze.

Pełne wyjaśnienie:

Pompa zębata należy do pomp wyporowych: wytwarza przepływ przez okresowe zmniejszanie i zwiększanie objętości komór roboczych. Jej cechą charakterystyczną jest to, że elementami roboczymi są dwa koła zębate (lub zespół kół), które obracając się w szczelnej obudowie przenoszą ciecz w przestrzeniach między zębami a korpusem. W strefie ssawnej objętość komór rośnie, co zasysa ciecz, a w strefie tłocznej objętość maleje i ciecz jest wypychana do króćca tłocznego.

Odpowiedź "zębatej" pasuje do rysunku przedstawiającego zasadę pracy z dwoma zazębiającymi się elementami i transportem cieczy "na obwodzie" komór. To typowy schemat spotykany w hydraulice siłowej, w tym w zasilaczach hydraulicznych stosowanych w urządzeniach dźwigowych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe:

  • "śrubowej" – pompa śrubowa ma elementy robocze w postaci śrub/rotorów śrubowych, a przepływ jest realizowany wzdłuż osi, zwykle z inną geometrią kanałów niż w pompie zębatej. Na schemacie zamiast kół zębatych widoczny byłby kształt śrubowy.
  • "łopatkowej" – pompa łopatkowa wykorzystuje wirnik z wysuwanymi łopatkami pracującymi w pierścieniu (często mimośrodowo). Na rysunku oczekuje się obrazu łopatek i mimośrodowej komory, a nie dwóch kół zębatych.
  • "geometrycznej" – nie jest to standardowe określenie typu pompy w tym ujęciu konstrukcyjnym; nie opisuje konkretnej grupy pomp wyporowych jak "zębata/śrubowa/łopatkowa", więc nie pozwala jednoznacznie zidentyfikować urządzenia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie odwołuje się do schematu, szukaj przede wszystkim elementu roboczego (zęby, śruby, łopatki, tłoki) i kierunku przenoszenia cieczy. To najszybsza metoda odróżniania pomp o podobnym przeznaczeniu, ale innej budowie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pompa zębata to pompa wyporowa, w której ciecz jest przenoszona w przestrzeniach między zębami kół a obudową. Dwa zazębiające się koła tworzą komory, które na ssaniu zwiększają objętość (zasysanie), a na tłoczeniu ją zmniejszają (wypychanie).
Najczęściej widać dwa koła zębate obracające się w obudowie oraz drogę przepływu cieczy "po bokach" kół (od strony ssania do tłoczenia). W strefie zazębienia nie ma przepływu, bo zęby zamykają przestrzeń, oddzielając ssanie od tłoczenia.
Pompa śrubowa ma rotory o kształcie śrub (helis), a transport cieczy odbywa się wzdłuż osi śrub. W pompie zębatej elementem roboczym są koła zębate, a ciecz jest przenoszona w komorach na obwodzie. To różne konstrukcje i inne typowe schematy.
W pompie łopatkowej rozpoznasz wirnik z promieniowymi łopatkami, które wysuwają się i pracują w pierścieniu (często mimośrodowym). W pompie zębatej zamiast łopatek widać dwa koła zębate. Różny jest też sposób tworzenia komór roboczych.
Tak, w praktyce spotyka się je w zasilaczach hydraulicznych (np. w dźwigach hydraulicznych), gdzie ważna jest prosta budowa i pewna praca. Dobór zależy jednak od wymaganego ciśnienia, wydajności, hałasu, sprawności oraz warunków eksploatacji i czystości oleju.
Do zalet zwykle zalicza się prostą konstrukcję, trwałość i łatwość serwisowania oraz dobrą dostępność części. Pompa zębata jest często wybierana, gdy potrzebna jest niezawodna praca w układzie hydraulicznym. Ograniczeniem może być hałas i pulsacje.
Typowe objawy to spadek wydajności (zużycie kół/obudowy), wzrost hałasu, przegrzewanie oleju i problemy z utrzymaniem ciśnienia. Częstą przyczyną jest zanieczyszczenie oleju lub praca na zbyt niskim poziomie oleju, co pogarsza smarowanie.
Obie są pompami wyporowymi i na schematach mogą wyglądać "okrągło" przez obudowę. Błąd bierze się z pomijania elementu roboczego. Warto zawsze szukać, czy są zęby (pompa zębata), czy łopatki w wirniku (pompa łopatkowa), bo to rozstrzyga.
Pompa wyporowa przetłacza ciecz przez cykliczną zmianę objętości komór roboczych, które zasysają i wypychają medium. Dzięki temu może wytwarzać wysokie ciśnienia. Przeciwieństwem są pompy wirowe, gdzie energia jest przekazywana cieczy głównie ruchem wirnika.
Ucz się rozpoznawania po "elemencie roboczym": zęby, śruby, łopatki, tłoki. Ćwicz na prostych schematach: gdzie jest ssanie, gdzie tłoczenie i jak ciecz jest transportowana. Dodatkowo łącz typ pompy z typowymi cechami: hałas, sprawność, wrażliwość na zanieczyszczenia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Pompa zębata to pompa wyporowa, w której przepływ powstaje dzięki zazębiającym się kołom zębatym obracającym się w obudowie."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Pompa zębata" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_z%C4%99bata (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Pompa śrubowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_%C5%9Brubowa (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Pompa łopatkowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_%C5%82opatkowa (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Dokumentacje producentów pomp hydraulicznych (karty katalogowe i schematy budowy)
  • Materiały dydaktyczne z hydrauliki siłowej (dział: pompy wyporowe)
  • Instrukcje serwisowe układów hydraulicznych stosowanych w dźwigach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego