KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 36.
Na rysunku przedstawiono zestaw do
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Destylacja pod ciśnieniem atmosferycznym przebiega bez obniżania ciśnienia i nie wymaga szczelnego układu ani pompy próżniowej. Typowy zestaw obejmuje kolbę destylacyjną z termometrem, chłodnicę (np. Liebiga) i odbiernik. Brak kolumny rektyfikacyjnej odróżnia ją od rektyfikacji, a obecność fazy ciekłej – od sublimacji.

Pełne wyjaśnienie:

Destylacja jest metodą rozdzielania i oczyszczania cieczy opartą na różnicach temperatur wrzenia składników. W destylacji pod ciśnieniem atmosferycznym proces prowadzi się bez celowego obniżania ciśnienia, czyli w warunkach zbliżonych do ciśnienia otoczenia. Dlatego zestaw aparaturowy nie musi zawierać elementów wytwarzających próżnię i zwykle ma odbiernik umożliwiający wyrównanie ciśnień (układ niepracujący jako szczelnie zamknięty układ próżniowy).

Odpowiedź "destylacji pod ciśnieniem atmosferycznym" jest właściwa, gdy na rysunku widać klasyczny układ: kolbę destylacyjną, termometr umieszczony tak, aby mierzył temperaturę par w okolicy wlotu do chłodnicy, prostą chłodnicę przepływową (często typu Liebiga) oraz naczynie odbierające destylat.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w tym rozróżnieniu:

  • "destylacji pod zmniejszonym ciśnieniem" wymaga rozpoznania elementów typowych dla układu próżniowego: szczelnych połączeń, przyłącza do pompy/aspiratora lub innego źródła próżni oraz rozwiązań ułatwiających stabilny odbiór frakcji w obniżonym ciśnieniu. Sam fakt istnienia chłodnicy nie przesądza o próżni.
  • "sublimacji" dotyczy przejścia substancji stałej bezpośrednio w parę i ponownego osadzania na chłodzonej powierzchni (bez etapu cieczy). Aparatura do sublimacji nie jest typowym zestawem z kolbą destylacyjną i chłodnicą przepływową wody.
  • "rektyfikacji" to szczególny przypadek destylacji z wielokrotnym parowaniem i skraplaniem, rozpoznawalny po kolumnie rektyfikacyjnej (np. z wypełnieniem) umieszczonej między kolbą a chłodnicą. Jeśli na rysunku brak takiej kolumny, nie ma podstaw do wyboru rektyfikacji.

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach "na rysunku" najpierw szukaj elementów diagnostycznych (pompa/króciec próżni, kolumna rektyfikacyjna, powierzchnia do osadzania sublimatu), a dopiero potem oceniaj resztę układu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To rozdzielanie/oczyszczanie cieczy prowadzone bez obniżania ciśnienia, w warunkach zbliżonych do ciśnienia otoczenia. W praktyce wykorzystuje się kolbę z ogrzewaniem, termometr, chłodnicę przepływową i naczynie odbierające destylat, bez podłączania pompy próżniowej.
Najczęściej są to: kolba destylacyjna, głowica z termometrem, chłodnica (często Liebiga) oraz odbiernik destylatu. Dodatkowo stosuje się źródło ogrzewania (łaźnia/płaszcz) i statyw z łapami do stabilnego mocowania szkła.
Destylacja próżniowa ma elementy wskazujące na pracę w układzie szczelnym: przyłącze do pompy/aspiratora, często dodatkową armaturę próżniową i brak "otwartego" wyrównania ciśnienia. W atmosferycznej zwykle nie ma pompy ani typowych przyłączy próżni.
Bo celem jest prowadzenie procesu przy ciśnieniu otoczenia, a więc w temperaturze wrzenia odpowiadającej warunkom normalnym. Pompa próżniowa jest potrzebna wtedy, gdy trzeba obniżyć temperaturę wrzenia (dla substancji wrażliwych na rozkład w wysokiej temperaturze).
Rektyfikacja to destylacja z wielokrotnym parowaniem i skraplaniem, stosowana do mieszanin o zbliżonych temperaturach wrzenia. Aparaturowo wyróżnia ją kolumna rektyfikacyjna między kolbą a chłodnicą. Destylacja prosta zwykle takiej kolumny nie ma.
Sublimacja dotyczy substancji stałej i ma element do osadzania par na chłodzonej powierzchni (np. "zimny palec"/chłodzona przegroda), a nie klasyczną chłodnicę przepływową i odbiernik cieczy. W destylacji produktem jest ciecz skroplona w odbierniku.
Chłodnica Liebiga odprowadza ciepło z par i powoduje ich skroplenie do postaci cieczy. Jest to prosta chłodnica z płaszczem wodnym, w którym płynie woda chłodząca. Dzięki temu destylat może spływać do odbiernika w sposób kontrolowany.
Końcówka termometru powinna mierzyć temperaturę par kierowanych do chłodnicy, czyli znajdować się w okolicy wlotu do chłodnicy (w głowicy destylacyjnej). Złe ustawienie zafałszowuje odczyt i utrudnia ocenę, która frakcja właśnie się destyluje.
Nie. Rektyfikacja jest szczególnym przypadkiem destylacji i wymaga kolumny rektyfikacyjnej, która zwiększa liczbę "teoretycznych półek" i poprawia rozdział mieszaniny. W wielu ćwiczeniach szkolnych i analizach stosuje się zwykłą destylację prostą bez kolumny.
Typowe pomyłki to: utożsamianie każdej destylacji z próżniową, mylenie rektyfikacji z destylacją prostą (ignorowanie kolumny), oraz mylenie sublimacji z destylacją przez nieuwzględnienie, że sublimacja przebiega bez fazy ciekłej. Pomaga szukanie "elementów diagnostycznych".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Destylacja pod ciśnieniem atmosferycznym przebiega bez obniżania ciśnienia i nie wymaga szczelnego układu ani pompy próżniowej."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Destylacja - dostęp: 14.03.2026
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Rektyfikacja - dostęp: 14.03.2026
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Sublimacja - dostęp: 14.03.2026

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technik laboratoryjnych (rozdziały o destylacji, rektyfikacji i sublimacji)
  • Instrukcje BHP i instrukcje stanowiskowe dotyczące pracy z ogrzewaniem i szkłem laboratoryjnym
  • Katalogi/atlasy szkła laboratoryjnego (zestawy destylacyjne, chłodnice, kolumny)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego