W krystalizacji (oczyszczaniu) zakładamy, że po procesie otrzymana masa "czystego produktu" odpowiada masie właściwej substancji, a różnica między masą próbki początkowej a masą produktu czystego to składniki usunięte (zanieczyszczenia oraz ewentualne straty procesu). W treści zadania ubytek masy jest interpretowany jako zanieczyszczenia w badanym kwasie.
Krok 1: oblicz masę zanieczyszczeń.
mpoczątkowa = 120 g
mczystego produktu = 105 g
mzanieczyszczeń = 120 g − 105 g = 15 g
Krok 2: oblicz procentową zawartość zanieczyszczeń w próbce.
Procent masowy liczymy zawsze względem całości próbki początkowej:
w = (mzanieczyszczeń / mpoczątkowa) · 100%
w = (15/120) · 100% = 0,125 · 100% = 12,5%
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?
- 20% – taki wynik wyszedłby, gdyby ubytek wynosił 24 g, a nie 15 g, albo gdyby błędnie dobrać liczby do rachunku. To typowy efekt pomyłki w odejmowaniu lub w doborze mianownika.
- 15% – to częsty błąd polegający na przepisaniu ubytku masy (15 g) jako "15%" bez przeliczenia na procent względem 120 g. Gramy nie są procentami.
- 87,5% – to procentowa zawartość substancji czystej w próbce początkowej (105/120 · 100%), czyli "czystość", a nie "zanieczyszczenia". Ten wybór wynika z odwrócenia pytania.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy pytanie dotyczy "czystości" czy "zanieczyszczeń". Jeśli podano masę próbki i masę czystego produktu, to ubytek masy zwykle przelicza się na % zanieczyszczeń, a uzysk/pozostałość na % substancji głównej.
